Meclisin 26. dönem üyelerini belirlemek üzere, 56 bin 965 seçmenden 48 bin 522’si sandık başına gitti. Katılım oranının yüzde 85,18 olduğu seçimde; AKP, CHP, HDP ve MHP Meclis’e girmeyi başardı. Koalisyona yanaşmayan AKP, tekrar seçimde tek başına iktidar olmanın yolunu da açtı. Resmi olmayan rakamlara göre AKP oy oranını yüzde 40,9’dan 49,5’e yükselterek 258 olan vekil sayısını 317’e yükseltti. CHP oylarında kısmi bir artış sağlayarak yüzde 25’den yüzde 25.3’e yükseldi; 132 olan vekil sayısı 134 oldu. MHP’nin oylarında ise AKP’nin yürüttüğü savaş ve kaos siyasetiyle ciddi bir düşüş yaşandı. Yüzde 16.3’ten yüzde 11.9’a düşen MHP’nin vekilleri yarı yarıya düşerek 80’den 40’a indi.
HDP’de 59 vekille yola devam
Saray ve AKP iktidarının HDP’yi barajın altında bırakma planı ise tutmadı. 7 Haziran’da yüzde yüzde 13,1 oy oranına tekabül eden 80 vekille Meclis’e girmeyi başaran HDP, 1 Kasım’da oylarını düşürse de barajı bir kez daha yıkmayı başardı. 10.7 oy alan HDP, 23’ü kadın 59 milletvekilini Meclis’e gönderdi. HDP Kürdistan’da 11 kentte birinciliği elden bırakmadı; kimi seçim bölgelerinde ise milletvekilliğini az oyla kaybetti. Mersin’de 93, Dersim’de 168 oy 2. vekillikleri getirebilirdi.
Meclis’teki HDP’li vekiller
HDP vekil sayısıyla Meclis’in 3. partisi olurken, Kürt, Türk, Ermeni, Êzîdî, Arap, Alevi gibi fark kimlik ve inançlar ile islami, sosyalist çevreler gibi farklı kesimlerin temsilcilerini Meclis’e taşımayı başardı. HDP’nin 26. dönem vekilleri şöyle:
Adana (1) : Meral Danış Beştaş
Adıyaman (1) : Behçet Yıldırım
Ağrı (3) : Leyla Zana, Berdan Öztürk, Dirayet Taşdemir
Amed (9) : İdris Baluken, Nursel Aydoğan, Nimetullah Erdoğmuş, Feleknas Uca, Altan Tan, Çağlar Demirel, Ziya Pir, İmam Taşçıer, Sibel Yiğitalp
Ankara (1) : Sırrı Süreyya Önder
Antep (1) : Mahmut Toğrul
Batman (3) : Ayşe Acar Başaran, Mehmet Ali Aslan, Saadet Becerikli
Bingöl (1) : Hişyar Özsoy
Bitlis (2) : Mizgin Irgat ve Mahmut Celadet Gaydalı
Dersim (1) : Alican Önlü
Hakkari (3) : Selma Irmak, Nihat Akdoğan ve Abdullah Zeydan
Iğdır (1) : Mehmet Emin Adıyaman
İstanbul (7) : Selahattin Demirtaş, Hüda Kaya, Celal Doğan, Filiz Kerestecioğlu, Pervin Buldan, Garo Paylan ve Erdal Ataş
İzmir (2) : Ertuğrul Kürkçü, Müslüm Doğan
Kars (1) : Ayhan Bilgen
Mardin (4) : Mithat Sancar, Gülser Yıldırım, Erol Dora ve Ali Atalan
Mersin (1): Dengir Mir Mehmet Fırat
Muş (2) : Burcu Çelik Özkan ve Ahmet Yıldırım
Siirt (2) : Kadri Yıldırım, Besime Konca
Urfa (3) : Osman Baydemir, Dilek Öcalan, İbrahim Ayhan
Şırnak (4) : Faysal Sarıyıldız, Leyla Birlik, Ferhat Encü ve Aycan İrmez
Van (6) : Figen Yüksekdağ, Lezgin Botan, Nadir Yıldırım, Tuğba Hezer, Adem Geveri ve Bedia Özgökçe Ertan.
21 vekil Meclis’te yok
HDP, 7 Haziran’da aldığı 6 milyon 57 bin 500 oyun, 1 milyondan fazlasını kaybetti. 7 Haziran seçimleri ardından Meclis’e girmeyi başaran HDP’li 80 vekilden 21’i yeni Meclis’te yer alamayacak. Geçen seçimde yurtdışı oylarının katkısıyla Meclis’e girmeyi başaran ve kısa dönem AB Bakanı olan Ali Haydar Konca, Kocaeli’nden vekil seçilemedi. 7 Haziran’da İstanbul’dan 11 vekil çıkartan HDP bu seçimde 4 vekil kaybetti. Alevi adaylar Turgut Öker ve Ali Kenanoğlu ile akademisyenler Sezai Temelli ve Beyza Üstün seçilemedi. Levent Tüzel ise aday gösterilmemişti.
