Meseleya kurdkî a yewine meseleya asîmîlasyonî ya, a dîyine zî ê otoasîmîlasyonî ya. Na ra ez wazena ke ewta de nê wirdî mewzûyan ser o vindra.1923 de ronayîşê (sazbîyayîşê) Komara Tirkîya ra dima, bingeyê pergalî tirkîtîyî ser o awan biyo. kurdkî bi temam qedexe bîyo. Yew demo dergûdila de, kurdkî ser o yew qedexe dewam kerdo. Serdestan semedo ke kurdî û kurdkî çiman ra bikewo, çi destê înan ra ameyo kerdo. Goreyê serdestan; kurdan nameyê xo kart- kûrt ra, kurkî zî nameyê xo tirkanê koyîy ra girewto.
Polîtîkaya perwerdeyî, tena tirkîyî ser o awan bîya. Dibistanan, leşkerîye û daîreyan û zaf cayanê bînan de, bonderbîyayîşê tirkî mecburî yo. Kê biwazî-nêwazî, kê hes bikî-nêkî, nê waran de bonderbîyayîşê tirkî mecbûrî yo. Kurdî ke, kurdkî ser o xebitîyayî û kurdkî fikrîyayî, kurdkî û tirkî nuşto zaf tehda dîya.
Epey nuştox û welatpperwerê kurdan qetl bîyî. Beyntarê serranê 1988 û 1993î de Mûsa Anter, Huseyîn Denîz, Ferhat Tepe, Hafiz Ademîr, Nazim Babaoglu tede 61 rojnamegerê kurdan qetl bîyî. Epey rojnameger û nuştoxê kurdkî dekewtî zîndanan, îşkence dîyo, bi seya serrî raştê cezayanê zîndanan ameyî. Rojawanê Tirkîya de, semedo ke kurdan, kurdkî qalî kerdo, raştê lîncan ameyî. Mesela Ahmet Kayayî, yew şewa xelatdayişê Komela Rojnamegeranê yê Megazînî de, vat ke; “Ez yew qasetê kurdkî vejena.”
No vatişê ey dima, bi çetalan, kewçikan û tabaxan, raştê lîncê ame. No kombîyayîşê dima, mecbûr mend ke, welatê xo terk biko. Peynî de tebere welatî de, wefat kerd. Emrah Gezerî zî, Anqara de, semedo ke deyra “Rinda Min” vata, polîsê tîmê taybetî, Serkan Akbûlûtî, bi 15 guleyanê dabançeyî qetl kerdo. Ewta de esil qatil kam o? Gelo no merdim, çirê endi yew deyra kurkî ra nefret keno? Çunku no polîs, bi zîhnîyetê nîjatperestey perwerdeyî dîya. Eke dewleta Tirkîya, polîtîkaya înkar û îmhayî de israr nêkerdnî,
Emrah Gezer zî nêkişîyaynî. Nê tewir hedîseyî zaf bîyî. Ewta de mumkun nîyo ke, ma heme hedîseyan binusî. Çi heyf ke hima zî vera kurdan û kurdkî, na polîtîkaya helnayîşî dewam kena. Hima zî dibistanan, camîyan, keyeyanê cemî de, dayreyanê dewlete de, warê sîyasetê de û leşkerîye de tirkî qalî beno. Kurdkî adeta bîrîndar bîyo. No semed ra kurdki tepa mendo. Pekî hetê ziwan ra, yew kemaneya ma kurdan çin a?
Mesela asîmîlasyon dewam keno, la yewna het ra otoasîmîlasyon zî dewam keno. Eyro qedexe nêbo zî, kuçan de, keyeyan, kar û gure û daîran de tirkî qalî beno. Kurdî, bi zafane qedr û qîymetê ziwanê xo nêzanî. Ma raşt vajî nasname û ziwan yewbînan ra beste yî. Wexto ke, kê qedr û qîymetê ziwanê xo nêzanî, kê qedr û qîymetê xo zî nêzanî.
Eyro hewayê verî qedexe çin o. La rewşa ziwanê hima zî baş nêasena. Yew het ra wendox û zanayeyê kurdan vêşî benî. Yewna het ra têkoşîna heqanê yê netewîyî demokrasî, heqanê merdiman dêna, la pratîk de kurdkî nêşuxulîno. Hetta zaf behsê ziwanê may beno, la kurdkî qalî nêbeno. Yanî ma wexto ke vera asîmlasyonî têkoşîn danî, ganî ma vernîya otoasîmîlasyonî zî vindrî. No semed ra heme şarê ma, heme roşnvîr, sîyasetkar, hunermend, nuştox, wendekar û rayberê kurdan, ganî rolê xo kay bikî û kurdkî rê wayîr vejîy.
MAMOSTE SILEMAN