DİLAN REŞWAN
Avrupa Parlamentosu (AP), online telif haklarını düzenleyen yeni yasayı onayladı. Buna göre, internet platformları, kullanmak istedikleri içerikler için ücret karşılığında lisans alması gerekecek.
Çok tartışılan bu yasanın bilgi özgürlüğünü kısıtlayacağı; üreticilerden çok, büyük şirketlere fayda sağlayacağı ve sansüre yol açacağı yönünde eleştiriler yapılıyor. Online Ansiklopedisi Wikipedia, yasayı protesto amaçlı bir günlüğüne Almanca sayfasına erişimi durdurdu.
11’inci madde
Kabul edilen yasanın 11’inci maddesi, ticari platformlarda paylaşılacak linkler için link sahibi ile öncesinde lisans anlaşması zorunluluğunu taşıyor. Örneğin; Google gibi internet platformları, gazeteci, yazar ve müzisyen gibi yayıncıların ürettiği içerikleri kullanmak için lisans anlaşması imzalaması gerekecek. Ancak böylece daha küçük haber platformlarının yayıncılığını epeyce zorlaşacak. Daha çok büyük şirketlerin (haber kuruluşları ve ajanslar) nemalanacağı bu yasa, 274’e karşı 348 oyla kabul edildi.
17’nci madde
Kabul edilen yasanın (eskiden 13’üncü madde olan) 17’nci maddesi ise telif hakkı ihlalini önleme gerekçesiyle daha yükleme sırasında engelleme görevi veriyor. Söz konusu yükleme filtreleri (Upload-Filter) oldukça kolay yanılabiliyor. Bu filtrelerin yanılgıları büyük yapımcıların lehine olmasının yanı sıra bu işleme karşı çıkan farklı partilerin AP vekilleri, bu yasanın sansüre yol açacağını öngörüyor. Maddenin en büyük destekçileri arasında ise yapım şirketleri ile sanatçıları temsil etme iddiasındaki meslek birlikleri yer alıyor. 17’nci madde ise 297’ye karşı 366 oyla kabul edildi.
Yasanın kabul edilmesinin ardından Google’den ilk tepki geldi. Yasada hukuki belirsizliklerin bulunduğunu bildiren Google, yasanın Avrupa’nın yaratıcılığına ve dijital ekonomisine zarar vereceğine dikkat çekti.
Vekillerden tepki: Basın özgürlüğüne saldırı
Salı günü Avrupa Parlamentosu’nda (AP), online telif haklarını düzenleyen yeni yasanın onaylanmasına tepki gösteren bazı vekiller, yasanın basının özgürlüğüne zarar vereceğine dikkat çekti. Daha çok büyük şirketlerine yarar getirecek yasanın sansüre yol açtığını belirten Sol Parti, Yeşiller, Piraten ve SPD vekilleri yasaya tepki gösterdi.
Sol Partili AP vekili Gabi Zimmer: “Telif hakları reformu, serbest gazeteciliğine zarar verecek. Sol Parti olarak ifade özgürlüğü bizler için önceliklidir. Bizler sansürsüz bir internet istiyoruz.”
AP Üyesi Sol Partili Martina Michels: “Online telif haklarının düzenlenmesini bizler de destekliyoruz. Ancak bu reform, büyük lobicilerin önerdiği yasayla olmamalıydı. Paylaşım öncesi filtreden geçmesi, her zaman telifli içerikleri doğru tespit etmeyecek ve haklı engellemelerde bulunmayacağı anlamına geliyor. “
AP Üyesi Piraten (Korsanlar) Partisi üyesi Julia Reda: ”Oettinger Oettinger’in (CDU) planladığı bu yasa değişikliği, interneti tehdit altına alıyor. Bu yasa değişikliğine göre haber ve link paylaşımlarının ücretli olacak. Paylaşımların kısıtlanması ile ifade özgürlüğü de kısıtlanır.”
Gazetecilere yararı yok
AP Üyesi Yeşiller Partili Helge Trüpel, daha önce Almanya’da da benzer girişimde bulunduğunu hatırlatarak, bunun gazetecilere hiç bir getirisi olmadığının altını çizdi. Bunun AB temelinde farklı olmayacağının görüşünde olan Trüpel, yasa değişikliğine bu yüzden destek vermediklerini kaydetti.
SPD’li AP Üyesi Dietmar Köster ise aynı şekilde telif hakları ile ilgili yasa değişikliğine karşı olduklarını belirterek, ”Söz konusu yasa değişikliği gazetecilerin maddi durumuna bir katkıda bulunmayacak, aksine küçük haber sitelerini kısıtlayacaktır” dedi.
AP Üyesi Tiemo Wölken (SPD), Avrupa Komisyonu’nun paylaşımların öncesinden kontrol edilmesinin bir sansür türü olduğuna dikkat çekerek, ”Bunun telif haklarıyla alakası yoktur. Bu yüzden bu yasa değişikliğini reddettik” dedi.
Yeşiller’den AP üyesi Jan Philipp Albrecht, filtreden geçen paylaşımlarda hatanın kaçınılmaz olduğunu belirterek, ”Bu yasa değişikliği yasal ifade özgürlükleri baskı altına alınıyor” diyerek tepki gösterdi.
”Özgürce paylaşım olmadan özgür ağ olmaz” diyen Hür Demokrat Partili (FDP) Alexander Lambsdorff, çok sayıda farklı partilerin aynı fikirde olduğuna dikkat çekti. ”Günther Oettinger’in paylaşım özgürlüğüne olan saldırısını reddediyoruz” dedi.