• Sahnelediği ‘özgürlük dansı’ ile hafızalara kazınan Şehit Sarya’yı anlatan tiyatro oyuncusu Hasan Sucu, özgürlük dansını yeniden yaşatmak istediklerini söyledi: “Onun dansı yaşasın, tıpkı Sarya gibi ölümsüz olsun istiyoruz.”

 

Kürt tiyatrosunun ve kültür sanat çalışmalarının önemli isimlerinden Nursel İnce (Sarya), 1995’de Kürt özgürlük mücadelesine katıldı. 16 Kasım 1997’de Zagros-Miros alanında şehadete ulaştı.

Sarya, 15 Şubat 1975’te Qers’in (Kars) Zarûşad (Arpaçay) ilçesine bağlı Carci köyünde dünyaya geldi. Kısa yaşamına gazetecilikten tiyatroya, danstan şiire uzanan önemli çalışmalar sığdırdı. Özellikle 1995’de sahnelenen Govenda Hilo (Kartalların Dansı) oyununda canlandırdığı dilsiz Sarya karakteriyle hafızalara kazınan Nursel İnce, dansını bir özgürlük ve başkaldırı diline dönüştürdü. Aradan geçen 30 yıla rağmen Sarya’nın dansı, arkadaşları ve onu tanıyanlar tarafından yaşatılmaya devam ediyor.

MKM’de başlayan sanat yolculuğu

Sarya, 1978’de babasının tayini üzerine ailesiyle birlikte önce Burdur’a, ardından 1988’de İstanbul’a taşındı. İlkokul ve ortaokulu Burdur’da, liseyi ise İstanbul’da tamamladı. 1992’de Mezopotamya Kültür Merkezi (MKM) ile tanışan İnce, kurumun folklor birimine katılarak Kürtçe kültür ve sanat çalışmalarında yer aldı.

Sanatsal faaliyetlerinin yanı sıra gazetecilik de yapan Sarya, 1994-1995 yıllarında bombalanan Özgür Ülke gazetesinin kültür sanat sayfasında bir süre çalıştı. MKM bünyesinde yürüttüğü tiyatro çalışmalarında zorunlu göçü, sömürüyü, Kürt kimliğini ve kadınların yaşadığı baskıları sahneye taşıdı.

Özgürlüğün dansını sahneledi

Sarya adıyla tanışması da yine sanat için yürüttüğü faaliyetleri kapsamında oldu. O yıllarda Kürtçe çalışmalar yürüten Nursel İnce ve MKM sanatçıları, zorlu imkanlara rağmen pek çok oyunu sergiledi. Oyunlarında hem zorunlu göçleri hem de sömürü altındaki Kürt ve kadın kimliğini işleyen Nursel İnce ve yol arkadaşları, o dönem bu göçlerle kentleri dolduran Kürdistanlı ailelere ve gençlere oyunlarını sergiliyordu. Bu oyunlardan biri de Kiğı, Karakoçan, Adaklı, Yayladere, Yedisu İlçeleri Sosyal Yardımlaşma, Kalkındırma ve Kültür Derneği’nde (KAYYDER) 1995'de sergiledikleri Govenda Hilo (Kartalların Dansı) idi. Oyundaki dilsiz karakter Sarya’yı canlandıran Nursel, özgürlük ve başkaldırı temalarıyla örülen bir dansı sergiledi.

Sahneden dağlara

Sarı, kırmızı, yeşil ve beyaz fistanıyla sahnede sergilediği dans, yıllar geçmesine rağmen hafızalardan silinmedi. Sarya karakterinin sessizliği, dans aracılığıyla bir direniş ve özgürlük arayışına dönüşüyordu. Sarya, karakterin özgürlük arayışını kendi yaşamındaki arayışla da buluşturdu. Modern dans eğitimi alan ve çalışmalarını büyük bir özenle sürdüren Sarya, 1995’de Kürt özgürlük mücadelesine katıldı. 16 Kasım 1997’de Zagros-Miros alanında şehadete ulaştı.

