Bi mılis için mücadelenın ihtiyaçlarıni öz qaynaklardan qarşılamaq we mewcut sistemın alternatifini yaratmaq imanın şartlari gibi bişidır. Sıstemın, dewrımi boğmaq için bulduğu her projeyi, sistemi gêj êtmax için bi araca dönüştürmaxsa bi mılisin yaratıcılığının göstergesidır.
Ben de bu qararlaşmayla her zaman qoşullar üzerıne yağunlaşidım.
***
1995'te TC Gümrük Birlığına girmişti.
Dewlet, Awrupa'dan teşwiqler alaraq Kurdistan'a yeni iş sahalari qurup qaşo gerillaya qatılımi durduracaxti.
Dewletın bu hamlesıne qarşi bız ne yapabılırızi qonuşmaq için eyalette genel bi toplanti qarari alındi. Kürtlerın özgürlük taleplerıni egitımsızlıx we işsızlıx sorunu olaraq gören dewletın teşwiq qredileriyle kendısıne bağli Kürtler oluşturmaq istedığıni filan anlatti qomutan. Sonra dêdi sız ne düşünisız?
Söz haqqi aldım. Herkes baan baxi, can qulağiylan beni dinliler. Dêdım arqaaşların da dêdıği gibi, son tahlilde ya bu sisteme alternatif yaratacağız ya da quranıma herkes zenginlıx pêşınde qoşacax u kimse dawayi taqmaz bile.
Toplantida bulunan diger bölgelerın mılisleri beni alqışladilar. Hepsi dêdi Reco hevale qatıliyıx. Yeni qatılım yapan bazi gerillalar hêcandan sloğan attilar. Qomtan dêdi sıze ne oli yaw, sustilar.
Qomtan dêdi Reco hevalın tespiti çoq yerındedır, o halde bız de bu hamleye qarşi yerelde qooperatifçilıği öne çıqarax u bêlece köylerden mehlelere qadar genış bi üretim aği qurax. Dêdım heval süper fikir hema nasıl yapacağız? Dêdi imkani olan yurtsewer işadamlariylan temasa gêçın, o teşwiqlere başwurup qrêdi alsınlar, önce üretım araçlarıni tedarik êdın sonra zaten işçileri bulmaq qolaydır, ürünleri de xalqımıza ucuza satax ki sisteme muhtaç olmasınlar. Biraz durdi sonra dêdi ayni zamanda işçiler arasında sendiqalaşmaya da ağırlıq vêrın we bêlece dewrimın proleter sınıfi de oluşsun hema diqqat êdın bu çalışmalari gizli yapın, ilk qadrolar deşifre olup tasfiye êdılırse dewamıni getirmax zor olur.
Dêdım heval temam, elımızden geleni yaparız, görecaxsız qompradorların canına oquyacağız.
Arqaaşlarla wedalaşıp görev alanlarımıza dağıldıx.
***
Diyarbaqır'a gelırken yol boyunca dewletın projesıne alternatif oluşturacax tanıdıq işadamlari düşüniyem. Baqqal Şukri abêyle marketler zıncırlerıne qarşi mücadele êdecağız. Her mehleye bir qomün baqqal quracağız. Hatta Şukri-1, Şukri-2, Şukri-3 baqqallar zinciri bile qurabılırız. Sonra bızım qehweci Ferzende abêyle qafeterya zincirlerıni Diyarbaqır'a soqturmayacağız. Gelseler de sinek awlayıp iflas êdecaxlar. Ferzende abê qehwede çay, lezo we ğazozun dışında yeni ürünler de satacax, sıcaq çiqolata, nesqafe filan. Çoq qısa bi sürede Gümrük Birlığına giren dewleti pişman êttırecağız. Êle bi hale gelecax ki Gümrük Birlıği bunlara girmiş olacaq.
