- Yazar ve Mardin Protestan Kilisesi pastörü Ender Peker, 15 yıllık araştırmanın ürünü “Hristiyan Kürtler Tarihi”ni Amed Kitap Fuarı’nda okuyucularla buluşturdu. Kilise ve manastır kayıtlarına dayandığını vurgulayan Peker, “Hristiyan Kürtler kendi geçmişlerini bilmelidir” dedi.
Yazar ve Mardin Protestan Kilisesi pastörü Ender Peker, Temmuz 2026’da yayımlanan “Hristiyan Kürtler Tarihi” kitabında Kürtlerin Hristiyanlık tarihindeki yerini ele aldı. Amed 10’uncu Kitap Fuarı’nda Sözlü Kültür Tarih ve Edebiyat Araştırmaları Derneği (SÖZ-DER) standında okuyucularla buluşan Peker, 15 yıllık araştırmalarının ardından bu kitabı kaleme aldığını söyledi. Peker daha önce yayımladığı “Kutsal Kitap’ta Medler” çalışmasının ardından Kürt tarihinin eksik bırakılan önemli bölümünü tamamlamak amacıyla “Hristiyan Kürtler Tarihi” kitabını yazdığını belirtti.
Hristiyanlığın çıkış yerinin Ortadoğu olması ve Kürtlerin Hristiyan olan halklarla iç içe yaşamasının kendisinde bu kitabı yazma fikrini oluşturduğunu söyleyen Peker, araştırma kapsamında kiliselerin ve manastırların kayıtlarına ulaştığını söyledi. Kürt Hristiyan aşiretlerinden, Kürt aşiretlerinden, Kürt patrikliklerinden, Kürt metropolitlerinden, Kürt şehirlerinden bahseden birçok belgeye ulaştığını belirten Peker, Hristiyan konsillerinin kayıtları, Asuri, Ermeni, Keldani manastırlarının kayıtları da dahil hepsinin belgelerine ulaştığını ifade etti.
Zerdüştlükten Hristiyanlığa
Kitabında İncil’de geçen Majiler ile Medler arasındaki ilişkiye de yer veren Peker, Majilerin Medlerin bir aşireti olduğunu belirterek, “Yunan tarihçi Heredot, Majilerin Medlerin altı aşiretinden biri olduğunu söyler. En önemli aşirettir. Çünkü Zerdüşt din adamları sadece bu aşiretten çıkıyordu” dedi.
Mezopotamya Ajansı’nın haberine göre Kürt Hristiyan Mar Aba’dan da kitapta söz ettiğini belirten Peker, “Mar Aba, Zerdüştlükten, Majilikten gelmeydi. 30 yaşında Mesihçi oldu, vaftiz oldu. Nusaybin Okulu’nda okudu ve bütün Nesturilerin patriği oldu. Hristiyanlık tarihinde İlk kez birine ‘büyük’ unvanı verildi. O da bir Kürt’tü, Maji’ydi” dedi.
Evliya Çelebi ve farklı tarihçilerin Colemêrg’deki Nesturi toplulukları Kürtlerle ilişkilendiren anlatımlarına da değinen Peker, Nesturi Kürtlerin kayıtlarda geçtiğini söyledi.
Peker, kitabında kullandığı kaynakların kendi iddialarından ibaret olmadığını vurgulayarak, “Benim kitabımda yazdığım belgelerin hepsi Manastır belgeleridir, Ermeni Kilisesi, Süryani ve Asuri kiliselerinin belgeleridir” şeklinde belirtti.
Peker, “150-200 yıl öncesine kadar bu kiliselerde ırkçılık yoktu. ‘Hristiyan Hristiyan’dır’ diyorlardı. Fakat son 150-200 yılda milliyetçilik hislerinden dolayı ‘O zamana kadar Kürt olanlar Asuri’dir, Keldani’dir, Süryani’dir’ denildi. Bu şekilde onlar eritildi” dedi.
15 yıllık araştırmanın sonucunda “Hristiyan Kürtler Tarihi” kitabını tüm yönleriyle yazdığını ve Kürt tarihindeki bu boşluğu tartışmaya açtığını belirten Peker, “Hristiyan Kürtler kendi geçmişlerini bilmelidir” diye konuştu. AMED
