Yilmaz Guney; rejîsor, senarîst, nuştox û eynî wextî de kaybaz o. Rejîsoranê rojeyênî ra hetdayîş û feraseto neweyêndayîşî ra no warî de newe yew kêber akerdo. Yilmaz Guney, wextê verpêdayîşê sîyasî de zaf tehqîqat vîyarnayo, dekewto hepsî, la rayna zî meslegê xo pey berî de ramito, dewam kerdo. Yilmaz Guney, 1ê Awrêlî 1937’î de dewa qezayê Yenîceyî ya Edene de maya xo ra bîyo. Eslê ey Sêweregî ra yo. 9’ê Elule 1984’î de zî Parîs de dinyaya xo bedilnayo.


Lîse de kurdateya xo şinasneno

Keyeyêkê karkerî di gedeyan ra yew bi. Mektebê ewil û mîyanênî Edene de temam kerd. Wexto ke şi mektebî nasnameyê ey vejîya. Maya ey, Mûş’î ra eşîra Cîbran ra ya, pîyê ey dewa Sêwereg’î ra yo. Keyeyê înan de kurmancî û dimilî yeno qalkerdiş. Yilmaz Guney vexto ke lîseyî waneno kurdateya xo pêaqilîyeno. Vîneno ke mektebê Tirkan raşteraşt cayê asîmîlasyonî yî. Hinê inka ra pey nasnameyê xo ser ro têkoşîn dano.


Tewr bi tewr kar kerdo

Semedo ke şîlîkê keyeyê ey nêbîyînî karkerê pemeyî ra hetanî xazoz û sîmîtrotişî ra heme gureyî de xebitîya û hawayê nê karan zaf cayan de ariq rijna. New serre ra pey cuya xo xebitkerdişî reyde zeyna. 1955’î de peynîya yew tetbîqatî de yew û nîm serrî hepso giran û 6 aşmî cirmê (cezayê) surgunî girewt.


Cuya ey bedilya

Dima şîrketanê Kemal Fîlm û And Fîlman de temsîlkarê heremî kerd. Eynê wextî de meseleyî nuşt, xo hetê edebî ra aver berd. Wexto ke Zangehê huqûqî yê Enqere de wend, rejîsor Atif Yilmaz’î şinasna û no şinasnayîş averşîyîşê meslegê ey de muhîm yew paynike viraşt. Paştdayîşê Atif  Yilmaz’î reyde xebata dest bi sînemaye kerd. Serra 1959’î de Atif Yilmaz fîlmanê ‘Gedeyanê no welatî’ û ‘Gakovîyê Belekî’ ant û senaryoyê nê fîlman Yilmaz Guney nuşt û nê fîlman de bi kaybaz zî ca girewt.


Nêheqî qebûl nêkerd

Kovaranê Asoyê Neweyî û Hîryêsî de meseleyî nuştî. Nê kovaran de semedê propagandayê komunîzmkerdîşî ra mahkeme bi û 1961’î de yew û nêm serre cezayê hepsî girewt. Nê serran de zafênî fîlmanê seruwanê sinifê dîyinan ser ro xejîlîya. Nê fîlman de gedeyanê anatolîyayijan xo nê fîlman vînayînî. Nê fîlman de mezlûmî, feqîrî, belengazî ca girewtînî, la nê mêrdiman çi neheqî û zordarî dîyînî qebul nêkerdînî, sereyê xo wedarnay, xover dayî. No semedî ra fîlmê ey zaf hetê mêrdiman ra ame heskerdiş. No qirm de Yilmaz Guney lekmatikê (laqapê) Çîrkîn Qralî gêno.

Serra 1962 aşma Kanûnî de muhafazakarîye reyde namedar şaristanê Konyaye surgun beno. Qala raştine, raya verêne serra 1967’î de kursîyê rejîsorî de ronişeno. Serra 1968’î de fîlmê verênê xo Seyîd Xan kaş keno. Nê fîlmî de herranê rojakewtî de meselêkê sevdayî vatînî. No fîlm hokê uslûbî ra zaf pîroz beno. Hema dima ra filmanê ‘Vergê Veyşanî’ û ‘Mêrdimêko Pîs’ anceno. 


Dek û dolabê cuyayişî ardê ziwan

Serra 1970’î de hinî sînemaye Tirkîyaye de cayêko muhîm girewte fîlmê ‘Hêvî’ kaş keno û yeno vera temaşewanan. Fîlm, bêçareyî, feqîreyî û belengazî ser ro vindertînî. 