Tabii kimseye bişi dêmiyem. Ticaret odası, şofêrler odasi, qasaplar odasi filan nêresi warsa hepsıne gidiyem. Baxiyam hangisi Özgür Gündem geztesi oqisa yanaşıp ona teşwiq qrêdilerınden filan bahsêdiyem.
En son zahireciler odasından Qerejdağli xalê Resul dêdi Siwêregli biri war burda Elazığ yoli üzerınde iplik fabriqasi qurmiş, her bi şeyi dewletın vêrdıği qrêdiylen aldi. Dêdım abê beni onla tanıştır. Dêdi taam olur.
Bu süper oldi. Bi de fabriqasi war adamın, errıııkkk! Yanında yüzlerce işçi çalışacax, onlarca atölyeye iş yaptıracax. Al saan qooperatifın qrali o dewrımci işçi sınıfi.
Neyse, aradan üç gün gêçti xalê Resul'un yanına uğradım dêdım o abêylen ne zaman görüşmeye gidecağız? Dêdi hema gidax. Dêdım ê hadê.
Dolmişına atlayıp gittıx. Qocaman fabriqa. Tabii ben fabriqa gözüyle baxmiyam, qarşımda bi dewrim oquli war. Burdan ne proleter önciler yetışecax, ne üretımler yapılıp dewleti sero bino êdecax, daha kimsenın xeberi yox.
Adamın ofisıne girdıx bu qaxti geldi bızi qapida qarşiladi. Dêdi merhaba, ben Mesud. Dêdım ben de Reco. Xêrli olsun fılan bêvan. Xalê Resul dêdi sızi tanıştırmaq için geldım hadê baan eywalla. Wedalaşıp gitti.
Mesud abê söze başladi. Dêdi Xalê Resul senın de teşwiq qredisıni araştırdığıni filan söyledi we burda çewrenın çoq genış olduğunu, ben daha işçi bulmadığım için fabriqada üretım başlamadi, çoq para yatırdım buraya bi süri qrêdi borci war senden rıcam usta we işçi bulmada baan yardımci olman, görecaxsan ben de senın için elımden geleni yapacağım. Dêdım sen hêç meraq êtme, işçileri ben buluram saan, ayrica senden vêrgi filan isteyen olursa kimseye saqın bişi vêrme. Dêdi hey Allah senden razi olsun, şımdi vêrgi filan ödeyemem ürettıxlarımızi sattiqtan sonra vêrgimızi vêrırız zaten. Erabasiylan beni çarşiya qadar bıraxti.
Sedo we Meheme'nın yanına gittım dêdım sıze iş buldum. Dêdiler nedır? Dêdım tekstil fabriqasında çalışacaxsız, birinız gündüz wardiyasında digerınız gêce, saqın itiraz êtmeyin zamani gelınce anlatıram. Dêdiler temam êlese, hem kendımıze para da qazanırıx.
Diyarbaqır'da ne qadar dikiş naqış qursi, tesktil atoltesi warsa hepsıne gittım. İşletmecısıne diyem yaqında sipariş yetıştıremiyacaxsız kendıne yeni elemanlar işe al u hazırlıqli ol, hele şımdilıx bi ustani vêr oni fabriqada işe soqayım. Hepsi baan diyi Allah senden razi olsun zaten iş yapamiyıx sayende belki işımız açılır.
Bi süri usta eyarladım. Köylere gidiyem diyem fabriqada siğortali iş war, çalışmaq isteyen adıni yazdırsın. Teww bazilari 10 yaşındaki çocuqlarıni da yazdırmaq isti hema olmaz diyem.
Neyse, fabriqatör Mesud'un yanına gittım. İşçi we ustaların isim listesıni vêrdım dêdım pazartesi iş başi yapsınlar? Baan baxti, dondi qaldi. Dêdi şoqtayam. Listeye baxti sonra gine baan baxti dêdi yaw ben bunlari 3 ayda bulmazdım, seni Allah gönderdi baan. Tabii diyemiyem yoq walla parti gönderdi. Dêdım yaw lafi mi olur, görevımız. Dewam êttım dêdım hema işi gewşek tutmamax gerek, ben diyem çift wardiyali üretım yapsın fabriqa u ögle yemegıni de işçiler ewden getırsın, maliyet artmasın maqsat. Dêdi yaw sen beni çoq şaşırtisen Allahan sewersen gel fabriqada işletme müdiri ol. Dêdım yoq yaw benım başqa işlerım war hema bax ne sorun olursa baan söyle ben hallederem, bu fabriqa sadece fabriqa degıl. Dêdi başım üstüne.
