Van’ın Miks (Bahçesaray) ie Şax (Çatak) ilçeleri karayolunun 3 bin rakımlı Qerapêt geçidi yakınlarında 4 Şubat akşamı 5 kişinin yaşamını yitirdiği çığın ardından başlayan müdahale biçimi ve ihmaller, hem ikinci bir çığa neden oldu hem de can kaybının artmasına.
Van’ın Bahçesaray ilçesinde iki gün arayla yaşanan çığ düşmelerinde yaşamını yitirenlerin sayısı, dün öğle saatleri itibarıyla 41’e yükseldi, bazıları ağır 75 yaralı da tedavi altında. Biriken ihmaller, problemli kurtarma çalışmaları ve Cumhurbaşkanı Başdanışmanı ile devlet yetkililerinin şov merakları, ikinci çığı tetiklediği gibi can kaybının da artmasına yol açtı.
Bahçesaray ve Çatak arasındaki karayolunun 3 bin rakımlı Karabet geçidi yakınlarında 4 Şubat günü saat 17.45’te çığ düşmesi sonucu kar kürüme çalışması yapan iş makinesi ile içinde yolcuların bulunduğu bir minibüs kar yığını altında kaldı. Kar altında kalan iş makinesinden kendi imkanlarıyla kurtulan Bahattin Karagülle, yetkililere haber verdi ve yolcu dolu minibüsün sürüklenerek kar yığınları altında kaldığını söyledi. Bunun üzerine bölgeye UMKE, AFAD, Karayolları ve Jandarma ekipleri sevk edildi. Saat 21.00 sıralarında ulaşılan minibüsten Saadet Tosun, Muhteber Alav, Kenan Turan ve Narıç Turan olmak üzere 5 kişinin cansız bedenine ulaşılırken, 7 kişi ise sağ kurtarıldı. Minibüste bulunduğu tahmin edilen 2 kişi ise bulunamadı. Aramalara gece yarısı ara verildi, önceki gün tekrar başlandı. Arama-kurtarma ekipleri ve bölgeye gidenlerin üzerine de önceki gün çığ düştü. 24 saatten az bir sürede düşen iki çığ nedeniyle 41 kişi hayatını kaybetti, 75 kişi de yaralandı. Ara verilen arama kurtarma çalışmalarına dün sabah saatlerinde yeniden başlandı.
12’si asker, 8’i de korucu
Sağlık Bakanı Fahrettin Koca, hastanelerde 6’sı ağır 75 yaralının olduğunu kaydetti. Bakan Koca, ölenlerin arasında 1’i astsubay, 10’u uzman çavuş, 1’i sözleşmeli er olmak üzere toplamda 12 jandarma ve 8 korucunun bulunduğunu açıkladı.
Hastane morglarında bulunan cenazeler, dün sabah saatlerinde yakınları tarafından alınmaya başlandı. Korucu ve askerler için ise gün içerisinde resmi cenaze töreni yapıldı.
İhmaller ve yalanlar
Çığ düşmesi, hem ihmaller zincirini hem de yıllardır hükümetin propaganda aracı haline getirilen yol ile ilgili güvenlik önlemlerini bir kez daha gündeme getirdi. Van’da ”9. gezegen” olarak adlandırılan ve yıllardır aynı yolda yaşanan çığ felaketleri, kazalara bugüne kadar bir çözüm getirilmezken, Bahçesaray yolunun birçok noktasında yapılması gereken kar tünelleri ise sadece bir noktada yapıldı.
Propagandayı eksik etmemişti
Her seçim dönemi hükümetin gündemine olan ancak 2014’te yapımına başlanan ve 2016’da tamamlanan Karabet Geçidi (Qerapêt) yapılan ilk kar tüneli olarak lanse edilerek yıllarca propagandası yapıldı. Dönemin Ulaştırma, Denizcilik ve Haberleşme Bakanı Binali Yıldırım, yapılan tünelin Kanada modeli ‘kar tüneli’ sistemi olduğunu belirterek, ”Bahçesaray’ın yolu da bahtı da artık hep açık olacak” demişti.
