Fatma ADİR Yê ke problemê înan yê azadî, demokrasî û seyyewbînanîye estî, bi hawayo baş zanî ke çîyo muhîm û esas têkoşînê şorişgêrî yo. Çimkî no problem netîceyê zîhnîyetê îqtîdarperestî û hegemonîya 5 hezar serran de vejîyayo orte. No çîyêko îdeolojîk o, polîtîk o û ya tewr muhîme zî heyatî yo. Hîs û ruhê merdimîye ser o heta genanê merdiman tesîr kerdo. Cinî û camêrd nizdîbîyayîşê ruhî, komelkî û fikrî yê merdimîye dîyar kerdî û kerdî sey xo. Cok ra teberê zîhnîyetê camerdê hakimî de fikirîyayîş û nizdîbîyayîş, hertim lazimî bi fikirîyayîşêko xoser û azadîwaştoxî kerda. Pêardişê nêyî de zî lazimî bi dûştê têkoşînêko xelqker, xoser û kûrî esta. Çimkî problemê azadî û seyyewbînanî, problemê kûr û bingeyîn î. Cok ra ganî têkoşîno ke bêro dayîş zî hende radîkal, şorişgêr û wişk bo. Eke wina nêbo, zîhnîyet û vurîyayîşê komelkî nînî xelqkerdiş. O wext rewşêka reformîste û sîstem ra girêdaye vejîyena orte. Na zî problemê azadîye çareser nêkena. Cok ra ma hertim vanî problemê azadîye demêko derg de bi têkoşînê şorişgêrî yeno çareserkerdiş. Labelê tena no nê, hetê ci de haletê ke netîceyê têkoşînanê şorişgêran de vejîyenî orte zî yenî bikarardiş. Nika Tirkîya kewta prosesê weçînayîşî yê neweyî mîyan. Lazim o merdim prosesê weçînayîşî zî problemê azadîye de sey haletê têkoşînî bivîno û goreyê ci mîyanê plan, rêxistine û rewşa xebate de bibo. Weçînayîş heme çî nîyo, labelê tesîrê ci yê averberdişê sîyasetê demokratîke esto. Prosesê weçînayîşî ke Vakurê Kurdistan û Tirkîya de dest pêkerdo de cinîyî û kurdî yewna rey ameyî dûştê dîyarkerîye. Seke yeno zanayîş cinîyî û kurdî hetê îqtîdarî ra bi hawayo cîya yenî dîyayîş. Cinîyî û kurdî fikir, ruh û hîsê îqtîdarî de xo nêvînenî û na dinya aydê xo nêvînenî. No vindetiş û nizdîbîyayîşê înan wina kerdo ke ê nê weçînayîşan de bîyî dîyarker. Heme hetê ke yenî cîyakerdiş do pîya hereket bikerî. Cinîyî, kurdî, sosyalîstî û yê ke demokrasî wazenî ewro eşkenî dormeyê bingeyêkê têkoşînî de bibî têhet. Labelê tena seba ke yenî cîyakerdiş nê, seba ke çareserîya problemanê azadî, seyyewbînanî û demokrasî de dîyarker î, yenî têhet. Yanî seba Tirkîyaya demokratîke û azadîwaştoxe hêzê rayber û bingeyîn î. Nê hetî problemê heq û demokrasî de, demokratîkkerdişê sîyasetî de zî tesîrê înan esto û rayberî kenî. Demokratîkbîyayîşê Tirkîya de haletê têkoşînî ke ma do bikar bîyarî zî zaf muhîm î. Ganî mekanîzmaya sîyasetî bişînbo heme cîyayîyan bîyaro têhet. Eke wina bibo, na mekanîzmaya sîyasetî zî bena demokratîke. Wexto ke warê polîtîkî bibo demokratîke û zafaneyê hetan esas bigîro, o wext demokrasî û têkoşînê demokrasî rê rayîr abeno. Waro polîtîk, waro ke karê rojane yê komelî yenî bicaardiş o. Eke baş bêro bicaardiş ser cuya heme hetan de tesîr keno. No tesîr tena netîceyê bi rojaneyan sînordar nêmaneno. No bawerîya merdiman ya bedilîyayîş û vurîyayîşî rê zêde keno. Tena bawerî nê, hêvîya merdimî zî bena girde. Her ke na hêvîye bena gird, o wext merdimî hîna zaf bawerîya xo warê polîtîk û vurîyayîşî rê anî. Eke wina bi, merdimî hîna zaf beşdarê nê prosesî benî. Her ke cinîyî, kurdî û şarî beşdar benî, waro polîtîk hîna zaf karê komelî reyde mijul beno. O wext bawerîya komelî bi waro polîtîk û mekanizmaya sîyasetî zaf bena. No semed ra ewro ma sosyalîstî, cinîyî û kurdî rewşa dîyarkere de nîyî. Çimkî ma hetê dagîrkerî, emperyalizm û îqtîdarî ra ameyî cîyakerdiş. Labelê xora ê cayî aydê ma nîyî û do nêbî zî. Ganî hêrsê ma kesê ke vera sîstemî de nêbenî yewe rê bibo. Hem ti do qala sosyalîstî, azadîwaştoxî û demokrasîye bikerî û hem zî ti do nêbî parçeyê nê têkoşînî. Kesê ke dormeyê HDPyî de yenî têhet, ganî cîyakerdişî ra vîşêr, seba amanc û wezîfeyêkî bêrî têhet. Ma ewro polîtîkayanê camêrdê hakimî, hegemon, dagîrker, emperyalîst û cînsîyetperestan reyde têrî yî. Labelê eynî wextî de ma hêzê bedilnayîş û vurîyayîşî yî. Tersê tewr gird yê sîstemî hêzê bedilnayîş û vurnayîşî yê cinî û kurdan o.