Şiirleri ve dansıyla

Sarya, geride bıraktığı şiirleri, sanatı ve dansıyla kendisinden sonra gelen kuşaklara ilham vermeyi sürdürüyor. Agirê Jîyan grubu da Sarya için bestelediği “Sarya” şarkısında onun özgürlük arayışını, toprağına bağlılığını ve yoldaşlığını anlattı.

Aradan geçen 30 yıla rağmen Sarya’nın sahnede yükselttiği dans, yalnızca bir tiyatro performansı olarak değil, bir dönemin hafızası, direnişin ve özgürlük arayışının sembolü oldu.

Hem gazeteci hem tiyatrocu

Nursel İnce ile Govenda Hilo oyununda birlikte çalışan tiyatrocu Hasan Sucu, Sarya’yı ve o dönem yürüttükleri tiyatro çalışmalarını MA’dan Ceylan Şahinli’ye anlattı.

MKM ve KAYYDER ile tanışmasının ardından Kürtçe tiyatro çalışmalarına katıldığını belirten Sucu, Sarya ile 1995’de Govenda Hilo oyununda tanıştıklarını söyledi.

Sarya karakterinin taşıdığı mesaja dikkat çeken Sucu, şunları söyledi: “Govenda Hilo'da Nursel'i tanıdım. 1995 yılıydı. Nursel hem gazeteci hem de tiyatrocuydu. Kürtçe tiyatro üzerinde çalışıyordu. Sessizlik üzerine bir tiplemeydi. Bazen Nursel ile oynardık. Nursel çok iyi dans ederdi. O zamanlar modern dans eğitimi de alıyordu. 5 ay kadar dans kursuna gitmişti. Bunu daha iyi çalışmak ve dans etmek için yapıyordu. Önemsiyordu çalışmasını. Onu hep samimiyeti, güler yüzü ile hatırlıyorum.”

‘Onu tanımakla onurlandırıldım’

Nursel İnce’nin sahnelenen oyundaki Sarya karekterinin yarattığı etkiye de değinen Sucu, “O dönem Sarya tiplemesi çok ses getirmişti. Sarya karakteri, 'Ben konuşamıyorum ama dansım yaşadıklarıma yanıt olacak. Hatta en iyi cevabı böyle vereceğim' mesajı taşıyordu. Oynadığında, dansı yukarıya ulaşsın isterdi. 'Dağlara ulaşma', 'Bir kuş olup uçma' temalarıyla oynardı. Kendi yaşamı da öyleydi. Onu gördüğünüz an içiniz ısınırdı. Onu tanıdığıma çok mutluyum. Onu tanımakla onurlandırıldım. Ne onu, ne karakterini ne de yurtseverliğini unutmayacağız” dedi.

Sarya’nın dansı ölümsüz olsun…

Kürtçe tiyatro yaptıkları dönemde oyunları sahneleyecek, hatta prova yapacak yer bulmakta dahi zorlandıklarını belirten Sucu, tüm zorluklara rağmen çalışmalarını sürdürdüklerini ifade etti. Govenda Hilo oyununu İstanbul’un beş ayrı noktasında sahnelediklerini aktaran Sucu, bugün de Sarya’nın dansını yeniden yaşatmak istediklerini söyledi.

Sarya’dan aldıkları ilhamla Şanoya Bi Hev Re Reqs’i kurduklarını belirten Sucu, onun sahnede canlandırdığı karakterlerin ve sanat anlayışının sonraki çalışmalara da yön verdiğini kaydetti.

Sucu, “Teyrênbaz” ve “Em sond dixwin” oyunlarıyla Sarya’nın can verdiği karakterin devamını hedeflediklerini belirterek, KAYYDER’in 12 Aralık’ta düzenleyeceği programda Sarya’nın dansını yeniden sahnelemek için çalışmalar yürüttüklerini söyledi.

Sarya’nın 1990’lı yıllarda modern dansı Kürt kültürüyle buluşturduğunu vurgulayan Sucu, “Biz onun dansı yaşasın, tıpkı Sarya gibi ölümsüz olsun istiyoruz” dedi. İSTANBUL