İki tünel daha yapılacaktı
Dönemin Van Valisi Münir Karaloğlu, son yıllarda Türkiye’nin ekonomik anlamda büyük bir ivme kazandığını belirterek, 2 kilometrelik çığ tünelinin hayata geçmesiyle Bahçesaray yolunun yaz-kış açık kalacağını iddia ederek, ”Bahçesaray ilçemiz bundan böyle karda ve kışta yolları ulaşıma sürekli açık olan bir ilçemiz haline gelecek. İnşallah kar tünelleri bittiğinde artık Bahçesaray’ın yazı da kışı da önce tabi Allah’a, sonra da Van’a bağlı olacak” demişti.
İkinci çığın davetkarlarından olduğu belirtilen ve yaralı olarak kurtulan dönemin AKP Van Milletvekili Gülşen Orhan, Şubat 2018’de yaptığı açıklamada Cumhurbaşkanı Recep T. Erdoğan’ın talimatıyla Bahçesaray yoluna 9 kilometre uzunluğunda iki yeni tünel yapılacağını söylemişti. Ancak aradan iki yıl geçmesine rağmen söz ettiği projeler ile ilgili tek bir çivi bile çakılmadı.
Tetikleyen ihmaller
İlk çığın ardından hem arama çalışmaları hem de bölgede ikinci bir çığın yaşanıp yaşanmayacağına ilişkin hiçbir önlem alınmaması yaşanan ihmalin de göstergesi. Özellikle ilk çığdan sonra yapılan arama-kurtarma çalışmalarına yüzlerce kişinin kürek ve kazmalarla dahil olması, ağır tonajlı araçların alana yığdırılması da önemli ihmallerin başında yer alıyor.
Gülşen Orhan vakası
AKP’nin bölgedeki propaganda yüzlerinden olan eski AKP Van Milletvekili, şimdinin Cumhurbaşkanı Başdanışmanlarından Gülşen Orhan’ın ikinci gün yaşanan çığa davetiye çıkaranlardan olduğu, yine AKP’ye yakınlığıyla bilinin bir Türk medya elemanı tarafından itiraf edildi. HaberTürk Ankara Temsilcisi Bülent Aydemir, “Cumhurbaşkanı Başdanışmanı ve eski AKP milletvekili uyarıları dinlemedi. İş makinaları ile yolu açtırdı. Yüksek desibel çığı tetikledi ve minibüs çığın altında kaldı” dedi.
Uyarıları dikkate almadı
HaberTürk Ankara Temsilcisi Bülent Aydemir, HaberTürk canlı yayınında şunları söyledi: ”Çatak’ta bir yemek organizasyonu var. Ak Parti eski milletvekili ve Cumhurbaşkanı Başdanışmanı ki kendisi de yaralı, Gülşen Orhan bir etkinliğe katılıyor. Kendi seçim bölgesi. Oradan çıkarken diyorlar ki ‘Burada çığ tehlikesi var, buradan yola çıkmayın, doğru değil.’ Ancak heyetle birlikte yola çıkıyor. Harabet diye bir geçit. Bu geçitten geçilmesi mümkün değil, kar kapatmış olabilir, burada çığ tehlikesi var. Üst noktada. ‘Narlıca’dan dahi geçemeyebilirsiniz’ diyorlar. Yani yol sıkıntılı. Yola çıkmadan önce Gülşen Orhan 4-5 iş makinasını yanına alıyor. Narlıca Kara Yolları İstasyonu’ndan alıyorlar araçları. İş makinaları yolu açarak buradan geliyor. Burada çığ tehlikesi var kar yolu kapatmış iş makinalarıyla öncesinde müdahale edilmiş başka bir noktaya. Çığı tetikleyen şeylerden biri de yüksek desibel. Buraya kadar geliyorlar. Yolda telefon çekmiyor. Burada 3 bin 500 metre rakımdan söz ediyoruz. Ve orada çığın altında kalıyor minibüs. Daha sonra Can ve Şırnak’tan askerler oraya sevk ediliyor. Jandarma ve korucular da ikinci çığın altında kalıyor ve şehit oluyor. Öncesinde bir tedbirsizlik olduğu kesin. ‘Yola çıkılmasın’ deniliyor çıkılıyor iş makinası ile yol açılıyor. Sonrasında bu tür olaylarda aynı bölgede ikinci çığ tehlikesi olabileceği beklentileri var. Tedbirsizlik olduğu görülüyor. Olayın meydana gelmesinden önce yola çıkılması.”
