Dersim’de sadece karakol, yol ve köprü yapılmıyordu. 1931 yılından başlayarak Dersim’den Batı’ya sürülecek aşiretler ve aileler için İçişleri Bakanı Şükrü Kaya tarafından kapsamlı bir çalışma yapılmıştı. Bu çalışmaya göre Dersim’den 91 aşiretten 374 aile Batı ve Trakya illerine sürülecektir. Ayrıca Dersimliler bu tarihe kadar Osmanlı’nın Dersim’e ayak basmasına izin vermemişti. Şimdi Kemalist seküler(laik) rejim karakollar, köprüler, yapılan yollar sayesinde yavaş, yavaş Dersim’e girmeye başlamıştı.
Dersim’in yüksek yerlerine 1936 yılından başlayarak karakollar inşa edilmeye başlanmıştı. Bu karakollarda Dersimli kadınlara cinsel sarkıntılıkta yapılıyordu. Bu karakollardan bir taneside Pah-Kalmut nahiyelerini birbirine bağlayan Hançık suyu üzerindeki Pah köprüsünün yanında ki karakoldur. Bu karakolda bulunan komutan Demananlı bir Kürdü evinde bulamayınca eşini rehine olarak karakola getirir. Kemalist resmi tarihin bunu yazmaya yüzü yoktur, ancak bu Dersimli kadına karakol komutanı ve askerleri cinsel tecavüzde bulunurlar. Sabahleyin karakola gelen kadının eşine kadın Zazaca kendisine yapılan muameleyi anlatır. Bir anlatıma göre bu kişi, bir diğer anlatıma görede Demanan aşiretine mensup kişiler bu karakolu basarak tecavüzcü komutan ve askerlerini öldürür, karakolu yakarlar ve Pah köprüsünüde yakarak imha ederler. Tarih 20-22 Mart günlerine rastlar. Kemalist sömürgeci rejim nasıl 1925’te Piran’da kanun kaçaklarını bahane ederek yarattığı provokasyonla erken doğum yaptırmışsa 1937 yılında da Dersimli kadınlara karakollarda kötü muameleler yaparak erken doğum yaptırmıştır. Bu rezil olayın öncesinde Mart ay’ı boyunca Dersim’de yer, yer karakol baskınları yapılmış, Seyid Rıza’nın köyü bombalanmıştır.
Dersimli aşiretler olaylar öncesinde aralarında toplanarak birlikte hareket etme kararı almış, Munzur suyundan içilerek ittifak pekiştirilmiştir. Dersim harekatı Koçgiri Kürt Milli hareketinin gecikmiş bir uzantısıdır. Koçgiri Kürt Milli Hareketinin öncülerinden Alişêr bey, Dr.Nuri Dersimi hareketin ön çalışmasını yapan grubun içerisindedir. Alişêr bey yardım sağlamak üzere Sovyetlere gitme hazırlığ içerisinde iken Rayber ve Kop Zeynel alçağının pususu sonucu mağarasında eşi Zarife hatun ile birlikte şehit edilir. Dersim M.Kemal’in manevi kızınında başında olduğu Türk hava kuvvetleri filosu tarafından bombalanır. Seyid Rıza büyük oğlu Bıra İbrahim’i askeri harekatı durdurmak üzere yetkililerle görüşmek üzere Hozat’a gönderir.
Bıra İbrahim Hozat’a giderken Kırgan aşiretinin köyü olan Deşt’te istihbarat binbaşısı Şevket’in planı çerçevesinde gece uyurken öldürülür. Bunun üzerine S.Rıza Kırgan aşiretinin merkezi Sin Bucak’ındaki karakola yönelik baskını gerçekleştirir. Çatışmalar yıl boyunca sürer. Bu arada tenkil harekatı da başlar. S.Rıza 5 ila 15 Eylül arasında Erzincan Valisi ile görüşmek üzere yola çıkar. Yolda askeri birlikler tarafından enterne edilir.
Sömürgeci Kemalist rejim S.Rıza ellerine geçtikten sonra da tedip ve tenkil harekatına ara vermeden 1938 yılının sonuna kadar devam ettirirler. Seyid Rıza’nın bir Dersimli’nin kendisine “Seyid sen hem kendi başını yiyeceksin, hem de bizim başımızı yiyeceksin” sorusu üzerine verdiği “Bilsemki benim başım gittiğinde bu hareket bitecek ben başımı veririm yeterki Dersimliler kurtulsun ama ben biliyorum ki bizim başımız gittikten sonra tüm zurriyetimizi de kesip biçmeye doymayacaklardır” der. S.Rıza’nın kehanetini onun idamından sonra gerçekleşmiştir.
Şimdi işin özüne gelecek olursak Dersim’de sömürgeci Türk yönetimine karşı bir başkaldırı harekatı olmuştur. Hareket tıpkı 1925 Kürt Milli harekatında olduğu gibi Türk devletinin provokasyonları ile erken doğum yapmıştır. Harekatın Kurmay başkanlığını Koçgiri’nin kurmayı Alişêr ve hazırlayıcılığını da Dr.Nuri Dersimi ile birlikte yine Alişêr Bey yapmıştır. Dr. Nuri Dersimi Kürt Teali Cemiyeti üyesidir. Alişêr Bey’in Kürt’lüğünden ve yurtseverliği şüphe götürmez. Dersim, Kürt halkının 1925-38 arasındaki direnişlerinin sonuncusudur.
Dersimliler laik Kemalist diktatörlüğe, hem özerkliklerini kaybetmemek hem de inançlarını yitirmemek için direnmişlerdir. Dersim’de direniş ve soykırım birlikte gerçekleşmiştir. Dersim’de sadece soykırım yapılmıştır, isyan yoktur demek başta Seyid Rıza olmak üzere tüm şehitlerinin emeklerini inkar etmektir. Tarihi ters yüz ettirmektir. Biz buna izin vermeyeceğiz.
KÜRDİSTAN TARİHİNDE BU HAFTA:
* 5 Mart 1975’te Cezayir’de devlet başkanı Bumedyan’ın aracılığı ile Irak-İran arasında Cezayir anlaşması imzalandı. Kürtler bir kere daha süper devletlerin, sömürgecilerin kurbanı oldular.
* 6 Mart 1921 tarihinde Koçgiri Kürt Milli Kurtuluş harekatı başladı.
* 8 Mart Dünya Emekçi Kadınlar Günü olarak kabul edildi.
* 8 Mart 1997 günü KDP eski sekreteri, PKDW ve KNK üyesi İbrahim Ehmed Londra’da vefat etti.
* Büyük Kürt hozanı, peşmergesi Mihemedê Şexo 9 Mart 1989 tarihinde G.Batı Kürdistan’da aramızdan ayrıldı.
* 10 Mart 1991 tarihinde Güney Kürdistan’ın Kufri, Rewanduz, Diyana, Xelifan, Herrir ve Koy şehirleri halk ayaklanması ile Baas işgalinden kurtarıldı.
Dersim Kürt milli hareketi mi yoksa soykırım mı?