HDP’nin vekil kaybettiği diğer iller şöyle: Rıdvan Turan (Adana), Mehmet Emin İlhan (Ağrı), Hakkı Saruhan Oluç (Antalya), Taşkın Aktaş (Ardahan), Asiye Kolçak (Bursa), Edip Berk (Amed), Seher Akçınar Bayar (Erzurum), Kıznaz Türkeli (Iğdır), Şafak Özanlı (Kars), Enise Güneyli (Mardin), Çilem Küçükkeleş (Mersin), Leyla Güven ve Ziya Çalışkan (Urfa), Edibe Şahin (Dersim), Yurdusev Özsökmenler (Van).
11 kentte kıl payı kaçtı
7 Haziran’a göre 21 milletvekilini kaybeden HDP’nin 11 milletvekili çok az farkla Meclis’e giremedi. Bundan önceki seçimlerde 2 vekil çıkaran Mersin’de sadece 98 oyla bir milletvekili kaybedildi. Dersim’de ise 198 oy bir milletvekiline mal oldu. Antalya’da 1000 oyla, Erzurum’da 4 bin, Ardahan’da 2 bin 266, Iğdır’da 3 bin 652, Adana’da 4 bin 968, Kars’ta bin 560, Urfa’da 2 bin 307, İstanbul 3. Bölge’de 2 bin 400, İstanbul 1. Bölge’de 2 bin 469 oyla vekilliğin kaçırıldığı açıklandı.
13 kentte birinci
Türkiye genelinde olduğu gibi Kürdistan’da da oy kaybeden HDP, 13 kentte ise birinciliğini korumaya devam etti: Ağrı, Ardahan, Amed, Batman, Bitlis, Dersim, Hakkari, Iğdır, Mardin, Muş, Siirt, Şırnak ve Van.
Kent kent durum
AMED: 7 Haziran’da yüzde 79,1 oy alan ve 10 vekil çıkaran HDP, bu seçimde yüzde 72.7 (575 bin 571 oy) ile 9 vekil çıkardı. AKP’nin ise yüzde yüzde 14’ten yüzde 21.4’e çıkarak 1 olan vekil sayısını 2’ye yükseldi.
ARDAHAN: 7 Haziran’da yüzde 30.37 olan oy oranını yüzde 22.8’e düşüren HDP, geçen dönem kazandığı tek vekilini AKP’ye kaptırdı.
KARS: 7 Haziran’da yüzde 44 olan oy oranı 1 Kasım’da yüzde 34.2’ye düştü ve HDP 1 vekilini AKP’ye kaptırdı.
IÐDIR: 7 Haziran’da yüzde 56.73 olan oy oranı 1 Kasım’da yüzde 51.72’ye düştü ve HDP 1 vekilini AKP’ye kaptırdı.
AÐRI: HDP’nin oyu yüzde 78.2’den yüzde 68.1 düşerken 1 vekilini AKP’ye kaptırdı.
ERZURUM: Oy oranını Yüzde 17.8’den 12.2’ye düşüren HDP, tek vekilini AKP’ye kaptırdı.
DERSİM: HDP’nin yüzde 60,9 olan oy orana yüzde 55.9’a düştü, HDP 2 vekilinden birisini CHP’ye kaptırdı.
BİNGÖL: HDP’nin yüzde 41 olan oy oranı yüzde 29.4’e düşse de 1 vekilliğini korudu.
MUŞ: HDP yüzde 71.3’ten yüzde 61.8’e düşsede 2 vekilliğini korudu.
VAN: Oy oranı yüzde 74.8’den yüzde 65.5’e düşen HDP’nin 7 olan vekilliği 6’ya düşerken, AKP’nin vekil sayısı 2’ye yükseldi.
BİTLİS: HDP’nin oyu yüzde 60.4’ten yüzde 49.4’e düşerken, vekillikler değişmedi. HDP 2 vekilliğini korudu.
BATMAN: Oyları yüzde 72.6’dan yüzde 68.2’ye düşen HDP burada da vekillerini korudu, 3 vekili meclise gönderdi.
SİİRT: Oyları yüzde 65.8’den yüzde 58.3’e düşen HDP 2 vekilini de korudu.
HAKKARİ: HDP’nin oy oranı yüzde 86.4’ten yüzde 83.7’e indi. HDP kentin 3 vekilini yine kazandı.
ŞIRNAK: Şırnak geçen yıl olan zaferinin bir benzerine bu yıl da imza attı. Yüzde 85.4 olan oy oranını koruyan HDP, 4 vekili meclise gönderdi.
