• İklim krizinin çözümü devletlerin kapalı kapılar ardında yürüttüğü müzakerelerle sınırlı olamaz. İklim mücadelesinin öznesi, krizin bedelini ödeyen ve ona karşı mücadele eden halklardır.
  • İklim krizini yalnızca atmosferde biriken sera gazlarıyla açıklamak, o gazları ortaya çıkaran üretim ve tüketim ilişkilerini görünmez kılıyor. Üstelik iklim krizinin sorumluluğu da sonuçları da eşit dağılmıyor.

MIHEME PORGEBOL

Birleşmiş Milletler İklim Değişikliği Çerçeve Sözleşmesi’ne taraf yaklaşık 200 devlet, her sene COP (Conference of the Parties, Taraflar Konferansı) zirveleri düzenliyor. Zirvelerin 31’incisi bu yıl Antalya’da yapılıyor. 9 Kasım’da başlayan zirve 20 Kasım’a kadar sürecek.

Birleşmiş Milletler tarafından düzenlenen resmi iklim konferanslarına karşı çevre aktivistleri, sendikalar, sivil toplum örgütleri ve yerel halklar tarafından organize edilen alternatif ve eleştirel bir iklim buluşması olan Halkların İklim Zirvesi (HİZ) ise 14-18 Kasım tarihleri arasında Antalya’da yapılacak.

Halkların İklim Zirvesi’nden (HİZ) Ecehan Balta, zirve aracılığıyla ortak talepler, ortak kampanyalar ve uluslararası ölçekte birlikte hareket edebilme kapasitesi geliştirmek istediklerine dikkat çekti.

Halkların İklim Zirvesi nedir?

Halkların İklim Zirvesi (HİZ), farklı ekolojik, emek, kadın, gençlik ve toplumsal yapıların bir araya geldiği kozalar etrafında kolektif bir yapı olarak organize ediliyor. Zirvede iklim krizi ekolojik yıkım, emek, enerji, toplumsal cinsiyet, savaş ve militarizm gibi başlıklarla iç içe ele alınacak. Zirve hakkında konuştuğumuz Toplumsal Cinsiyet Eşitliği Kozası aktivisti Ecehan Balta, bu kavramsal tercihi şöyle açıklıyor: “Koza kavramını bilinçli olarak tercih ediyoruz. Çünkü bizim için örgütlenme, yalnızca görevlerin paylaştırılması ve etkinliklerin düzenlenmesi anlamına gelmiyor. Farklı deneyimlerin, bilgilerin ve mücadelelerin birbirini beslediği, kolektif bir üretim sürecinden söz ediyoruz. Her koza kendi alanındaki tartışmaları ve programı geliştirirken zirvenin ortak politik perspektifine de katkıda bulunuyor.”

Sesi duyulmayanların buluşması

HİZ’in programı dört ana politik eksende çeşitleniyor: Ekolojik yıkıma karşı doğanın hakları, fosil yakıtlardan çıkış ve enerji demokrasisi, savaş ve militarizme karşı barış, son olarak da gıda egemenliği ve agroekoloji. “Bu başlıkları birbirinden bağımsız sorunlar olarak görmüyoruz” diyen Ecehan Balta, neden COP31’le aynı tarihte ve aynı kentte Halkların İklim Zirvesi’ni yapacaklarına dair şunları belirtti: “Biz aynı dönemde, bu müzakerelerde sesi yeterince duyulmayanların kendi gündemlerini oluşturmasını, birbirleriyle buluşmasını ve dünya kamuoyuna seslenmesini istiyoruz. Burada önemli bir ayrım var. COP süreçlerini elbette izliyoruz orada alınan kararları değerlendiriyoruz. Ancak kendi mücadele perspektifimizi hükümetler arası müzakerelerin sınırlarıyla tanımlamıyoruz.

Çünkü iklim krizinin çözümü yalnızca devletlerin kapalı salonlarda müzakere ettiği emisyon hedeflerinden ibaret olamaz. İklim mücadelesinin öznesi krizin sonuçlarıyla yaşayan ve aynı zamanda ona karşı mücadele eden halklardır.”

