Doğanın son direnişi: Gamêşkiran

• Agirî'de, 40 camışın öldüğü dönemi temsil eden "gamêşkiran" ayazı başladı. Gamêşkiran’ın bir hikayeden öte Kürt kültürünün bir parçası olduğunu söyleyen Cevahir Özdemir, "Bu hikaye bir halkın hayatta kalma tecrübesidir" dedi. 

Serhat bölgesi kentlerinin hava durumunda istikrarsızlık devam ediyor. Bazı bölgelerde hava sıcaklığı artsa da genel olarak havalar bir soğuyor bir ısınıyor. Agirî'de ise "camêşkiran" ayazı başladı. 

"Camış öldüren" anlamına gelen "gamêşkiran", bahar ayının belli bir döneminde aniden bastıran sert soğuklara verilen bir isim. Rivayete göre uzun yıllar öncesinde bir kadın (bazı anlatılara göre erkek) 40 camışı (mandası) varmış. Nisan ayında hayvanların yiyeceği biter. 

Kadın, güneşli havaya güvenerek hayvanları otlamaları için meraya götürür. Bu sırada gökyüzü kararır, kar ve fırtına başlar. 40 hayvan kar fırtınasından ve soğuktan dolayı ölür. 

Kimilerine göre bu olay Nisan'ın 16'sında kimisine göre 20'sinde başlar. Bu süre bir hafta ya da 15 gün devam eder. 

Bu olaydan sonra da bu dönem "camêşkiran" olarak adlandırılır. 

Nisan, hesap ayı

Aşqelê köyünde yaşayan 76 yaşındaki Cevahir Özdemir, "gamêşkiran”ın bir hikayeden öte Kürt kültürünün bir parçası olduğunu söyledi. Cevahir Özdemir, "gamêşkiran" hikayesine işaret ederek, "Bu hikaye bir halkın hayatta kalma tecrübesidir" dedi. 

Cevahir Özdemir, Nisan ayının aynı zamanda "hesap ayı" olduğunu, hayvandan insana her canlının yiyeceğini de bu aya göre planlandığını ifade etti. Eski kışların birer hayatta kalma mücadelesi olduğunu ifade eden Cevahir Özdemir, "Bizler planımızı hep en kötü kışa göre yapardık. Evin kilerini toraq, patates ve soğanla doldurarak, baharı beklerdik" dedi. 

Cevahir Özdemir, o dönemlerin köylülerin kendi kendine yetebildiği ve toplumsal dayanışmanın en saf halinin yaşandığı dönemler olduğunu söyledi. Özdemir, iklimlerin eskisi gibi olmadığına işaret ederek, "Şimdiki kışlar çok hafif geçiyor, iklim değişti. Eskiden tandırın etrafında toplanır, çocuklara hayatı masallarla anlatırdık. Gecemizi de kışımızı da bu sıcaklıkla geçirirdik”

Cevahir Özdemir, "gamêşkiran" sonrası da "sitêser" döneminin başladığını söyledi. Cevahir Özdemir, "doğanın son direnişi” olarak tanımladığı bu dönemde de sıcaklıkların aniden düştüğünü ifade etti. Cevahir Özdemir, "sitêser" sonrası Serhat bölgesinde baharın başladığını kaydetti. AGIRÎ