Gülşen Orhan reddediyor
Gülşen Orhan, dün öğleden sonra yaptığı açıklamada, Aydemir’in iddialarının doğru olmadığını ileri sürdü. ”Ben olay yerinde çalışan ekipleri, son durumu görmek için çığ bölgesine uğradım. Vardığımda, kalabalık bir insan grubu, jandarma ekipleri, AFAD il müdürümüz ve ekibi çalışma yürütüyorlardı. Oradaki yetkililerden bilgi almak için araçtan indikten iki dakika sonra çığ hepimizin üzerine düştü” diyen Aydemir, çalışmalarla ilgili hiçbir direktif veya tavsiyesinin olmadığını ileri sürdü. Orhan, ”Cenazelerimizi götürürken onlardan ayrılıp çığ felaketinin yaşandığı yere gelmemize ‘toplantı için iş makinalarını yanına almış yolları açtırmış’ demek yalancılıktır, acı bilmezliktir” dedi.
Temsilciye özür dilettiler
Bunun üzerine HaberTürk’e çıkarılan Aydemir’e özür dilettirildi, Gülşen Orhan’a acil şifaları ilettirildi.
Helikopter de mi kaldırıldı?
Van’daki kriz masasında olan Rojbin Bor ise yakınlarını kaybedenlerin çarpıcı iddiaları paylaştı. Bor, şunları söyledi: Kriz masasındayız. Hastane önünde bekleyen arkadaşlarımıza yakınlarını kaybedenler,’Cumhurbaşkanı danışmanı Gülşen Orhan’ın olay yerine onlarca araçla gelişi ve kendilerinden ötürü havalanan helikopter gürültüsü yüzünden ikinci çığ yaşandı’ diye aktardı. ‘Devlet erkanı çığ bölgesinde’ görüntüsünü çekebilmek ve bunu siyasi bir malzeme olarak kullanabilmek için çığ bölgesinde helikopter kaldırdılar. Henüz hiçbir önlem alınmamışken, suni çığ yaratılmamışken, dağlar temizlenmemişken, çığ tehlikesi göz göre göreyken...helikopterle…”
50 tünel yapılmalıydı
İnşaat Mühendisleri Odası (İMO) Van Şube Başkanı İsmet Bilmez, neredeyse her kış Bahçesaray yolunda çığın yaşandığını ancak buna ilişkin bir türlü yeterli önlemin alınmadığını söyledi. Bahçesaray yoluna en az 10 tünelin yapılması ve yolun sürekli karayolları ekipleri tarafından kontrol edilmesi gerekirken bunun yapılmadığını anlatan Bilmez, ”Bu yolda yıllarca propagandasını yaptıkları sadece bir tünel yapıldı. Tünelin yapıldığı yer o yolda çığ riskinin diğerlerine göre az olduğu yerlerden biri konumunda. Yine her seçim öncesi oraya daha fazla tünellerin yapılacağı söyleniyordu ama maalesef tek bir adım dahi atılmadı. Yani Bahçesaray yolunda irili ufaklı 50’den fazla tünel yapılması gerekiyor. Karadeniz’deki dağların altında tüneller geçirdiğini söyleyen bir iktidar Bahçesaray yoluna kar tünellerinin yapılmasını bilmiyorlar mıydı?” dedi.
