DAİŞ bitiyor mu?

Irak’ta Felluce, Tikrit, Ramadi, Babil, Selahaddin, El Anbar; Suriye’de Tel Abyad, Minbic gibi kentlerin ardından sıra Irak’ta Musul’a, Suriye’de ise Rakka’ya geldi. DAİŞ’in bu iki fiili başkentinden Musul’a karşı harekat 17 Ekim’de başladı, ağır ağır da olsa ilerliyor. Ve Musul’dan sonra sıranın Rakka’da olduğu konuşuluyor. Çete örgütün her geçen gün toprak ve güç kaybediyor olması, "DAİŞ bitiyor mu?" sorusunu gündeme getirdi. Musul operasyonunun ardından Kerkük’teki "uyuyan hücreleri"ni harekete geçirerek savaşı yaymaya çalışması ise DAİŞ’in geleceğine dair senaryoların çeşitlenmesine yol açtı.

Magnier: Örgüt küçülüyor

Son gelişmeler ışığında, dünyaca ünlü bazı araştırmacı ve gazeteciler, DAİŞ’in geleceğine dair olası senaryoları kaleme alıyorlar. Suriye ve Irak’ta uzun yıllardır görev yapan deneyimli savaş muhabiri Elijah J. Magnier de bu gazetecilerden biri. Magnier, AlRaiMedia’da yayımlanan makalesinde, DAİŞ’in yeni durumunun "kırılganlaşma ve küçülme" olarak nitelendirilebileceğini belirtiyor. 

Magnier’e göre, muhtelif yerlerde güç kaybetmesinin ardından DAİŞ’in şu anki stratejisi, Irak’ta elinden geldiğince karışıklık yaratmak. Kerkük’e ve Irak-Ürdün sınırındaki Rutba kentine saldırması bu yüzden. Magnier’e göre, yaşanan son gelişmeler DAİŞ’in Irak ve özellikle de Suriye’de yolun sonuna geldiğine işaret etmiyor. Çünkü Kerkük saldırısı, uyuyan hücrelerin ihtiyaç duyulduğunda ortaya çıkıp saldırı gerçekleştirebildiğini gösterdi. Öte yandan, saldırıya geçmeyi bekleyen birçok uyuyan hücre olduğuna dikkat çeken Magnier, DAİŞ’i tamamen bitirmenin tek yolunun Suriye ve Irak’ta siyasi uzlaşı ve istikrar olduğunu vurguluyor. Magnier’in kısa vadeli tahmini ise Suriye’deki savaşın süreceği ve DAİŞ’in en az bir yıl daha var olmaya devam edeceği yönünde.

Hassan: DAİŞ çöle çekilebilir

Araştırmacı Hassan Hassan’sa, New York Times gazetesine yazdığı makalede DAİŞ’in Musul’u kaybetme ihtimaline karşı geliştireceği stratejinin çöle çekilmek olacağını yazdı. Nitekim DAİŞ, kendisine ait farklı yayın organlarında bir süredir bu strateji değişikliğinin işaretlerini veriyor. Hassan’a göre, DAİŞ’i elindeki topraklardan çıkarmaya yönelik operasyonlar yoğunlaştıkça çete örgüt yine benzer bir strateji izleyecek ve çöle çekilerek geri dönüşü için uygun zamanı bekleyecek. 

Gelvin’den olası beş senaryo

Ünlü Ortadoğu tarihçisi James L. Gelvin ise The Conversation isimli internet sitesi için yazdığı yazıda beş senaryodan söz etti ve bunların gerçekleşme olasılıklarını değerlendirdi:

Senaryo 1: DAİŞ uygun bir anda tekrar ortaya çıkmak için yer altına çekilecek: Gelvin’e göre bu pek olası değil; çünkü DAİŞ’in ortaya çıkmasını mümkün kılan tarihsel ve sosyolojik bağlam bir daha oluşmayacak. Bilindiği gibi, DAİŞ varlığını büyük ölçüde Suriye’deki savaşın yarattığı siyasi ve askeri boşluğa, Irak hükümetinin işlevsizliği ve diğer ülkelerin DAİŞ’in yaptıklarına uzun süre kayıtsız kalışına borçlu.

Senaryo 2: DAİŞ varlığını başka ülkelere yayacak: Yıllar içerisinde DAİŞ, Kuzey ve Batı Afrika’daki birçok ülkede kendisine bağlı örgütler kurdu ya da Boko Haram benzeri zaten var olan örgütler DAİŞ’e bağlılıklarını ilan etti. Ancak, Gelvin’e göre bu senaryo da çok olası gözükmüyor çünkü DAİŞ’in Afrika’daki uzantılarının hiçbiri umdukları kadar etkili olamadı.

Senaryo 3: DAİŞ Suriye ve Irak’taki silahlı eylemlerine devam edecek: Bu, Taliban’ın Afganistan’da 2001’de Amerikan işgali karşısında yaptığına benzer bir senaryo. Ancak Gelvin, silahlı bir örgüt olmakla belli bir toprak üzerinde halifelik ilan etmenin aynı şey olmadığının altını çiziyor. DAİŞ’i El Kaide gibi örgütlerden farklı kılan tam da bu halifelik iddiasıydı. Galvin’e göre şayet çete örgüt bu senaryoyu uygularsa DAİŞ, DAİŞ olarak kalmayacak.

Senaryo 4: DAİŞ ortadan kalkacak: Gelvin’e göre bu olasılığın gerçekleşme ihtimali yüksek. Eğer Danimarka’nın yaptığı gibi diğer ülkeler de örgüte katılan vatandaşlarının geri döndüklerinde topluma dahil olmalarına yardımcı olacak programlar başlatırlarsa ve DAİŞ elindeki toprakların çoğunu yitirirse unsurlarının bir çoğu için örgüt cazibesini yitirebilir.

Senaryo 5: Örgütün eski unsurları ve sempatizanları bulundukları ülkelerde DAİŞ’ten bağımsız olarak saldırılar düzenleyecek: Gelvin,Californiya ve San Bernardino’dakilere benzer saldırılar düzenlemesinin olası olduğunu düşünüyor. 

Tahminler farklı

Bu çeşitli senaryolar, kısa ve orta vadede DAİŞ’in nasıl bir strateji izleyeceğine dair tahminlerde farklılık gösteriyor. Magnier ve Hassan, gücünü yitirse ve stratejisini değiştirse de DAİŞ’in farklı biçimlerde var olmaya devam edeceğini öngörüyor. Gelvin ise; bu tür uluslararası düzeni karşısına alarak, ‘İslam Devleti kurmak’ gibi gerçekleştirmesi imkansız gözüken hedeflere sahip hareketlerin ömrünün uzun olmadığı kanısında. Ayrıca Gelvin, Hassan’ın aksine, DAİŞ’in çölden çıkıp eski gücüne yeniden kavuşması ihtimalini düşük görüyor. 

Çözüm halkların birliğinde

Fakat herkesin hemfikir olduğu bir nokta var: Suriye ve Irak’ta DAİŞ’le mücadelenin tam bir başarıya ulaşmasının yolu bu iki ülkede siyasi istikrarın yeniden tesis edilmesinden ve oluşan siyasi boşluğun, bölgedeki tüm halkların ve inançların temsiline yer verecek şekilde doldurulmasından geçiyor. Kürtler ile müttefikleri de Rojava’da uyguladıkları eşitlikçi ve kadın özgürlüğünü esas alan federal yapı ile çözümün yolunu gösteriyorlar. 

 HABER MERKEZİ