Çewlig, Bingöl’ün eski Kürtçe ismidir. Cumhuriyet döneminde Çapaxçur diyorlar. Çapaxçur ismi ise Bingöl’ün ilk yerleşim bölgesi olan Çapaxçur köyünden geliyor.
Çapaxcur, 1925 Kürt milli hareketinin başlangıcında Darahenî vilayetine bağlı bir köy. İsyanın bastırılmasından sonra Darahenî’yi kaza yapan Kemalist rejim, Çapaxcur’u da vilayet yapıyor. Darahenî’nin ismini de Genç olarak değiştirip Çapaxcur’a bağlı bir kaza yapıyor. 1938 Dersim milli hareketinden sonra Çapaxcur’un ismi Bingöl’e dönüşüyor.
Şehit Hüseyin Durmuş’un oğlu Salih Hüseyin Durmuş Kobanê’yi Yeniden İnşa Konferansı’na Fransa’dan katılım sağlamıştı. Konferans sonrası Çewlig’i ziyaret etmek kararımızı öncesinden vermiştik.
5 Mayıs sabahı kadim bir dostumunla birlikte Çewlig’e doğru yola çıktık. Yol boyunca geçtiğimiz köyler HDP bayrakları ile süslenmişti. Lice yol ayrımından Çewlig hududuna kadar bütün köylerde HDP bayrakları dalgalanıyordu. Nazlı Fis ovasından geçerken yolun sağ tarafından harabeye dönmüş bir lokanta ve onun hemen altında yine eski bir ev bulunuyordu. Lokanta ve ev PKK’nin kuruluşuna ev sahipliği, tarihe tanıklık yapmış Zuğurlu ailesine ait lokanta ve evdi. Kendi başına bırakılmış olmasını, harabe halini içimiz burkularak seyrettik.
İlk durağımız Darahenî idi. Darahenî 1925 Kürt hareketinin geçici başkenti. Faqi Hesen’in valilik yaptığı şehir. Faqi Hesen hareket bastırıldıktan sonra Şeyh Sait efendi ile birlikte Diyarbekir’de Dağkapı’da (Şeyh Said Meydanı’nda) idam edildi. Darahenî belediye başkanı olan torunu ise Darahenî’deki bir parka “Muhsin Yazıcı”nın ismini vermişti. Şimdi de AKP Bingöl milletvekili adayı. HDP’nin 1. sıra adayı ise Şeyh Said efendinin dördüncü kuşaktan torunu. Harvard Üniversitesi öğretim görevlisi. Pırıl, pırıl bir beyin. Dedeler ve torunları. Birisi dedesine ihanet etmiş, diğeri dördüncü kuşaktan dedesine ve halkına yapılanı sorgulayan bir bilim adamı.
Darahenî’den Çewlig’e doğru yol alıyoruz. On dakika sonra benim ilk defa gördüğüm ikinci vatanım Çewlig’teyiz. Şehrin girişindeki Cemal Tural Tugayı’nın etrafı kalın koruganlarla çevrilmiş. Şehirden ve halkından tecrit edilmiş halde. Çewlik etrafı karlı yüksek dağlarla çevrili tabiat harikası şirin bir Kürt şehri. Yeni gelişen bir merkez. Erzurum-Trabzon-Diyarbakır’ı birbirine bağlayan yol çatında. Bu güzergahta yeni geniş yol yapımı çalışması var. Bu yol açıldığında Çewlik’in ekonomisi daha bir güçlenecek.
HDP binasına doğru giderken Hişyar Özsoy ile karşılaştık. Bir müddet beraber yürüyüp sohbet ettik. Seçimlerden umutlu.
HDP binası oldukça kalabalık. Yoğun bir çalışma var. Halk da seçim sonuçlarına güveniyor ve AKP’nin tek bir milletkili almaması için tüm imkanlarını seferber ediyor.
Bir saat sonra mezarlığa doğru yol alıyoruz. Şehitlerimize olan görevimizi yerine getireceğiz. Bingöl mezarlığı çok bakımlı. Hayri Durmuş ve Hüseyin Durmuş, Haydar Karasungur, Aydın Kılıç, Zeki Adsız ve diğer şehitlerin mezarlarını görüyorum. Mezarlıkta etrafı çevrilmiş boş alanların toplu olduğunu öğreniyorum. Mezarlık ziyaretinden sonra şehirde yine bir tur atıyoruz. HDP’ye uğruyoruz.Gözüm arkada kalarak tekrar gelmek üzere ikinci vatanımdan buruk duygularla ayrılıyorum. Hoşçakal Çewlig… Şehitlerinin, seni sevenlerin yüzünü kara çıkarma diyorum.