***
Pazartesi oldi işçiler işbaşi yapti. Aqşama doğri fabriqaya gittım, 500 metre öteden makinaların sesi duyulidi. Mesud abênın ofisine gittım. Dêdım işler nasıl? Dêdi Reco egerse bêle dewam êderse seneye 3 fabriqa daha quracağım. Dêdım çoq iyi, saqın işçilerın gewşemelerıne izin vêrme, herkes üstüne düşen fedekarlıği yapacax. Dêdi ayni fikirdeyem, senın sayende başardıx.
Sonra işçilerın olduğu bölüme gêçtım. Sedo beni gördi yanıma geldi dêdi Reco yanında ekmek war? Dêdım yox walla, niye ne oldi? Dêdi yaw ben dêdım belki yemek şirkettendır hema bızdenmiş, açlıxtan öliyem. Dêdım burda ne üretisız? Dêdi şalwar.
İçimden dêdım walla Mesud abêye helal olsun, bekledığımden de radiqal çıxti, ilk günden gerilla şalwari üretımıne başlamiş.
Sedo'ya dêdım yarın hazırlıqli gelırsin artıq, dayan biraz ayıp saan yaw. Dêdi he lo, zateni paydosa az qaldi.
Neyse, aradan 2 gün gêçti. Dêdım wardiya degışımınde gideyim ki Sedo we Meheme'yi bi arada göreyım. Yawaş yawaş sendiqa qadrolarıni oluştursunlar. Çarşamba güni aqşam wardiya degışımınde gittım ki fabriqanın tüm işçileri oturmişlar. Yanlarına yaqlaşınca Sedo we Meheme beni görüp yanıma geldiler. Dêdım xêrdır ne oldi? Meheme dêdi greve gidecağız, insani şartlarda çalışmaq istiyıx. Sedo dêdi üretımden gelen gücümüzü qullanıp üretımi durdurduq. Dêdım wula sız ne yaptığınızın farqındasız? Dêdiler he.
Açıxtan diyemiyem bu fabriqa dewletın planıni çökertecax qooperatifçilığın merkezındedır we proleter yetıştırme oquludur da. Dêdim hele sız burda bekleyın ben Mesud abêyle qonuşayım. Sedo dêdi bızım burjuwayla qonuşacax bişeyimiz yoq Reco, qahrolsun uzlaşmacilıx!
Dêdım he üç günde Stalinist olan Sedo he, hele sen biraz sakin ol ben adamla qonışıp geliyem. Gittım Mesud abênın yanına. Adam tir tir titri. Dêdi yaw bunlar nedır, batıracaxlar beni. Dêdım ne oldi? Dêdi Sedat we Meheme adında iki kişi war, bütün işçileri örgütlemişler, yemek we ulaşım için serwis istiler, ben tamam şartlarınızi qabul êdiyem dêmeden üretımi durdurdilar baan diiler senınle qonışacax bişeyımiz yoq, dırenışımız qonuşacaq.
Dêdım abê sen onlari baan bırax. En iyisi bunlar sendiqa uyesi olsunlar ki bêlece sendiqa temsilcileri arabulucu yapar. Dêdi yaw üretımi durdurmasınlar yeterdır, quranıma yoqsa taqsitleri ödeyemem her şey gider. Dêdım sen meraq êtme, şimdiden Wan, Şırnaq, Dersîm'de yeni fabriqa quracax yer araştir kendıne.
