Kutlamalar çerçevesinde Ðadir-Hum, konserlerin yanı sıra Arap Alevilerinin kitlesel olarak Hirisi kazanlarını kaynatmaları bolluk ve bereketin yanı sıra dik duruşun sembolü olarak gösterilir. Kutlamaların simgesi olarak Hirisi kazanları kaynatılırken, tütsüler kötülükleri kovdukları inancı ile yakılır.
Başta Arap Alevi (Nusayri) halkları arasında kutlanan ancak son yıllarda diğer Alevi topluluklarınca da kutlanmaya başlanan Ðadir-Hum Bayramı’nın tarihçesi Arap Alevileri arasında M.S. 632 ya da Hicri 10’uncu yıldan günümüze geldiğine inanılan bir bayram. Bunun yanında Arap Alevilerinin yaşam tarzları ve inançlarının da gözler önüne serildiği bir bayram olarak çıkar karşımıza. Arap Alevileri arasında her yıl Hicri Takvime göre Zilhicce ayının 18’inci gününde kutlanan Ðadir-Hum Bayramı, bu yıl 11 Ekim tarihinde kutlanacak olsa da Arap Alevi halkı arasında kutlamalar bir haftaya yayılarak yapılıyor. Ðadir -Hum Bayramı, aynı zamanda halk arasında kimi yerlerde kırmızı et ile tahılın eriyene dek kaynatılmak suretiyle hazırlanan “Hirisi” kazanlarının kaynama zamanı olarak da biliniyor. Arap Alevilerinin yıl içerisinde süren hayır günlerinin de hem finali hem de başlangıcını temsil eden bayram, Arap Alevilerinin yıl içinde gizlilik esasına göre yaptıkları yardım ve hayırlarının mükâfatı olarak da görülür. Arap Alevileri kendilerini ödüllendirerek, Ðadir-Hum günü iş yerlerini kapatır ve sadece bayram kutlaması yapılır.
1400 yıllık direniş hafızası
Arap Alevileri için Ðadir-Hum, bir bayram olmanın yanında Hirisi kazanlarının kaynaması suretiyle bir direnişin tarihini simgelemesi açısından da önem taşımaktadır. Ðadir-Hum Arap Alevi halkı için resmi devlet anlatısının reddedilerek, tahakkümün reddedildiği ve hafızaların tazelenerek, yapılan haksızlığın ve zulmün hatırlatılması anlamına gelir. Buna göre Ðadir-Hum, İslam tarihinde Hazreti Ali’nin halife olacağının ilan edildiği ve bununla birlikte İslam dininin tamamlandığının tebliğ edildiği iddiası ile Arap Alevilerinin 1400 yıllık direnişinin sembolü olarak kabul edilir.
Arap Aleviler için Ðadir-Hum Bayramı’nı kutlamak hiçbir zaman kolay olmadı. Hiçbir devlet tarafından resmi bir bayram olarak kabul edilmeyen Ðadir-Hum Bayramı’nın kutlanması da sürekli engellenmek istendi. Buna karşı Arap Alevi halkı Ðadir-Hum Bayramı’nın resmi tatil olması taleplerini yinelemekten geri durmadı. Türkiye’de Adana, Mersin ve Hatay’da yoğun olarak kutlanan Ðadir-Hum, Türkiye’deki asimilasyon sürecinden nasibini aldı ve engellemeler Arap Alevilerinin asimile edilmesi süreci ile birlikte yürütüldü. Arap Alevi halkları uzun yıllar büyük bir gizlilik içinde Ðadir-Hum’u kutlamayı sürdürürken, kısa sürede Arap Alevileri arasında Ðadir-Hum Türkiye’de de baskıya, zulme ve egemen sisteme karşı direnişin sembolü haline geldi.
Kadının rolü ön planda
Kutlamalar çerçevesinde Ðadir-Hum konserlerin yanı sıra Arap Alevilerinin kitlesel olarak Hirisi kazanlarını kaynatmaları bolluk ve bereketin yanı sıra dik duruşun sembolü olarak gösterilir. Kutlamaların simgesi olarak Hirisi kazanları kaynatılırken, tütsüler kötülükleri kovdukları inancı ile yakılır. Ðadir-Hum kutlamalarında kadınlar tarafından kaynatılan Hirisi kazanları kadına erkek egemen zihniyetin ürünü olarak bırakılan “Yemek yapma ve erkeğe hizmet etme” algısının bir parçası olarak kullanılsa da kadınların kutlamaların engellendiği dönemlerde de kazanların kaynatılmasındaki iradeleri ve kutlamanın nesilden nesile aktarılmasındaki rolü kutlamaların ve egemen figüre karşı direnişin öncüsü olarak kadın iradesini ön plana çıkıyor.
DİHA/ADANA