Med-Kültür Merkezi çalışanı Kaniya Dengan Rêzan, amaçlarının Kürt tarihinin ve kültürünün bugünlere taşınmasını sağlayan Dengbêjlik geleneğini yaşatmak olduğunu söyledi.
“Deng” ’in Kürtçe ses,”bêj”’in ise söylemek anlamına geldiğini aktaran Rêzan, Dengbêj’in Kürt halk ozanlarına verilen bir isim olduğunu, kelime manası olarak da sese biçim, hayat ve renk veren anlamına geldiğini, dengbêjlerin yaptıkları eserlere de “Kilam” denildiğini söyledi. Rêzan, Kürt sözlü edebiyatının mihenk taşı olan dengbêjliğin Kürt kültürü ve edebiyatını günümüze kadar yaşamasını sağladığını dile getirdi. Tarihe bakıldığında her halkın bir edebiyatı olduğunu belirten Rêzan, edebiyatsız bir toplumun her yönüyle ruhsuz kalacağını ifade etti. Edebi olarak Kürt halkının dil yapısının hem bükümlü hem de çok lehçeli ve şiveli olduğu için çok zengin bir dil yapısına sahip olduğunu dile getiren Rêzan, “Bugüne kadar Kürt halkının dilinin yasaklanmasının en temel nedenlerinden birisi de bu kadar güzel ve zengin oluşudur” diye konuştu. Bir halkı yok etmenin dilini ve kültürünü yok etmekten geçtiğini hatırlatan Rêzan, tarih boyunca egemen güçlerin Kürtleri hep asimile etmeye çalıştığını, bu asimilasyon çabalarının günümüze kadar sürdüğünü, ancak Kürt halkının hep kendi dilini kullanmakta ısrar ettiğini ve bu yok etme politikasına da dengbêjlik kültürüyle direndiğini aktardı.
Kültürümüz dengbêjlik sayesinde yaşıyor
Dengbêjliğin temasını efsanelerin, yaşanmış hikayelerin, aşkların ve destanların oluşturduğuna vurgu yapan Rêzan, "Bugün birçok sanatsal ve kültürel zenginliklerimizden faydalanıyorsak bu dengbêjlik kültürünün sayesindedir. Bu nedenledir ki dengbejlik Kürtler tarafından bu kadar seviliyor ve önemseniyor" dedi. Rêzan, Kürt tarihinde önemli bir aşk ve tarihi olayları destansı şekilde anlatan dengbêj Evdalê Zeynikê, Şakiro ,Miradê Kine, Eyşeşan ve Meyremxan gibi büyük dengbêjleri dinlemeyen bir insan sağlıklı bir edebi eser yaratamayacağına dikkat çekerek, "Dengbêjlik geleneği Kürt dilini en iyi kullanan ve ölümsüzleştiren bir gerçeğimizdir ve aynı zamanda bir insan bir şey kaybetmişse, kaybettiğini, kaybettiği yerde aramalıdır” şeklinde konuştu.
Amacımız yeni nesillere aktarmak
İşte bu vesileyle MED-Kültür Merkezi olarak İstanbul’da bir dengbêj evi açma projesi fikri doğduğunu ifade eden Rêzan, “Amacımız sözlü edebiyatımıza sahip çıkmak, İstanbul’da da bir dengbêj evi kurarak var olan dengbêjleri bir araya getirmek ve güçlü bir dengbêj dinletisi ile birlikte bu mirası yaşlı dengbêjlerimizden genç nesillere aktararak ‘Dengbêj Kürt halkının kültürel kimliğidir’ sloganı ile bu değere hep birlikte sahip çıkmak” dedi.
ZEYNEP KURAY / ANF/İSTANBUL