Kürt Halk Önderi Abdullah Öcalan'ın önemsediği "3'üncü göz" yöntemi, 200 bini aşkın insanın hayatını kaybettiği Kolombiya ile FARC arasındaki çatışmalarda nihai çözüm ve barış getirdi. Kolombiya örneğini inceleyen aydınlar, "Pekâlâ biz de kendi sorunumuzu bu yöntemle çözebiliriz" dedi.
Kolombiya Hükümeti ile Devrimci Silahlı Güçler (FARC) arasında 52 yıldan beridir devam eden ve 200 binin üzerinde insanın hayatına mal olan, daha çok sınıfsal temele dayanan çatışmalı süreç barışla sonuçlandı.
‘Üçüncü göz’ Öcalan'ın talebiydi
Bir üçüncü ülkede, iki garantör ve iki gözlemci devlet nezdinde yapılan görüşmelerin barış ile sonuçlanması, gözleri Türkiye'ye çevirdi.
Keza Kürt Halk Önderi Abdullah Öcalan'ın 1993 yılından beri ısrarla yol aldırmaya çalıştığı, "demokratik çözüm yolları", 2013-2015 yıllarında arasında ilk kez kabul edilen görüşmelerle müzakere aşamasına geldi.
Masayı Erdoğan yıktı
2.5 yıl boyunca çatışmasızlık sürecinin hüküm sürdüğü bu dönemde, Öcalan görüşmelerde mutlaka "3'üncü göz anlamına" gelen "İzleme Heyeti" talebinde bulundu.
Süreç tam da bu heyette kimlerin yer alacağı aşamasına geldiğinde ise Türk Cumhurbaşkanı Erdoğan, 20 Mart 2015 tarihinde ‘İzleme Heyeti'ni doğru bulmadığını’ belirtti ve o tarihten itibaren barış masası yıkıldı.
Kolombiya başardı
Oysa Öcalan'ın talep ettiği, Erdoğan'ın ise reddettiği "İzleme Heyeti/3'üncü göz" Kolombiya'da barış getirdi. Kolombiya barış görüşmeleri başka bir ülkede (Küba) yapılmış olmasının yanı sıra Küba ve Norveç garantörlük, Venezuela ve Şili ise gözlemci ülke olarak görüşmelerde yer aldı.
Süreç Türkiye’den de yakından izlendi
Kolombiya'da barışı getiren görüşme süreci Türkiye'den de yakından takip edildi. En son Nisan 2016 tarihinde Demokratik Gelişim Enstitüsü'nün girişimi ile aralarında CHP Grup Başkanvekili Levent Gök, AKP Milletvekili Adnan Boynukara, HDP Milletvekili Mithat Sancar, Akil İnsanlar heyetinden ise Kadir İnanır, Kezban Hatemi ve Ali Bayramoğlu'ndan oluşan bir heyet, barış sürecini incelemek amacıyla Kolombiya'ya gitti.
Kolombiya’ya giden aydınlar konuştu
Heyet, Kolombiya Devlet Başkanı Juan Manuel Santos, görüşmelerin baş müzakerecisi Frank Pearl ile bir araya geldi. Bu heyette yer alan kimi isimler, Kolombiya'daki barış görüşmelerini ve bunun Türkiye'de uygulanma şansını DİHA'ya değerlendirdi.
Sancar: Kolombiya gerekli mekanizmaları oluşturdu
HDP Milletvekili Mithat Sancar, Kolombiya'da başarının "sürecin son derece titiz ve sağlam hazırlanmış olmasıyla" sağlandığını dile getirdi.
Müzakere sürecinde yapılanlara dair ise Sancar şunları anlattı: "Baştan itibaren bütün ayrıntılar dikkatle hazırlandı. Daha önce yapılan girişimlerinin başarısızlıkla sonuçlanan faktörleri ciddiyetle tahlil edildi, ondan gereken dersler çıkarıldı. Müzakereler bir ikinci ülkede ve açık yapıldı. İki garantör ve iki gözlemci devlet vardı. Küba ve Norveç garantörlük, Venezuela ve Şili gözlemci ülke oldular. Toplumun çeşitli kesimlerinin temsilcileri zaman zaman müzakerelere katıldılar.