Sorumluluk da sonuçlar da eşit değil

İklim krizinin toplumsal eşitsizliklerden bağımsız bir sorun olmadığını belirten Balta, doğa krizinin kapitalist birikim biçiminin sonuçlarından biri olduğuna dikkat çekerek şunları söyledi: “Bu nedenle iklim krizini yalnızca atmosferde biriken sera gazlarıyla açıklamak, o gazları ortaya çıkaran üretim ve tüketim ilişkilerini görünmez kılıyor. Üstelik iklim krizinin sorumluluğu da sonuçları da eşit dağılmıyor. Tarihsel olarak en fazla sera gazı salımına neden olan ülkeler, şirketler ve zengin kesimler ile krizin en ağır sonuçlarını yaşayan topluluklar büyük ölçüde farklı. Aynı eşitsizliği ülkelerin kendi içlerinde de görüyoruz. Üretimden elde edilen kazançlar belirli ellerde toplanırken, kirlenen havayı soluyanlar, zehirlenen suları kullananlar, savaşlarda yaşamlarını kaybedenler ve bakım yükünü üstlenenler bunun bedelini ödüyor. Dolayısıyla ekolojik dönüşümün aynı zamanda sınıfsal, toplumsal cinsiyete dayalı ve coğrafi eşitsizlikleri dönüştüren bir süreç olması gerekiyor.”

Halkların İklim Zirvesi'nde tam olarak bu ilişkileri kurmaya çalıştıklarını ifade eden Balta, “Birbirinden ayrı ilerleyen mücadelelerin ortak talepler geliştirebildiği, birbirlerinin deneyimlerinden öğrendiği ve birlikte hareket etmenin yollarını aradığı bir zemin yaratmak istiyoruz. Çünkü yaşamı savunmak, yalnızca doğayı korumak değil emeği, barışı, eşitliği, demokrasiyi ve toplumsal yeniden üretimin koşullarını birlikte savunmak anlamına geliyor” dedi.

Türkiye’de 'toplumsal cinsiyet' uçmuş!

Ayrıca geçtiğimiz yıl Brezilya'nın Belém kentinde gerçekleştirilen COP30'da, 2026-2034 dönemini kapsayan Belém Toplumsal Cinsiyet Eylem Planı’nın kabul edildiğini hatırlatan Balta, COP31'de tematik günler programında Toplumsal Cinsiyet Günü’ne yer verilmediğine işaret ederek şunları ifade etti: “Toplumsal cinsiyet eşitliği kavramının kamusal politikalardan giderek uzaklaştırıldığı bir dönemde, uluslararası bir iklim zirvesinin gündeminde bu kavramın bağımsız bir başlık olarak görünmemesi üzerinde durulması gereken bir durum. Biz Halkların İklim Zirvesi'nde toplumsal cinsiyet eşitliğini iklim adaletinin kurucu unsurlarından biri olarak görüyoruz. Bizim için mesele COP31 programına bir kadınlar oturumu eklenmesinden çok daha kapsamlı. İklim politikalarının kimin ihtiyaçlarına göre kimin emeğiyle ve kimin kararlarıyla şekillendiğini sorguluyoruz. Toplumsal cinsiyet eşitliği olmadan iklim adaletinden söz edilemeyeceğini düşünüyoruz.”

Sadece açıklama değil mücadele hattı

Halkların İklim Zirvesi sona erdiğinde geriye yalnızca bir deklarasyon ya da ortak bir çağrı değil, somut bir mücadele hattı bırakmak istediklerini söyleyen Ecehan Balta, “Bugün dünyanın pek çok yerinde çok güçlü yerel mücadeleler var. Madenciliğe karşı direnen köylüler, fosil yakıtlardan çıkış için mücadele eden iklim hareketleri, enerji demokrasisini savunan sendikalar, gıda egemenliği için örgütlenen küçük üreticiler, savaş ve militarizme karşı çıkan hareketler, ekolojik yıkımla toplumsal cinsiyet eşitsizlikleri arasındaki ilişkiye dikkat çeken feminist örgütler bulunuyor. Dolayısıyla bizim ihtiyacımız olan yalnızca dayanışma açıklamaları yapmak değil. Ortak talepler, ortak kampanyalar ve uluslararası ölçekte birlikte hareket edebilme kapasitesi geliştirmek” dedi.

“Dört günde dünyanın bütün sorunlarını çözemeyiz. Ama birbirimizi daha iyi tanıyabilir, ortak sorunlarımızı ve taleplerimizi netleştirebilir, birlikte hareket etmenin somut yollarını oluşturabiliriz” diyen Balta ekledi: “Bence bizim için en önemli sonuç bu olacak. Halkların İklim Zirvesi'nin asıl başarısı, 18 Kasım'da Antalya'dan ayrılan insanların ve örgütlerin ertesi gün de birlikte mücadele etmeye devam edebilmesi olacak.”