Dışari çıxtım. Sedo, Meheme we işçilerın olduğu yere gittım. Dêdım arqaaşlar yemekler we taşıma artıq şirket tarafından qarşılanacak, ayrica sendiqa üyesi olup örgütli direnış göstermeyi ögrenın, unutmayın örgütsüz toplum mehlede arqaaşi olmayan çocuq gibidır her an diger çocuqlardan dayaq yiyebılır. Hepsi beni alqışladi. Beni önceden taniyanlar yanlarındakilere diiler ma ARGK mılisi dewreye girdi, sıqiysa patron ona itiraz êtsın.
Aradan bi hafta gêçti qehwedeyem, Ferzende abêyle qafelere qarşi nasıl direnebilecağıni filan qonışiyıx televziyona baxtım bızım fabriqa. Fabriqa ögünden canli yayın yapan muhabir diyi dewletten alınan teşwiq qredileriyle açılan we bölgede model olacaği düşünülen fabriqada büyük grev yaşani, işçiler fabriqayi işgal êtti. Dêdım heywax quranıma dewlet bızım planımızi kesin anladi içeri sızdırdıği elemanlariyla provaqasyon yarati.
Hemen dolmişa atladım fabriqaya gittım. Dışarısi ana baba güni. Polês kimseyi yaqlaştırmi. Dêdım abê beni bıraxın ben onlari iqna êderem. Dêdi yaw Ohal Wali si dewreye girdi adamlar diiler yox, seni mi dinleyecaxlar?
O esnada baxtım yüzi maskeli iki kişi işçilerın önüne gêçti birinın elınde ARGK sancaği war digerınde megafon. Elınde megafon olan bağırmaya başladi dêdi Ohal qaldırılsın, Jitem yargılansın, sawaş için degıl xalq için üretım.
Aniden Kürtce marş oqumaya başladi. Dêdi
Li Vietnam li Kuba û Angolê
Li Çîpasim û li Filistînim
Em agirin alevin û pêtin
Em dîrokin tim li Kurdistanê
Bi keviran em diçin ser tanqan
Bi daran êrîş dikin panzêran
Fabriqa ögünde bekleyen kitle sloğan atmaya başladi. Baxtım mıllet yerde ne qadar taş, sopa filan warsa aldilar. Polêsler eleleok yawrisi gibi dağılmaya başladi. Ben de o fırsatta aradan fabriqaya girdım. Baxtım yüzleri qapali olan iki genç baan doğri geldiler. Biri dêdi yoldaş dırenışımizi nasıl buldun, dışarda xalqımızın sahiplenmesi nasıl, bıze ARGK'nın qutlama mesajıni getırdın? Dêdım ne yoldaşi, ne ARGK'si, benım siyasetle alaqam yoq. Yüzlerıni açtilan baxtım Sedo we Meheme. Dêdım wula bu nedır, n'yapisız? Sedo dêdi Reco ma bız sari sendiqayız ki sadece işçi ücretleri sorınlari için eylem yapax? Dêdım sız ne için eylem yapisız şimdi? Meheme dêdi proleterya işgale qarşi mewzide Reco, gereki dewletın eqonomisıni çökertax. Sedo dêdi o qomprador patron Çiller'i buraya getırıp şov yaptıracaxti, onun planıni çökerttıx. Qafam allaq bullaq oldi. dêdım yaw ne Çiller'i, ne şovi? Sedo dêdi yaw Reco sen bızle dalğa gêçisen, bu Mesud Siwêrekli Bucaqların adamiymiş. Dewam êtti dêdi ê sen dewletın bu planıni çökertmax için bızi burda işe soqmadın? Dêdim ya o şalwarlar neydi? Sedo dêdi hepsi Siwêrek şalwariydi, yaw bi şalwara 5 metre qumaş gididi ha.
Dêdım yani qompradorlari tabi tasfiye êtmax iyidır hema hanê... ne diyecağımi bılmediğım için bi türli cümleyi toparlayamidım. Dêdım ê Mesud nêrde? Meheme dêdi elımızden zor qurtuldi, polêse sığındi.
