Büyükanne Christina yaşamını yitirdi

• Yaghan dilini ve esrarengiz kuş hikayeleri anlatan son insan, Cristina Calderón yaşamını yitirdi. Calderon'un ölümüyle birlikte Yaghan dili de kuş hikayeleri de yok olup gitti...

Yaghan dilini konuşan son kişi olan 93 yaşındaki Büyükanne Cristina Calderón, Şili’nin Magnalles bölgesinde Kovid-19 nedeniyle hayatını kaybetti. Calderón'un Anayasa Konvansiyonu Başkan Yardımcısı olan kızı Lidia Gonzalez, annesinin ölümünü "Vefat ettiğinizde yanınızda olamadığım için derin bir pişmanlık duyuyorum. Yaptığım her şeyin sizin ve halkımızın adına olduğundan emin olun" şeklinde duyurdu.

1928'de Isla Navarino'da doğan Calderón, 6 bin yıl boyunca Tierra del Fuego takımadalarında yaşayan atalarının, kano göçebelerinin geleneklerini ve inançlarını sürdürdüğü Villa Ukika topluluğunda yaşadı. Topluluğunun aktif bir üyesi olarak çok küçük yaşlardan itibaren İspanyolca öğrendi. Dokuz çocuğuna ve on dört torununa bakmasına yardımcı olan uzun zamandır bir Yerli geleneği olan Yaghan sepetlerini örerek uzun yıllar çalıştı. 

Hiç kimse kalmadı

Aile üyelerinin çoğu, ayrımcılık korkusuyla Yaghan dilini öğrenemedi. Calderón, 2016'da El Pais'e verdiği demeçte, "Kız kardeşim Ursula vefat ettiğinde, anadilimde konuşacağım hiç kimsem kalmadı. Tamamen yalnız kaldığımı hissettim" dedi.

Calderon'un kızı Lidia Gonzalez ise, "Onunla birlikte halkımızın kültürel hafızasının önemli bir kısmı yok oldu" şeklinde konuştu.

Calderon'un torunu Cristina Zarraga, bir CD ile beraber verilen bir Yaghan-İspanyolca sözlük oluşturdu. Ayrıca Yaghan efsaneleri, şarkıları ve masallarından oluşan bir kitabın editörlüğünü yaptı.

Cristina Calderón, Şili Kültür ve Sanat Konseyi tarafından “Yaşayan İnsan Hazinesi” olarak tanındı ve 2009 yılında Magallanes Bölgesi ve Şili Antarktika'nın Şanlı Kızı ilan edildi. 

Calderón'un ölümüyle birlikte Yaghan dilini konuşan kimse kalmadı.