Hemsereka Konseyê Caardişî yê Federasyonê Demokratîke yê Vakurê Sûrîye Foza Yusufe va ‘Peymana Lozane vernîya zîhnîyetê netewe dewlete akerde û dejê girdî dayî cuyayene’ û wina domnaye: “Vera jehrê netewe dewlete de çare projeyê neteweya demokratîke yo.” Peymana Lozanî ke bîya sebebê parçebîyayîşê Kurdistanî û bêstatumendişê kurdan ver heta nika xeylê dejî ameyî cuyayene. Polîtîkayê înkar û îmha zî bingeyê xo na peymane ra gênî. Hemsereka Konseyê Caardişî yê Federasyonê Demokratîke yê Vakurê Sûrîye Foza Yusufe derheqê tesîrê Peymana Lozane ya herême ser o qisey kerde. Foza Yusufe va ‘Dewleta Osmanî Peymana Lozane ra ver hetê ekonomî û komelkî de mîyanê krîzêkî de bîye’ û wina dewam kerde: “O wext sey ‘merdimo nêweş’ ameyêne name kerdene. Şerê Cîhanî 1. ra dima yê ke qezenç kerdî, hewl dayêne şertanê xo bi dewleta Osmanîyan dayênê qebul kerdene. Peymana Sevrî ke heme şaran rê heqê xoserî dîyayêne.” Foza Yusufe dewamê qiseykerdişê xo de wina va: “Peymanan ra dima Ataturkî seba ke erdan tepîya qezenç bikero, bi îdîaya dayîşê heqê kurdan îqna kerd. Bi beşdarbîyayîşê kurdan herême de xeylê cayî tepîya ameyî girewtene. Dewletê mîyanneteweyî mecbûr mendî ke Peymana Lozanî îmze bikerî. O wext tersê pêkerdişê Ataturk û Sovyetan estbi, cok ra peymanê neweyî ameyî îmze kerdene. Wexto ke Peymana Lozane ameye îmze kerdene, na peymane de qala heqanê kurdan nêameyêne kerdene. Xora dima ra înkar dest pêkerd.” Foza Yusufe qala netîceyê Lozanî kerde û wina va: “Goreyê mi Lozan seba Tirkîya zî bi facia. Çimkî o wext ra nata Tirkîya de huzir çin o û bîya welatê derbeyan. Mefhûmê Komare ser kaxitî de mend û netewe dewlete vejîyaye aver. Netewe dewlete ra dima polîtîkayê asîmîlasyon û înkarî dest pêkerdî. 95 serrê derbaz bîyî de vera kurd, elewî, suryanî û tirkan de qetlîyamî ameyî viraştene.” Ganî ma ameye baş analîz bikerî Foza Yusufe tesîrê Lozanî yê Kurdistanî ser o wina va: “Na peymane bîye sebeb ke kurdî teberê xerîta de bimanî. Na peymane mabênê Tirkîya û Îngilistanî de sînorê Îraq û Tirkîya ameyî dîyar kerdene. Na peymane ra dima Kurdistan bîye 2 parçe. Tirkîya û Îngilistanî bi destekê şahê Îranî tevgerê sey Sîmko yê bînan tasfîye kerdî. Ganî ma ameye baş analîz bikerî. Seba derbazkerdişê tesîrê na peymane, lazimîye bi stratejîyêka başe esta. Vera jehrê netewe dewlete de çareyo tewr baş projeyê neteweya demokratîke yo. Peymana Lozanî vernîya zîhnîyetê netewe dewlete akerde û dejê girdî bi şarî daye cuyayene.” Tirkîya fek xeyalanê xo ra veranêdayo Foza Yusufe peynîya qiseykerdişê xo de va ‘tena xeyalê Tirkîya awankerdişê Dewleta Osmanîye û ronayîşê sînoranê Mîsaki Mîllî yo’ û wina qedênaye: “Labelê şert û mercê mîyanneteweyî vernîya hedefê Tirkîya de benî asteng. Labelê no nîno aye mana ke Tirkîya fek nê xeyalanê xo ra veradayo. Hêrişê ke Îraq û Sûrîye de benî, nîşan danî ke xeyalê Tirkîya dewam kenî. Seba ke kurdî bişînbî nê hêrişan derbaz bikerî, ganî erj û qezencê neteweyî heme çîyî ra berzêr bibî. Ganî ma vera hêrişê ke ameyeyê ma hedef gênî de pîya hereket bikerî.” ANHA/QAMIŞLO