Wendoxê erjîyayeyî yê Yenî Ozgur Polîtîka. Ez demê weşanêko newe de bi ziwanê xo yo dayîke şima reyde ya. Tabî ez do nêyî bi saya embazê ke hakimê lehçeya kirmanckî yî bikera. Ez sey kesê ke hakimê ziwanê xo nîyî ra yew a, wezîfeyê min o sifteyîn o yo ke ez na kêmanîye derbaz bikera. Şuxilnayîşê na çekuye seba zafaneyê merdiman û hetta seba heme gandaran rewşêka şermî ya. Ganî na rewşe qet nêbo rojeva merdimî. Labelê na rewşe ma de babeta ke rexnedayîşêko cîddî wazena ya. 

Temaya sifteyîne ya heme gandaran Dayîke ya. Heme gandarî bi vengê dayîka xo dest bi cuyayîşî kenî, eşnawenî, hîs kenî û reaksîyon nîşan danî. Beno ke sirê pîrozî û dîyarkerîya dayîke no vatişo sifteyîn û tesîrê ci de bibo. Yanî sirê ci tena qasê 9 aşman pîzeyê xo de kiriştişê dayîke nîyo. Helbet no zî muhîm o, labelê yê hîna muhîmêr o yo ke doman bi heskerdiş û cesaretdayîşê dayîke tersê cuyayîşî xo ser ro erzeno. Tîya de yê ke bi hawayo esas dîyar kena, dayîk a. Dima ra heme çî ser no vatişo sifteyîn de awan beno û meşîyeno.

Domanî nê vateyê sifteyînî yê bi ziwanê dayîke ra qerfnayîş, qetlîyam û qirkerdişan ra yo tewr gird o û qet nîno vîrîkerdiş. Cok ra na birîna ma ya tewr xorî ya Kurd û bitaybetî zî ya Kirmancan (Zaza) a û na birîne heta nika baş nêbîya. Goreyê heqîqeta vateyo verên nêcuyayîş beno suco tewr gird yê ma. Helbet ma bi hawayo qestî nêkerd û nêkenî. Polîtîkayê qirkerdiş, koçkerdiş, red, înkar, qedênayîş, qetilkerdiş, tersnayîş û sewbîna yê îqtîdaro ke merdimîye ra nesîbê xo nêgirewto, bîyî sebebê nêyî. Herçiqas ke wina bibo reyna zî problem û berpirsîyarîya ma ya tewr gird o yo ke ma goreyê vateyo sifteyîn nêcuyenî.

Eke merdim xo bizano, ancax o wext eşkeno goreyê unîversale bicuyo. Eke merdim xo nêzano û raştîya xo ra durî bikewo, rewşa ci vernîya ci de bena astenge. Nêzanayîşê ziwanê dayîke, hetê xo îfadekerdişî de handîkabê ma yo tewr gird o. Cok ra vatişê ma bitesîr nîyo û ma her tim zerrîya xo de qisey kenî. Yê ke ferqê nêyî de yî, hêrsê ma vera na rewşe de gird o. Ma her tim xo reyde monolog kenî. Halo ma yo bîn zî tayê xo ra dûrîkewtiş o. Bi temamî bi no hawa nêro şinasekerdiş zî, sey bînan cuyayîş, raştîya xo de bêzarîya bînan kerdiş o. Vatişêkî de ‘bêzarîkerdi (taklît) yê esilî bierj keno’ yeno vatiş. Herinda ke ma bêzarî bikerî, ganî ma eslê xo bipawî û têkilîyêka raşte û seyyewbînan dormeyê xo reyde awan bikerî. Çimkî ancax na têkilî ma resnena cuyêka rastikêne. Ma ancax nêyî bi ziwanê xo yo dayîke eşkenî bikerî. Eke ma nêyî bikerî, o wext ma eşkenî dormeyê xo reyde ziwan, dîyalog û empatîyêkî awan bikerî û aver bîşêrî. Cîyakerdiş û xo ra fekveradayîş zî merdim rayîr ra vejenî, heqîqete ra durî kenî û vernîya cuyêka pîya, azade û seyyewbînanî de benî asteng. 

Her yewê ma tesilî vate, klam û lawikê ke bi ziwanê dayîke de ameyî vatiş ra tesîr bîyî. Ma her gileyê hunerî de vate, klam û sewbîna çîyê ke ziwanê dayîke de ameyî vatiş ra bi hawayo gird tesîr benî. Ya unîversale zî eke nêyî ser ro awan bibo bierj o û aver beno. Pawitiş û dayîşê cuyayîşî yê ziwanê dayîke wezîfeyo bingeyîn û tarîxî yê ma hemînan o. Tena hewldayîşê tayê hunermendê ke deyîrî vanî qîm nêkeno û do nêkero zî. Nê hewldayîşî zaf qîmetin î û ganî merdim heqê înan bido. Seke embazê ma yo hunermend Mîkaîl Aslan zî vano tena muzîk seba cuyayîşê ziwanê dayîke qîm nêkeno. Seba cuyayîşê ziwanêkî lazim o ma ê ziwanî bimusnê domananê xo û seba ke o ziwan bibo ziwanê perwerdeyî, ma têkoşîn bidî. Reyna ya tewr muhîm zî ganî ma ê ziwanî bikerî ziwanê qiseykerdişî û no zî wa wezîfeyê ma yo esasî bo.

Yê ke şarêkî bigîro bin temînatî, ameyoxa ê şarî bipawo û ê şarî bido cuyayîş ziwan û kulturê ê şarî yo. Herinda ke ma çîyanê madîyan kom bikerî, ganî ma ziwan û kulturê xo pêsernî, aver berî û bidî cuyayîş. Ganî ma çîyanê xo yê esasîyan goreyê çîyê ke estena şarî mende kenî, awan bikerî. Ganî ma sermayegozarîya xo ameyoxa ke domanê ma bi kultur û ziwanê xo tede bicuyî rê bikerî. Her merdim ancax bi cîyayîya kultur û ziwanê xo reyde têkilî rono, xo sey yê bînan vîneno û hîs keno. Têkilîyêka raşte û mende zî ancax bi no hawa ronîyena. 

Bi hêvî û waştişo ke ma ameyoxa xo bi ziwanê dayîke awan bikerî…


/**/