Û ma reyna vatibi panc demê ma yê vîyarteyan de tena hîrê heban de ergatîvî est a û ma arizîya yê demanê diyînan zî kerdibi.
Û ma vatibi ziwanê tirkan sey ziwanê kurdan nîyo. Ziwanê tirkan bi goreyê qaydeyanê xo ziwanêko akûzatîv o.
***
Ziwanê akûzatîvî de kar heme deman de goreyê kerdoxî, kerta kesan ancîyeno.
Behsê nînan ra pey ma wazenî di demanê arizîyan ser ro bivinderî.
Û ma vatibi nê di demî heme halî de karê înan timûtim kerta ‘inî’ reyde qedîyeno.
Hewteyê verênî tayê arizîyanê nê deman ser ro ma vindertî. Nê arizîyan ser ro sewbîna çîyê balanteyî vejîyenî raşte.
***
Biyerî na rey ma nînan bivînî. Tayê ziwanzanî vanê ke; ‘tay çekuyî estî peynîya nê çekuyan goreyê kokê xo tîpa ‘î’ reyde qedîyenî.
Sey ‘kardî’, sey ‘Elî’ ûsbn… Semedo ke tîpa vengêne ‘î’ reyde qedîyenî gerek çin o ke eke nê çekuyî zafhûmar bibo tipa zafhûmarî ‘î’ zî binusîyo. Tena kokê ‘î’ yî bes o. Mesela: ‘Min kardî girewtinî.’ ‘Ey Elî dîyinî.’ Yan zî: ‘Min ko kardî bigirewtinî.’ ‘Ey ko Elî bidîyinî.’’
***
Wina texirîyayîşê xo vatî. Na hawa nuştiş tayê demanê vîyarteyan û demanê nika û ameyînî de perse nêbîyo. La di demanê arizîyan de bîyo perse. Cêr de ma ko nê perseyî ser ro texirîyayîşê xo bivajî.
Goreyê nê ziwanzanan na hawa fînakdayîş raşt o. La ma sey înan fînakanê corênan qebul bikerî ko zaf têmîyanî bivejîya.
***
Yew rey kê nê fînakan ra biewnî nê di ristayan de zî derê kareserê ‘kardî û Elî’yî zafhûmar î yan zî yewhûmar î kifş nîyî. Kê kareserî ra biewnî kareser kerta zafhûmarî nêgirewto coka kifş nîyo ke zafhûmar o, semedo ke zafhûmarîya ey kifş nîya yewhûmar qebul beno.
***
Û kê karî ra zî biewnî kê fehm nêkenî. Çimkî her dî demî de zî kar kerta ‘inî’ reyde qedîyayo.
Xora nê wurdî demî ver ra nêdanî ke ziwanî de kaykerdiş bibo. E E E, senî ma zanenê ke ‘kardî û Elî’ zafhûmar o?
***
Verpersê nê persî asan o. Xora şarê ma nê perseyan rewna çareser kerdî. Tayê ziwanzanî bîlasebeb karê xo giran kenî. Şar vato; çekuya zafhûmarî ya xoserî ‘î’ ya. Peynîyê kokê çekuyan tîpa ‘î’ reyde biqedîyo zî eke çeku zafhûmar a mecbûr a tîpa ‘î’ yî zafhûmarî bigêra.
Yanî ristayê ke ma cor de nuştî ganî na hawa binusîyî: ‘Min kardîyî
girewtinî.’ Ey Elîyî dîyinî.’ Hanîk tîya de hinî fehm beno ke kareserê ma yewhûmar nê, zafhûmar î. ‘Kardîyî û Elîyî’ yewî ra vêşêr î yanî zafhûmar î.
E, raşt o, kê ziwanî ekonomîk bixebitnî baş o. La kê sey corênî bikerî o wext têmîyanî vejîyena, zaf çîyî têra pêşîyenî û fehmkerdiş hîna zor beno.
Wexto ke tayê qaydeyî ronîyenî ganî nê qaydeyan ser ro zaf xebat û cigêrayîş bibo. Bibo ke peynîya xo de perseyan ver ra nêdo.