Dêrsim de tradîsyono qedîm ê elewîyan Gaxan merkezê şaristanî de bi def û zurnayan ame fîrazkerdene.
‘’Kalo Gaxan’’ hetê Akademîya Munzurî ra merkezê Dêrsimî de ame fîrazkerdene. Mêrikeko kal û cinîyêka kale bi def û zurna merkezê şaristanî de bi kayan gêrayî û esnaf ra loqmeyî arê dayî û serra newîye ya şarî fîrazkerde.
Dima şar şi Meydanê Seyîd Rizayî û derheqê Kalo Gaxanî de tay zanayîşî ameyî dayene. Bi gulbenganê Kadîr Bulutî yê Ocaxê Kureyşan dûayê Gaxanî ame kerdene. Bulutî vat: “Gaxan serra vîyarte ra xatirwaştiş û serra newîye rê selamdayîş o. Gaxan tradîsyonê bi hezar serran o. Ma wazenê ke wexto ke Gaxan ame keyeyanê ma de şayîye, weşîye û rindîye zî estbê. Ma Gaxan de wazenê ke laçikê Ana Fatma vera zulmê zaliman bibo perde. Ma bawer kenê ke ruhê kerra û koyan esto. Bawo Duzgun ciwîyeno û ma hetî de yo. No meydan de bîyayîş seba ma zaf girîng o. Ma verê Seyîd Rizayî de ke gorêkê ci çin o Gaxanê xo fîraz kenê. Kam se vajo ma rayîrê ecdadê xo ser o yê.‘‘ Qiseykerdişan ra dima loqmayê ke şarî ardî û zerfet ameyî vilakerdene.
Mazgîrd
Dewa Sorekî ya Mazgîrdî de zî hetê cinîyan ra bi aktîvîteyêke Gaxan ame fîrazkerdene. Cinîyî şîyî jîyargeyê dewa Karaxizirî û dûayî kerdî. Dima zî cinîyan loqmeyî vila kerdî û çilayî vistî ta. Cinîyan waşt ke serra newîye biba wesîleya weşîye û waşt ke her kes dewa xo de tradîsyonê Gaxanî bido dewamkerdene.
Pêrteg
Qezaya Pertêgî ya Dêrsimî de hetê şaredarîye û Akademîya Munzurî ra aktîvîteya Gaxanî ameye organîzekerdene.
Şayîya ke kuçeyanê Pertêgî de bi def û zurna dest pêkerde heta verê şaredarîye dewam kerde. Şayîye de Şaredare Ruhane Alan qisey kerd. Alane seba tewrbîyayîşî şarî rê spas kerd û vat eke tarîx û kulturê ma biresê nesîlo newe hîna benê bimana. Bado zî hunermend Metîn Kahramanî derehqê roşanê Gaxanî de qisey kerd. Dima ra deyîşî ameyî wendene û bi gulbanganê lokmayan ê Aysele Kilavuz lakmayî ameyî parekerdene.
ANF/DÊRSIM
Komeleyanê elewîyan hêrişê vera Gaxanî şermezar kerd
Endamanê Îdareyê Komeleya Kultur û Paştdayîşî ya Dêrsimî derheqê destbendkerdişanê fîrazkerdişê Gaxanî de kombîyayîşê çapemenîye kerd û waşt ke êyê ke ameyî girewtene wa bêrê veradayene.
Fîrazkerdişê Gaxanî yê Taxa Gazî de polîsan hêrişê fîrazkerdişî kerdbi û Serekê Komeleya Dêrsimijan Haydar Altun, Serekê DEDEFî Alîhaydar Ben û endamê komele Sînan Candan, Zelale Konak, Onur Narîn û Ferît Alîşîr bi derbkerdişî destbend kerdîbi. Komeleya Kultur û Paştdayîşî ya Dêrsimî, Şubeyê Komeleyanê Elewîyan ê Demokratîkan, Federasyonê Meclîsanê Sosyalîstan Şubeyê Îzmîrî yê Komeleya Heqanê Merdiman (ÎHD) de ameyî pêser û vera hêriş û destbendkerdişanê fîrazkerdişê Gaxanî nêrazîbîyayîşê xo mojna.
Eşkerayîya hempare hetê Endamê Îdareyê Komeleya Paştdayîşî û Kulturî ya Dêrsimî Alî Ekber Coşkunî ra ameye wendene. Coşkunî îfade kerd ke fîrazkerdişê Gaxanî yê Taxa Gazî de polîsan hêrişê Gaxanî kerd û kesê ke destbend kerdî derb kerdî.
Eşkerayîye wina ya: ‘’Ma nê hêrişî yo ke vera erjanê ma yê komelkîyan, îdarekaran û endamanê ma ame kerdene şermezar kenê. Ma wazenê ke kesê ke ameyî destbendkerdene cade bêrê veradayene. Gaxan tradîsyonê ma yo qedîm o. Hem cografyaya Dêrsimî de hem zî cografyaya elewîyan de manayêka ci ya fîraze esta. Polîtîkayê teda yê vera waştişanê ma yê demokratîkan hînî vera fîrazkerdişanê ma yê tradîsyonelan zî yenê kerdene. Hêrişê vera fîrazkerdişan, destbendkerdişan rewşêka zaf biqesawet a. Kulturê elewîyan û dêrsimijan sey kulturê bînan parçeyê nê welatî yê. Ma kesêkî ra lutuf nêpawenê. Heqê kesî çin o ke hêrişê ercanê ma, kulturê ma biko. ”
ANF/ÎZMÎR