Taraflar arasında arabulucu olan BM ve Arap Birliği Suriye Özel Temsilcisi Lakhdar Brahimi de bu durumu gizlemeyerek, görüşmelerden “önemli bir sonuç elde edilmesini beklemediğini” söyledi. Brahimi, her iki taraf arasındaki “buzların erimeye başladığını, aradaki boşluğun ise hala çok geniş olduğunu” dile getirdi. Bunun hayal kırıklığı yaratmaması gerektiğini savunan Brahimi, “Önemli olan sürecin başlaması. Burada oturan insanlar üç yıldır hiç görüşmedi ancak şimdi görüşüyorlar. Umut ediyorum ki ikinci tur görüşmeler daha düzenli bir şekilde yürütülecek ve daha fazla sonuç alabileceğiz” dedi. ABD ve Rusya’nın müzakerelerdeki rolleriyle ilgili yorum yapan Brahimi, iki ülkenin taraflarla görüşmeye devam ettiğini söyledi.
Brahimi’den sorular
Görüşmelerde, son iki gündür geçiş hükümeti oluşturulması önerisi masaya yatırıldı. BM Özel Temsilcisi Brahimi, taraflara “Geçiş Yönetimi; Tartışılması Gereken Öncelikli Konular” başlıklı belge sundu. Belgede geçiş hükümeti ile ilgili beş maddelik bir soru listesi yer aldı. Brahimi’nin taraflardan cevap istediği sorular şöyle:
* Geçiş hükümeti kaç kişiden olacak?
* Bu hükümetin yapısı nasıl olacak?
* Geçiş hükümetinin başkanı kim olacak, nasıl seçilecek ve yönetiminde kimler yer alacak?
* Yeni hükümet hangi yetkilere sahip olacak?
* Yeni hükümetin sivil kurumlar, ordu, istihbarat ve diğer devlet kurumlarıyla ilişkileri nasıl olacak?
Uzlaşma mı seçim mi?
Belgede, geçiş yönetiminin faaliyetlerinin Anayasa Mahkemesi’nin denetimine açık olup olmayacağı ve üyelerinin dokunulmazlığı konusu da müzakereye açılıyor. Geçiş yönetiminde yer alacak kişişlerin taraflar arasında uzlaşma yoluyla mı yoksa seçimle mi belirleneceği de soruluyor. Bu bağlamda, tarafların aday gösterme hakları, bunun için belirlenecek kriterler ayrıca aday gösterilen isimlerden birinin görevi reddetmesi veya azli durumunda işletilecek prosedüre ilişkin sorular yöneltiliyor.
SMDK hükümet istiyor
Dün devam eden görüşmelerde taraflar, sorulara ilişkin görüşlerini beyan etti, raporlarını sundu. Ancak derin fikir ayrılıkları hala devam ediyor. SMDK heyeti, Esad rejiminden hiç kimsenin kurulacak geçiş yönetiminde olmasını istemiyor. Ayrıca SMDK heyeti, Brahimi’ye; kurulacak hükümetin mutlaka adil ve özgür seçimlere gitme, yeni anayasayı hazırlama ve bu anayasayı referanduma götürme yetkisinin olmasını koşul olarak sundu. SMDK’nin önerisine göre, bu süreç işledikten sonra ise Suriye’de seçimlerle ‘yeni ve normal bir hükümet’ kurulacak.
Esad rejimi yanaşmıyor
Rejim tarafı ise ülkede bu yıl seçim yapılmasına ve geçiş hükümeti kurulmasına sıcak bakmıyor. Cenevre’deki müzakerelere katılan Beşar Esad’ın danışmanı Buseyna Şaban, Amerikan Associated Press haber ajansına yaptığı açıklamada, “Ülkede şiddet devam ederken seçim yapılabileceğini düşünmek çok zor” dedi. Şaban, “Mantıklı olan şiddeti durdurmaya çalışmak ve ardından da siyasi süreci başlatmak. Seçimlerin yapılması için önce barış ve sükunetin sağlanması gerekir” diye konuştu. SMDK’nin geçiş yönetimi talebine karşı olduklarını yineleyen Şaban, geniş katılımlı bir birlik hükümetinin düşünülebileceğini ifade etti. Şaban ayrıca, ülkede seçim yapılması durumunda Esad’in aday olmaması için sebep olmadığını da belirtti.
İlk tur bugün bitiyor
SMDK ve rejimin heyetleri, 22 Ocak’ta toplanan uluslararası Cenevre 2 Konferansı’ndan iki gün sonra BM arabuluculuğunda Cenevre’de görüşmelere başlamıştı. Taraflar arasında bir haftadır devam eden görüşmeler bugün sona eriyor. Sürecin devamı konusunda tarafların uzlaşmaları durumunda ikinci turun 10 Şubat’ta başlaması öngörülüyor.
CENEVRE