No fîlm, herindê ciwîyayîşê Guney’î kiriştînî û mesele semedo ke cayo vindertişê xo û vatişê xo, raştîye ser ro hema ca de xo kifş kerdbi. Mîhrîcanê Fîlmê Qozayo Zernên ya Edene de tewr fîlmo hol weçînîyeno. La hetê lêjneyê sansurî ra qedexe beno û yew serre ra pey qerarê mişewregerî ra pey yeno nawnayîş. Fîlm hem wîyte de hem zî welatanê xerîban de eleqeyê gird vîneno.


Fîlmê ey xelat genê

Serra 1971’î de hîrê fîlmê ey pêdima (Hawar, Dej û Bêhêvî) rayna Mîhrîcanê Fîlmê Qozayo Zernên ya Edene de dekewenî derece. Serra 1972’î de bîyayeyanê sîyasîyan ra cagirewtişî ra tewiştaye maneno. Hepisî de romana ‘Dernayeyê Milî’ newe ra nuseno û ‘Dernayeyê Milî Merdî’ nameyî reyde weşaneno. 

Elule 1974 de hepisxaneyî de kovara huner hu kultur Vaşûr vejeno. Hûmara hîrêsî ra pey rîwalê îdareyê awarte kovar padîyena. Semedê nuştayanê ey ra des dawayê cîyayênî abenî. Derheqê ey de se serrî ra vêşêr cirm ameyînî waştiş.


Kulturî ser o zî vindeno

Qedayîşê qirnê tewiştayeyî ra pey 1974’î de berhemê xo yo serberhem ‘Embaz’ anceno. Fîlmî de di wendekarê zanîngehe mabênê yewnan hetê zengînî ra hayîya yewnan benî û vera vera yewnan dur kewenî û têkilîya înan wextêkî ra pey gelekî sist bena û yewnan ra semedê zengînî û feqîrî ra aqitîyenî. Fîlm, raşteraşt belgeselê şokê kulturî yo. Yilmaz Guney fîlmê ‘Endîşe’ ant, antişê nê fîlmî de mîyanê yew pêrodayîşî de beno û no pêrodayîşî de yew dozgerî kişeno. Hinî cuya hepisxaneyî derge dest pê keno. Rayna zî o sînemaye ra nêqerîfîyeno. Seneryoyan nuseno nuseno û nêvindeno, hila gam nuseno eciz nêbeno. Nê seneryoyan ra yew zî hetê rejîsor Zekî Oktan ra nameyê ‘Suru/Dewar’ reyde sînemaye ra neql beno. Fîlm, mîyanneteweyî û tebernetewe de zaf xelat gêno. Peyra rayna antişê Oktanî ra ‘Dişmen’ û dima zî ‘Rayîr’ yeno. 


Taqîpkarê Guney’î Xelîl Dag

Xelîl Uysal 1973 de Almanya de ame dinya û raştî nameyê ey zî Xelîl Îbrahîm Uysal o. Uysal sifte serva mendişê wextekê kilm şî koyanê Kurdistan, labelê tesîrê koyan de mend û bi gerîla. Uysal serra sifte tenya cuya gerîlayan kerd wêne, peynî zî destpa antişê fîlmê kilmî kerd. Uysal serra 2006 de fîlmê Berîtan ant û no filmê raypêroyîya kurdî de zaf eleqe ant. Uysal heremê Besta de bi hîrê embazê xo şehîd kewt. Uysal’î temsîlkariyeke rind yê çapemenîya azad kerd. Ey mîrasê Yilmaz Guney’î dewam kerd û kirêşt merhaleyekê ravêr. Xelîl Dag’î ser gerîlayan bi seyan meqale nuşt û nê meqaleyan serra 1998 de bi nameyê ‘Çimê Xelîlî’ kerd pirtûk.  


HPG çalakiya Sêwereg girot ser xo


28ê Adar de ser raya Sêwereg-Wêranşar de, vera wesayîta eskerî çalakî viraziya û 4 azayê JOH kişiyay, 7ê ci zî bî dirbetin. HPG derheqê detayan de zonayişî day. 

Goreyê damustayina Navendê Çapemenî û Îrtîbat yê HPG çalakiyê 28ê Adar yê Sêwereg hetê gerîlayanê înan viraziyayo. Gerîlayan vera otobusa lejkerî ke qereqolê Mizarê ra vera Sêwereg şî çalakiyê sabotaj viraşt. Netîceyê na çalakî de 4 cendirmeyî merdî, 7ê ci zî bî dirbetin. HPG da zonayen ke, badê biyayiş jû wesayît ra vera gerîlayan êriş viraziyayo û gerîlayan zî cewab dayo êrişan. HPG va, peycoy ame zanayen ke jew keso ke mixtar bi pirodayişan de merdo”. 


NAVENDÊ XEBERAN