MARDİN: HDP’nin yüzde 73.3 olan oy oranı yüzde 68.4’e düşünce bir vekilini AKP’ye kaptırdı ve sadece 4 vekilini meclise gönderebildi.
ADIYAMAN: Oylar yüzde 22.7’den yüzde 14.2’ye düşse de HDP tek vekilini korudu.
URFA: HDP yüzde 38.5’ten yüzde 28’5 düşünce 7 Haziran’da 5 olan vekil sayısı 3’e düştü. HDP vekilleri AKP’ye kaptırdı.
ANTEP: HDP’nin oy oranı yüzde 15.2’den yüzde 10.5’e düştü. HDP bu kez 2 değil tek vekil meclise gönderdi.
ADANA: Oylar yüzde 14.4’ten 11.7’ye düşünce HDP 2 vekilinden 1’ini kaybetti.
MERSİN: HDP’nin oyları yüzde 17,9’dan yüzde 14.9’a düşünce HDP 2 vekilinden 1’ini kaybetti.
ANTALYA: Oylar yüzde 6.9’dan yüzde 5.6’ya düştü, HDP tek olan vekilliğini kaybetti.
ANKARA: Yüzde 5.2 olan oy oranı yüzde 4.1’e düşse de HDP tek vekilini Meclis’e göndermeyi başardı.
İSTANBUL: HDP’nin geçen seçimde yüzde 12.4 olan oy oranı yüzde 10.1’e düştü. HDP’nin 3 bölgede 11 olan vekil sayısı 7’ye düştü.
İZMİR: HDP’nin yüzde 10.3 olan oy oranı yüzde 8.6’ya düşse de HDP 2 olan vekil sayısını korudu.
Meclis açılacak
YSK’nin kesin seçim sonuçlarını 12-13 Kasım’da açıklaması beklenirken, Meclis’in ise yeni bileşimiyle 17 Kasım’da toplanması bekleniyor. YSK’nin kesin sonuçları açıklamasından 5 gün sonra Meclis toplanıyor. Meclis’in ilk işi yemin töreni ve meclis başkanlığı seçimi olacak. 7 Haziran’da koalisyon oluşturmamak için ayak direyen AKP ve Erdoğan’ın bu kez ise hızla hükümeti kurması bekleniyor.
HABER MERKEZİ
Yurt dışında 13 bin artış
Yurt dışı genelinde yüzde 18.20 oy oranıyla 2. parti çıkan HDP, oyunu 5 ay önceki seçimlere kıyasla küçük bir oranda artırdı. 7 Haziran’da 220 bin oy alan HDP, 1 Kasım’da ise 233 bin 882 oy aldı.
1 Kasım seçimleri için yurt dışı temsilciliklerinde ve gümrük kapılarında kullanılan oylarda AKP yüzde 56.22 ile oylarını arttırırken, HDP yüzde 18.20, CHP yüzde 16.38, MHP yüzde 7.12’lik oy oranlarıyla AKP’yi takip etti.
7 Haziran’da 12 ülkede birinci olan HDP, 1 Kasım’da ise 7 ülkede birinci çıktı. HDP’nin seçimi birincilikle göğüslediği ülkeler şunlar: Kanada (yüzde 34.60-2 bin 612 oy), Birleşik Krallık (yüzde 54.47-18 bin 105 oy), İsviçre (yüzde 45.65-18 bin 867 oy), İtalya (yüzde 36.94- 2 bin 19 oy), Polonya (yüzde 30.78- 249 oy), Ukrayna (yüzde 36.61- 272 oy) ve Japonya (yüzde 46.71- 553 oy).
HDP, 7 Kasım’da ise Kanada, Birleşik Krallık, İsviçre, Finlandiya, Polonya, Ukrayna, İsveç, İtalya, Kosova, Yunanistan, Kazakistan, Japonya’da birinci parti çıkmıştı.
Almanya’da AKP yüzde 59,70 oyla birinci parti çıkarken, 90.808 oy alan HDP yüzde 15.93’te kaldı. HDP, Almanya’da 7 Haziran’da ise 83 bin 53 oy almıştı.
Fransa’da AKP yüzde 58.36 oy ile birinci parti çıkarken, HDP yüzde 25.84 ile ikinci parti oldu. 7 Haziran’da 33 bin 87 oyun çıktığı Fransa’da 1 Kasım’da ise HDP’ye 36 bin 504 oy çıktı.
İsveç’te HDP küçük bir farkla AKP’ye birinciliği kaptırdı. HDP, 7 Haziran’da 3 bin 340 olan seçmen sayısını 1 Kasım’da 4 bin 857’ye yükseltti.
İsviçre’de yine birinci parti çıkan HDP 17 bin olan oyunu 18 bin 867’ye yükseltti.