Barış sürecinin nasıl yürütülmesi gerektiğine dünya örneklerinin birikimleri bu süreçte gözetildi. Pürüzlerin çözülmesi için gerekli mekanizmalar yaratıldı."
Sorunlar çıktı ama taraflar pes etmedi
Süreç içerisinde çeşitli tıkanıklıkların yaşandığını, ama bunları çözmek için gerekli tedbirlerin alındığını ve Birleşmiş Milletler, Avrupa Birliği ve ABD'nin de sürece ciddi destek sunduğunu aktaran Sancar, Kolombiya'daki sürecin Türkiye'de de başarılı olabileceğini ve sonuç alacağına vurguladı.
AKP atım atarsa süreç ilerler
HDP Milletvekili ancak bu aşamada süreci bitiren AKP Hükümeti’ne sorumluluk düştüğüne dikkat çekti ve ekledi: "Adım atarlarsa ve başarılı bir barış sürecini yürütmek istiyorlarsa bu sürece bakarak sonuçlar çıkarabilir. Ama Kolombiya örneğinde de görüldüğü gibi gözlemcisiz, kapalı, güvencesiz bir sürecin başarılı olma şansı yok denecek kadar azdır. Türkiye kendi şartlarına göre bunun adımlarını atabilir."
Bayramoğlu: Kolombiya umut verdi
Nisan ayında Kolombiya'ya ziyaret gerçekleştiren ve Türkiye'deki çözüm sürecinde rol alan Akil İnsanlar Heyeti'nde yer alan Gazeteci Ali Bayramoğlu da, Kolombiya barış sürecinin başarıyla sonuçlanmış olmasının "önemli bir pozitif bir sonuç" olduğunu ifade etti.
Kolombiya örneği ile bu tür "etnik, dinsel, sınıfsal meselelerden kaynaklı sorunların mutlaka siyasi yollarla çözülebileceğinin" ortaya çıktığını vurgulayan Bayramoğlu, "Yaklaşık 60 yıldır devam eden bir sorun ve çatışma ortamı vardı. 200 bini aşkın insan hayatını kaybetti. 6-7 bin insan yerinden oldu. Bu sorun çatışma ile çözülmedi. Ve sonunda sorunun ancak masada çözülebileceği ortaya çıktı" ifadelerini kullandı.
Deneye deneye doğru yolu buldular
Bayramoğlu, sürecin başarılı olmasında daha önceki denemelerden gerekli derslerin çıkarılmış olmasının da etkili olduğunu kaydetti: "Kolombiya’da ancak üçüncü denemede başarılı olundu. 90'lı yıllarda ve 2000'li yıllarda da barış için girişimlerde bulundular. Ancak bu girişimler başarısız oldu. 3'üncü denemede ilk iki demede yaşanan sıkıntılardan gerekli dersler çıkarılarak başarılı olundu."
Şeffaf görüşmeler sonuç aldı
Kolombiya barış görüşmelerinde "gizlilik-açıklık ilkesinin" gözetildiğine de işaret eden Bayramoğlu, "Her iki denemede, daha gizli görüşmeler yapıldı. Ancak son görüşmeler şeffaf bir şekilde yürütüldü. Görüşmeler şeffaf yürütüldükçe toplumun desteği de arttı" tespitini yaptı.
Gözlemciler hayati önemde
Bayramoğlu, müzakerelerde uluslararası gözlemcilerin bulunmasının gerekliliği ve hayati öneminin Kolombiya’daki başarılı sonuçta görüldüğünü vurgu yaptı.
Kolombiya örneğinden ders çıkarılmalı
Türkiye'nin, Kolombiya’daki barış görüşmelerinden gerekli dersleri çıkarması gerektiğini söyleyen Bayramoğlu, "Bu sürecin başarı ile sonuçlanmış olması Türkiye ve insanlık adına umut vericidir. Bu aynı zamanda tarihsel süreç açısında önemli bir deneyimi ve örneği teşkil ediyor" dedi.
Savaş ancak müzakereyle çözülür
Türkiye'nin kendi sorununu ancak bu tarz müzakere ve diyalogla çözebileceğine işaret ederek, "Türkiye şuan uzak gözükse de eninde sonunda bu soruna siyasi yollarla ve müzakere ile çözüm bulmak zorundadır. Bunun için Kolombiya gibi örneklerden gerekli dersleri çıkarmak gerekir" dedi.
DİHA / ANKARA