O esnada beni gören işçiler de sloğanlar ataraq bıze doğri geldiler. Biri dêdi heval seni dinledıx sendiqa üyesi oldux, işte örgütli gücümüzi görisen. Bi digeri dêdi polês bızi qameraya aldi artıq şehirde qalamayız, qatılım yapiyıx hevalno.
Sedo we Meheme'ye dêdım hadê burda yaqalanmadan geri çekılme yapiyıx, sız de bi süre ortalıxta görünmeyın.
Günlerce basında fabriqadaki direnış işlendi. Dewlet teşwiq qrêdilerıni asqiya aldi. Mesud qompradori ğeztelere qonışmiş diyi her şey Reco qod adli örgütün dağ qadrosi tarafından organize êdıldi, bölgede çalışacaq işçiye qadar her şeyi örgüt eyarli, çoq profesyonel çalışilar.
Bi süre ortalıxta görünmedıx. Dêdım hele gideyım ERNK mılisini göreyım partinın olaylara yaqlaşımi nasıldır ögreneyim.
Yanına gittım dêdi Reco parti saan we ekibıne özel qutlama mesaji gönderdi, sayenızde dewletın projesi çökti, ayrica ben de sızi qutliyam o alçaxtan qaç defa vêrgi istedım dêdi sıze bi quruş bile vêrmem, ürettıxlarımı sattıxtan sonra dewlete vêrgi vêrecağım. Dêdım o qehpeyi boşvêr de, bızım qooperatifçılıx projesi ne oldi? Dêdi artıq ona gerek qalmadi, eskisi gibi köy qomünlerıne dewam, ha bu arada parti güvenlıx nedeniyle bi süre daha arqaaşlarınla yeralti çalışmalarında qalmani isti, ortalıxta görünmemeye diqqat êdın. Wedalaştıq.
Dêdım çaqtırmadan Ferzende abênın qehwesıne gidip sorayım hele Sedo we Meheme'den xeberi war yoxsa yox. Bi qanal bulup bi süre Mêrsin'de qalmamız lazım.
Ferzende abênın qehwesıne gittım baxtım ordalar. Sedo'nun etrafına mıllet toplanmiş Sedo anlati diyi Reco bıze talimat vêrdi dêdi fabriqaya sızma yapın. Meheme diyi sonra bize dêdi işçileri sendiqali yapın ki örgütli olsunlar. Masa etrafındakiler diyi axx ax Reco gibi 10 qadro daha olsaydi şimdi özgürleşmiştıx.
Selam vêrdım. Herkes önce dondi qaldi sonra hêcanla baan sarıldi. Uzağa baxtım, baan baqan onlarca göze baxtım dêdım arqaaşlar bızım bi süre burdan ayrılmamız lazım, hadê eywalla.
/**/
Sedo we Meheme'yi alıp xızla uzaqlaştıx ordan. Dêdım wulan sız manyaqsız nesız, qehweye gelmişsız, hadê Mêrsin'e gidiyıx. Sedo dêdi bız gelemeyiz. Dêdım o niye? Meheme dêdi walla sendiqa bızi New York'a gönderecax, Sosyalist Enternasyonal toplantısında "dewrimci sawaşın olduğu yerlerde sendiqal direnişler" qonferansında deneyımlerımızi paylaşacağız. Dêdım piwww, walla sız yaqında belediye başqani, milletwekili adayi filan da olmaq istersız ha, wula ne sendiqasi ne qonferansi, bız illegal alan qadrosiyıx. Başlarıni önlerıne egdiler. Dêdım unutmayın, dewrımci sawaşın olduği yerde illegal alan qadrosunun legal alana özenmesi qonformist tasfiyecılıxtır. Sedo dêdi şey yani biz, hanê sosyalist... Meheme dêdi o zaman ben gidem Mêrsin'e tren bileti alam.
Çizim: İlhami Erdoğan