„Türkiye’de Toplu Mezarlar Gerçeği“ konferansının sonuç bildirisi Siirt’te toplu mezarların bulunduğu Newala Qesaba’da açıklandı. İHD’li Serdar Çelebi bildirgeyi açıklarken, „Bugün en büyük toplu mezarlardan biri olarak kabul edilen Newala Qesaba’dayız“ dedi. Yıllardır süren savaşın yarattığı tahribatlara dikkat çeken Çelebi, „Binlerce insan hala toplu mezarlarda yakınlarını arıyor“ dedi. İHD’nin Şubat 2011 raporuna göre; Açılmış 26 mezarda 171 kişinin kemikleri bulundu. Hala açılmayı bekleyen 88 toplu mezarda bin 298 kişi yatıyor. Ancak bu sayının daha yüksek olabileceği belirtiliyor.
Uluslararası kurallara göre açılmalı
Bildirgede, devletten insanlık utancı olan toplu mezarlarla yüzleşerek, kayıp yakınlarından özür dilemesi ve Hakikatleri Araştırma Komisyonu kurması istendi.
Ayrıca toplu mezarların evrensel kurallar çerçevesinde açılmasının önemine dikkat çekilerek, yapılması gerekenler sıralandı:
- Kazılar kepçe ve dozerlerle değil, Birleşmiş Milletler Minnesota Protokolü’ne uygun yapılmalı.
- Komisyon üyeleri; tarafsız, yeterli ve bağımsız üyelerden oluşmalı.
- Sivil örgütler ve bağımsız gözlemciler de komisyona katılmalı.
- Araştırmanın her aşaması korunma güvencesi altında olmalı.
- Kabul edilebilir kanıtlar için yeterli teknik ve idari personele ulaşabilmeli.
- Devletin kaynaklarından yararlanabilmeli.
- Araştırmacılar; tıp, adli bilimler ve yasa uzmanlarından yardım isteme gücüne sahip olmalı.
- Tanıkların korunması sağlanmalı
- Soruşturma için gerekli tüm bilgileri elde etme yetkisi (kanuni yaptırımla tanıklığa zorlayabilmeli, hükümet kayıtlarını ve tıbbi kayıtları isteyebilmeli, kurbanın ailesini ve diğer tanıkları koruma yetkisi olmalı.)
- Halka açık bir rapor yayınlama yetkisi olmalı.
- Yeterli bir postmortem inceleme (ceset incelemesi) yapılana kadar, ceset ve tüm vücut atıklarını koruma yetkisi olmalı.
- Ölüm olayının gerçekleştiği yer ve cesedin bulunduğu yeri ziyaret etme yetkisi olmalı.
- Ülke dışındaki kuruluş ve tanıklardan kanıt elde etme yetkisi olmalıdır.
Anıt mezar istemi
BDP Siirt Milletvekili Gültan Kışanak ile Belediye Başkanı Selim Sadak da basın açıklamasına katıldı. Kışanak, bir an önce Hakikatleri Araştırma Komisyonu’nun kurulmasını istedi. Sadak da Newala Qesaba’da anıt mezar yapmak için harekete geçtiklerini açıkladı.
DİHA/SİİRT
Göz göre göre kapatılıyor
Mutki'deki toplumezar açılmadığı gibi 'yol çalışması' adı altında da yok ediliyor. İHD, "toplu mezarlar çöp, taş, toprak ve molozlarla kapatılmak isteniyor" uyarısında bulundu.
Bitlis'in Mutki İlçesi'nde jandarma karakolunun yakınında ilçe çöplüğüne 99 yılında yaşanan çatışmada hayatını kaybeden 17-18 PKK'linin gömüldüğü toplumezar alanına yönelik "tahribat operasyonunun" ardı arkası kesilmiyor. İHD'nin toplu mezar alanının korunması ve usulüne uygun kazı yapılması yönündeki başvurularına rağmen, alan çöp yığınlarıyla doldurulmaya devam ediyor. Mutki Belediyesi tarafından ilçe çöplüğüne gömülen gerilla cenazelerinin bulunduğu alana dökülen çöp yığınlarına şimdilerde ise taş, toprak ve moloz ekleniyor. Mutki İlçe Jandarma Karakolu'nun hemen altındaki yol kenarında bir süre önce 'yol genişletme' adı altında toplu mezar alanına yüzlerce kamyon taş toprak döküldü. Şimdi de aynı alana ilçede yıkılan binaların onlarca kamyon inşaat molozu dökülüyor. 19 Mayıs'ta İHD Bitlis Temsilcisi'nin "Toplu mezar alanları tahrip ediliyor " diyerek Mutki Cumhuriyet Başsavcılığı'na yaptığı başvuruya ise, şimdiye kadar verilen bir yanıt yok.
'Ölülerden öç alınıyor'
İHD Bitlis Temsilcisi Hasan Ceylan ve BDP Mutki İlçe Başkanı Çetin Birlik dün toplumezar alanına giderek incelemelerde bulundu. Hasan Ceylan, toplu mezarların bilinçli bir şekilde yok edilmeye çalışıldığına işaret etti. Ceylan, "Bu toplu mezarların bulunduğu yerlerden başta Mutki Savcılığı olmak üzere herkesin haberi var. Mutki'de de Hizan'da da bilinçli bir şekilde tarla yolu, hayvan yolu, yol genişletme çalışmaları adı altında toplu mezarlar yok edilmek istendi. Şimdi de yine önceden tahribat yapılıyor diye savcılığı bilgilendirmemize rağmen bu toplu mezarların üstü çöplerle, taş, toprak, molozlarla kapatılmak isteniyor. Bu şekilde ölülerden öç alınmaya çalışılıyor" dedi.
Savcılığa tekrar başvuru yapmak istediklerini belirten Ceylan, taleplerinin Mutki Cumhuriyet Başsavcısı tarafından reddedildiğini söyledi.
Konuyla ilgili görüşmek istediğimiz AKP'li Mutki Belediye Başkanı Vahdettin Barlak'a ulaşamazken, belediye yetkilileri ise bilgilerinin olmadığını iddia etti.
SALİH SERTKAL - DİHA/BİTLİS