Cenevre 2 Konferansı’nın Çarşamba günü Montrö’de yapılan uluslarası etabının ardından, Esad rejimi ve Suriye Devrimci ve Muhalif Güçler Ulusal Koalisyonu (SMDK) temsilcileri, dün BM arabulucuğunda Cenevre’de dolaylı müzakerelere başladı. Yüzyüze görüşmeyen taraflar, görüşlerini BM Temsilcisi Lakhdar Brahimi aracılığıyla birbirlerine iletti.
Yüzyüze görüşmediler
BM kaynakları, Cenevre’deki görüşmelerde Brahimi’nin ateşkes ilanı, insani yardımların ulaşması ve esir takasını kabul ettirmek için taraflara baskı yaptığını belirtti. Ancak görüşmelerdeki esas konu kurulması planlanan geçiş hükümetinde Esad’ın olup olmayacağıydı.
Uzlaşma zor görünüyor
Görüşmelerin amacı, tarafları Cenevre 1 Bildirisi üzerinden uzlaştırmak. Bildiri, Haziran 2012’de yapılan Rusya’nın dahil olduğu uluslararası görüşmelerin ardından dönemin BM Genel Sekreteri Kofi Annan tarafından hazırlanmış altı maddelik bir metin. Suriye’de ateşkes ilan edilmesini ve insani yardımların mağdurlara ulaştırılmasını içeren bildirinin en önemli maddesi ise tarafların karşılıklı rızasıyla tam icra yetkisine sahip bir geçiş yönetiminin kurulmasını içeriyor. ABD, İngiltere, Fransa ve Türkiye gibi muhalifleri destekleyen ülkeler, geçiş yönetiminde Beşar Esad’ın bulunamayacağını belirtiyor. SMDK de savaş suçlusu’ olarak nitelendirdiği Esad’ın geçiş hükümetinde yer almasının söz kosunu olamayacağını belirtiyor. Rejim ise müzakereler için ana odak noktasını ‘terörizmle mücadele’ olarak tanımlıyor ve Esad’in yönetimi bırakmasının söz konusu olmayacağını söylüyor.
SMDK Esad’sız hükümet istiyor
Cerba başkanlığındaki SMDK heyeti Cenevre’de de “Esad’sız hükümet” tutumunda ısrar etti. SMDK, “Şam yönetimi Cenevre 1’in kriterlerini kabul etmeyeceği sürece görüşmeye katılmayacağını” duyurdu. “Esad’sız bir hükümet” güvencesi isteyen SMDK, bunu taahhüt eden bir belge imzalanmadan da BM temsilcisiyle masaya oturmayacaklarını söyledi. Haber hazırlandığı sırada Brahimi henüz SMDK heyetiyle biraraya gelmemişti.
Muallim’den ‘terk ederiz’ tehdidi
Şam yönetimi ise “Beşar Esad istifa etmeyecek” noktasından bir adım dahi geri adım atmıyor. Çıkan kriz nedeniyle Brahimi ile rejim temsilcileri arasındaki görüşme bir saat gecikmeli başladı. Brahimi’yle bir saatten az görüşen Suriye Dışişleri Bakanı Velid Muallim, bugüne kadar ciddi görüşmelerin başlamaması durumunda konferansı terk edecekleri uyarısında bulundu. Muallim, “Bunun nedeni ise, karşı tarafın ciddiyetsiz olması ve iyi hazırlanmamış olması” dedi. Muallim bu açıklamayı Suriye devlet televizyonuna yaptı. Normalde görüşmelerin bir hafta sürmesi bekleniyordu.
Rusya da Esad’dan yana
Şam yönetiminin önemli müttefiklerinden görülen Rusya da “Esad’lı çözümden” yana. Rusya Başbakan Yardımcısı Arkadi Dvorkoviç dün BBC’ye verdiği mülakatta şu an Beşar Esad’dan başka hiç kimsenin Suriye’yi yönetebilecek konumda olmadığını söyledi. Dvorkoviç, Libya ve Mısır’da hükümet liderlerinin devrilmesinin felaketle sonuçlandığını ve Moskova yönetiminin istikrardan yana olduğunu belirtti.
CENEVRE