Kürt halkı üzerinde yıllarca yürütülen asimilasyon politikaları ile Kürtlerin bütün yaşam alanları çevrelenmeye çalışıldı. Bu politikalar, bir halkın yaşamını taşıyan, insanların ruhuna hitap eden şarkıları bile değiştirmekten kendini alıkoyamadı. Yüzyıllarca yazılı bir tarihleri, edebiyatları olmayan, sürekli baskı gören Kürtlerin yaşamlarını, acılarını, sevinçlerini dile getiren ve kültürlerini bu güne kadar taşımalarında büyük etkisi bulunan sözlü edebiyatları olan müzik parçaları dahi değiştirilerek Türkçeye çevrildi. Yapılan araştırmalar sonucunda yaklaşık 5 bin Kürtçe parçanın Türkçeye çevrildiği tespit edildi. 20 yıl önce, “Asimilasyon ve kültürel soykırıma karşı, alternatif-devrimci sanat” sloganıyla yola çıkan Mezopotamya Kültür Merkezi (MKM) ise, bu gidişata “Dur” demek ve bir arşiv oluşturmak için çalışma başlattı.
MKM’nin müzik grubu Şahiya Stranan üyeleri, tesbit edilen 5 bin Kürtçe şarkıyı yeniden kayıt altına almak için harekete geçti. Rojda, Ali Geçimli, Ayfer Düzdaş, Hivda Gökel, Farqin, Meral Tekçi, Genim, Nurcan Değirmenci, Mehemede Serhedi, Bülent Turan, Çiya ve NÇM Koru’nun yer aldığı Şahiya Stranan grubu, ‘Şahiye Stranan 1’ ve ‘Şahiye Stranan 2’ albümlerinden sonra ‘Şahiya Stranan 3’ albümünde de, Türkçeye çevrilen şarkıları yeniden Kürtçeye kazandırıyor.
Grup 3. albümlerinde de toplam 39 şarkıyı tekrardan Kürtçeye çevirdi.
Yüzyıllardır dilden dile dolaşılan bu eserleri yeniden aslına uygun ve özgünlüğü ile kayıt altına alan grup üyelerinden Çiya, imkanları el verdiği ölçüde 5 bin şarkının tamamını tekrar Kürtçeye kazandıracaklarını söyledi.
‘Kürt kültürüne hitap eden kısımlar değiştirilmiş’
MKM’nin, atalarından kalan Kürt kültürünü yaşatma sorumluluğunu aldığını dile getiren Çiya, amaçlarının, Kürtçe şarkıları korumak olduğunu kaydetti. Yıllar önce Kürtçe parçaları Türkçeye çevirenlerin, aynı zamanda bu şarkıları kendilerine mal ettiğinin altını çizen Çiya, “Bu şarkılar onların değil bizim parçalarımızdır. Biz bunun için bir arşiv oluşturduk. Çevrilen bütün parçaların kimin tarafından ne zaman, nerede, nasıl çevrildiğini tespit ettikten sonra bunları kendi gerçekliğimize göre tekrardan Kürtçeye çevireceğiz” diye konuştu.
Çevrilirken, şarkıların içeriğinin ve Kürtlere hitap eden kısımlarının değiştirildiğini, ama melodilerine karışılmadığını ifade eden Çiya, “Şarkıların melodilerini değiştirmemelerinin nedeni ise bunu dinleyen Kürtlerin onların şarkılarına benzer olduğunu sayıp dinlemesi içindir” dedi.
‘Çalınan 5 bin parçayı tekrardan kayıt altına alacağız’
Grup olarak şarkıların orijinallerini hiç değiştirmeden söylediklerini ifade eden Çiya, “Şahiya Stranan gurubunda yer alan bütün MKM çalışanları olarak, bu güne kadar 39 şarkıyı tekrar Kürtçeye kazandırdık. Ama bizden çalınan 5 bin parçayı da imkanlarımız dahilinde önümüzdeki günler içerisinde halkımıza sunacağız” dedi. Bu şarkıların yıllardır TRT ya da diğer televizyon kanlarında Türkçe olarak seslendirilmesine tepki gösteren Çiya, “Bu şarkılarımız Kürdistan topraklarında çok uzun bir zamandan beridir söylenen parçalardır. Bunun için birinci amacımız Kürt halkının kültürünün ve sanatının gerçekliğini anlatmak” dedi.
Çiya, değiştirilen parçalardan birinin ise “Dut yedim dudu belli” parçasının aslı Kürtçe olduğunu ve parçanın isminin de “Çûm Cizira baxçeyê” olduğunu söyledi.
Şahiya Staranan, MKM’nin 20. kuruluş yıldönümü nedeniyle Yedikule Zındanları’nda 3 Eylül’de vereceği konserde dinleyicileri ile buluşacak.
SADIK TOPALOÐLU/ÇAÐDAŞ KAPLAN - DİHA/İSTANBUL