İhmallerin ağır sonucu
İnsanların ölümüne neden olan çığ faciasında çok önemli ihmallerin ortaya çıktığını ifade eden Bilmez, şöyle devam etti: ”Bahçesaray bilinmeyen bir yer değil ki. Maalesef iktidar burayı görmezden geldi ve bugün bu ihmalin en ağır sonuçlarını yaşadık. Özellikle ikinci çığda bu kadar insanın yaşamını yitirmesi tam bir ihmaldir. Birinci çığdan sonra hiçbir doğa koşulu gözetilmeden ve inceleme yapılmadan orada arama kurtarma çalışması yapılıyor. Bu arada kazma ve küreğini alan herkes oraya gidip kurtarma çalışmalarına katılıyor. Yine yüzlerce asker, korucu ve ağır tonajlı araçlar da oraya götürülüyor. Arama çalışmaları çığ riskine rağmen ağır tonajlı iş makineleriyle yapılıyor. İlk çığ oluştuktan sonra uzman ekiplerin gelmesi ve orada arama yapılıp yapılmayacağına ilişkin rapor vermesi gerekiyordu. Çığ bölgelerinde böyle bir arama çalışması yapılamaz ve yapılmamalıydı. Bu durumlar çok ince hesap gerektiriyor. Uzman olmayanları oraya yığarsanız sonucu da böyle vahim olur. Yaz aylarında dahi güçlükle gidilen bir yolda çığ tehlikesine karşı önlem alınmaması büyük bir ihmalin sonucudur. O bölgede kar tünelleri olsa ya da Karayolları çığ tehlikesine karşı o yolu kapatsa belki böyle bir ağır sonuç yaşanmayacaktı.”
Yüzde 10’unu dahi çözmedi
Konuya ilişkin bilgi veren HDP’li Belediye Meclis Üyesi Bişar Abukan, “Yapılan tüneller oldukça kısa yapıldı fakat aşağı bölgelerde yapılmadı. Bu tüneller sorunun yüzde 10’unun dahi çözmedi. Çatak ve Miks ile arasında yüzde 100 risk var. Ancak yüzde 10’luk tüneller büyük bir hizmet olarak anlatıldı. Prefabrik tüneller sorunu çözmek yerine daha da ağırlaştırdı. İlk olarak 30-40 kilometre olarak planlanan tünel projesi ardından yapım aşamasında 2 kilometre kar tüneli olarak gerçekleştirildi” diye konuştu.
Saray değil Bahçesaray
HDP Grup Başkanvekili Fatma Kurtulan, 39 kişinin ölümüne neden olan çığ nedeniyle Türkiye Meclisi Genel Kurulu’na katılmayacaklarını açıkladı. Kurtulan, konuyla ilgili sosyal medya hesabından, “#SarayDeğilBahçesaray” hastagıyla, “Biz HDP grubu olarak bugün Meclis Genel Kurul çalışmalarına katılmayacağız. 38 yurttaşımız hayatını kaybetmişken, Bahçesaray’da insanlar hala çığ altındayken, TBMM’de Ahlat’a saray yapılmasını konuşmayacağız. Diğer partiler de bu çağrıya kulak vermelidir” paylaşımında bulundu.
VAN
Pendik’te metro inşaatında göçük
Pendik’te metro inşaatında meydana gelen göçükte 1’i ağır 4 kişi yaralandı.
Alınan bilgiye göre, Sabiha Gökçen-Pendik arasındaki metro hattı inşaatında, henüz bilinmeyen nedenle göçük meydana geldi. Göçükte 1’i ağır, yaralanan 4 kişi, itfaiye ekiplerince bulundukları yerden çıkarılarak hastanelere götürüldü.
Bolu ve Giresun’da heyelan
Sağanak nedeniyle dağdan düşen kaya parçaları Mudurnu-Ankara yolunu kapattı. Giresun’da meydana gelen heyelanda kaya parçalarının temizlenmesi sonucu yol yeniden açıldı.
Mudurnu-Ankara kara yolunda etkili olan sağanak nedeniyle heyelan meydana geldi. Aynalıkaya mevkisinde meydana gelen heyelan meydana gelmesi nedeniyle kara yolu ulaşıma kapandı.
Giresun’un Duroğlu beldesinde meydana gelen heyelanda ise yamaçtaki kaya parçaları yola sürüklendi. Kayaların yola düşme anları görüntülendi. Ulaşıma kapanan yol, kaya parçalarının temizlenmesiyle yeniden açıldı.