Sanırım, dünyada bunlardan daha pislik bir başka yaratık yoktur.” Edebiyata katkılarından ötürü 1962’de Nobel’e layık görülen Steinbeck, ödülü aldıktan sonra yaptığı açıklamasında kendisine bu ödülü kazandırmasında en çok yardımı olan beş kitabını sıralar. Bu kitaplar: Fareler ve İnsanlar, Gazap Üzümleri, Köpeğim Charley ile Amerika Yollarında ve Bitmeyen Kavga’dır. Bitmeyen Kavga, yeniyetme birçok “kızıl”ın başucu kitabı olma özelliği gösterir. Mücadele ile tanışan kim varsa, kısa süre içinde Bitmeyen Kavga’yla da tanışır. Steinbeck’in kitabının ismi, John Milton’ın Kayıp Cennet şiirine ithafen “Bitmeyen Kavga”. Milton şöyle diyor şiirde: “Toprak yitirilmiş ne fark eder? Her şey yitirilmiş değil – ele geçirilemez irade, Ve intikam anının kollanışı, ölümsüz nefret, Ve asla boyun eğmeyecek, teslim olmayacak bir irade Ve üstesinden gelinemeyecek ne kalıyor geriye?” Kitap, bir şekilde yolları kesişen Jim ve Mac’in Torgas Vadisi isimli bölgeye gitmeleriyle açılıyor. Torgas Vadisi, üç büyük toprak sahibinin tekelinde olan ve her sene mevsimlik işçilerin akınına uğrayan bir bölge. Vadi toprak sahiplerinin çalışmalarıyla, her türlü greve ve işçi ayaklanmasına karşı örgütlenmiş durumda. En küçük isyan belirtisi dahi krize dönmeden bastırılıyor. Toprak sahipleri tüm ilişkiler ağını kontrol altına almış durumda, yazılı ve görsel medya buna dahil. Torgas Vadisi bir distopya gibi, her açıdan kontrol edilebiliyor ve “big brother”lardan habersiz adım dahi atılamıyor. Buna seyirci kalamayan Jim ve Mac, bölgede grev örgütlemeye gidiyor. Jim, henüz her şeyi yeni yeni anlamaya çalışan genç bir adam; ama akıllı ve bilgili. Çok okuyor, çok gözlemliyor. İçinde bulunduğu şartlara rağmen okumuş ve yaşadıklarından dersler çıkarmış, nihayetinde de kendini bir amaca adamaya karar vermiş. Mac ise örgütlü, tecrübeli. İşleri kolaylıkla hale koya koyan, hırslı bir partili ve grev örgütleyicisi. Jim ve Mac sayesinde, sermaye sahiplerinin her türlü baskısına ve hatta zor kullanmasına rağmen örgütlenen bir grev Steinbeck tarafından sadelikle ama bir o kadar da gösterişli bir şekilde işleniyor. Yok paraya çalışan ve aldıkları ücret ile karınlarını dahi doyuramayan meyve toplayıcıları tek çareleri olarak greve başvuruyorlar. Jim ve Mac öncülüğünde örgütlenen grev, gerçek bir olaydan esinlenilerek aktarılıyor Steinbeck tarafından. Çokça anlatılan ama hiç sıkmayan kasaba yönetimi, halk komitesi, üreticiler birliği, gazete gibi çok sayıda kurul ve organın etkileşiminin etraflıca ele alınması, Steinbeck’in kaleminden ziyade gözlem yeteğinin de gücünü gösteriyor. Toprak sahiplerinin işçilere, işçilerin toprak sahiplerine karşı verdiği mücadeleyi anlatan Bitmeyen Kavga bugün de geçerliliğini koruyan ve eşit, adil bir düzen kurulana dek de geçerliliğini koruyacak bir roman. Örgütlü mücadelenin ne denli önemli olduğunu ve çaba sarfetmeden hiçbir hakkın elde edilemeyeceğine dair bir başyapıt.
Bitmeyen Kavga
John Steinbeck
Çev. Gün Zileli Sel Yayıncılık 2016