Özgür Gündem Gazetesi Genel Yayın Yönetmeni Hüseyin Aykol'un, 'Aykırı Kadınlar - Osmanlı'dan Günümüze Devrimci Kadın Portreleri' kitabı çıktı. Osmanlı döneminden günümüze kadar devrimci kadınları anlatan Aykol'un kitabı İmge Kitapevi tarafından yayınlandı. Kitabın önsözünde neden böyle bir kitap yazdığını şöyle açıklıyor Aykol: "Bu kitabın amacı ülkemizdeki kadın mücadelesini anlatmak, onlara yol göstermeye çalışmak değil. Kadınlar kendi mücadelelerini verirken, bu konuda biz erkeklerden akıl-fikir alma dönemini çoktan geride bıraktılar. Ne ihtiyaçları kalmıştır ne de tahammülleri. Sol örgütlerle ilgili yıllar süren araştırmalarım beni canımı sıkan bir sonuca ulaştırdı. Sol örgütlerin liderlerinin neredeyse hepsinin erkek olması, birkaç kadın lider dışında, diğer kadınların etkili yerlerde bulunmayışı, belki de solun başarısızlığının temel nedenlerinin birisiydi. Bunun üzerine, tarih kitaplarında ismi geçen kadınların peşine yeniden düştüm. Çalışmamda, toplumda öne çıkmış kadınları ele almaya çalıştım. Bir de, kimi sol örgütlerin liderleri ya da ünlü bir yazar olan kocasının gölgesinde kalan, ama o kişiyi adeta o yapan kadınları. Bence, böylesi kadınların yaşamını anımsatmak, biz erkeklerin, o kadınlardan hatta tüm kadınlardan özür dileyişimizin de bir vesilesi olacaktır."
100'e yakın kadın örgütü
Aykol, kitabın 'Söke Söke Aldılar' başlıklı giriş bölümünde, Türkiye'de kadın haklarının kazanılmasına yönelik verilen mücadele üzerinde duruyor. Aykol, Türkiye'de 5 Aralık 1934'te kadınlara seçme seçilme hakkının verilmesinin, 'Türk kadınlarına dünya kadınlarından önce verilmiş bir lütuf' olarak değerlendirilmesine karşı çıkıyor. Diğer dünya ülkelerinde bu hakkın daha önce verildiğini söylüyor. 1870'lerden 1923'e kadar 100'e yakın kadın örgütünün kurulduğunu ve 30'dan fazla kadın dergisi yayınlandığına dikkat çeken Aykol, 1872-1907 tarihleri arasında örgütlenen 50 grevden 9'unun kadınların çalıştığı iş kollarında gerçekleşmiş olduğunu söylüyor.
Kitapta yer alan bazı portreler:
Fatma Aliye
Aykol, ilk olarak, 'Osmanlı'da Bir Hanım Yazar' başlığı ile Fatma Aliye'yi anlatıyor: "İlkokula gitmedi. Evde özel ders aldı. Fransızca'dan çevirdiği romanı 'Bir Hanım' imzasıyla yayınladı. Ancak pek çok kimse bu çevirinin bir kadın tarafından yapıldığına inanmadı"
Margrete Wilde
Aykol, 'İdam Edilen Komünist Kadın' başlığı ile Margrete Wilde'yi ise, şöyle anlatıyor: "Komintern'n görevlendirmesiyle, önce Avusturya'da sonra da Türkiye'de Komünist Parti faaliyetlerine katıldı. SSCB'de üyesi olduğu Alman Komünist Partisi'nden arkadaşlarının idamına neden olan raporları yazdı. Bir gün kendisinin de aynı akıbete uğrayacağını herhalde tahmin etmiyordu".
Behice Boran
Aykol, 'İlk Kadın Genel Başkan' başlığı ile Behice Boran'ı şu şekilde ele alıyor: "Arkadaşlarıyla birlikte Yurt ve Dünya, Adımlar dergisini çıkardı. Siyaset görüşleri yüzünden Dil, Tarih ve Coğrafya Fakültesi'nden atıldı. Kore Savaşı'na asker gönderilmesine karşı çıkan Barışseverler Cemiyeti'nin kurucularından biriydi".
Gurbetelli Ersöz
Aykol'un kitabında 'Türkiye'nin İlk Kadın Yayın Yönetmeni' başlığı ile Gurbetelli Ersöz'ü şu cümlelerle anlatıyor: "Kadınların özgür basın geleneğine kendi renklerine katması onunla başladı. Türkiye'de legal siyasi alanda kalamayıp kırsala gitmek zorunda kalması, acı bir durumdu. Ama Kürtler arasındaki kardeş kavgasında yaşanını yitirmesi bu acıyı ikiye katlayan bir olay olacaktı."
Gültan Kışanak
'Gazetecilikten Parti Eşbaşkanlığına' başlıklı yazısında Aykol, BDP Eşbaşkanı Gültan Kışanak'ın biyografisini yazıyor. Aykol: "Sağ-sol, Alevi-Sünni çelişkilerinin yoğun olarak yaşandığı Elazığ'da doğdu. Yüksek öğrenimini yaptığı Diyarbakır'da hapse düştü. Özgür Basın geleneğinin gazetelerinde çalıştı. Şu anda BDP'nin eşbaşkanlığı görevinde bulunuyor."
EMİNE ALTINKAYA / DİHA/ANKARA