- Wan Gölü’nün kuzey kıyısında Türkşeker’in 26 hektarlık arazisine GES kuruldu. 14 yıl boyunca paneller havzanın dibinde duracak. Habitat daralıyor, kuş güzergahı değişiyor, kıyım evrakla onaylandı.
Wan’ın Erdîş (Erciş) ilçesinde kurulan Güneş Enerji Santrali (GES) projesiyle birlikte 26 hektarlık alanın kullanım biçimi değiştirilirken, projenin Wan Gölü havzasındaki doğal alanda yapılması ise ekolojik kıyımı da beraberinde getirecek.
Göl havzasında bulunan Erdîş’in Haydarbey Mahallesi’nde Türkşeker’e ait yaklaşık 26 hektarlık alanda GES kuruldu. Proje kapsamında 20 megavat elektrik ve 25,344 megavat pik güç kapasitesine sahip bir tesis öngörülürken, proje için Çevresel Etki Değerlendirmesi (ÇED) olumlu kararı verildi. 2024 yılında ihalesi yapılan proje, Haziran 2026 yılında faaliyete geçti.
Mezopotamya Ajansı’ndan Zeynep Durgut’un haberine göre proje alanı, 117 ada ile 80, 121 ve 465 numaralı parsellerin bir bölümünü kapsıyor. Yaklaşık 260 bin 543 metrekarelik alan, imar planında "Yenilenebilir Enerji Kaynaklarına Dayalı Üretim Tesisi Alanı" olarak belirlendi. GES projesi için ayrılan alanın işletme ömrü ise 14 yıl olarak belirlendi.
İmar planına ilişkin açıklama raporunda, alanın mevcut kullanımında çayır-mera alanları ile eski şeker fabrikasına ait sanayi alanlarının bulunduğu belirtiliyor. Yeni planla birlikte alanın önemli bir bölümü GES alanına dönüştürülürken, 26 hektarlık arazinin kullanım biçimi de değişiyor. GES alanının Wan Gölü’nün kuzey kıyısındaki doğal alanlarla ve Erdîş’in sulak alan sistemiyle aynı ekolojik bütünlük içerisinde bulunması, bölgedeki canlıların yaşam alanları açısından önem taşıyor. Alanın çevresinde sucul canlıların yanı sıra çok sayıda kuş türünün kullandığı habitatlar bulunuyor.
200 kuş türünün üstüne panel
GES'in kurulduğu alana yakın yerde Zilan Çayı’nın Wan Gölü’yle kesiştiği bölgede Çelebibağ Sazlıkları bulunuyor. Bu sazlıklar, sucul canlılar, kuşlar ve balıklar açısından önemli bir yaşam alanı olan 799 hektarlık bir alanı kapsıyor. Endemik balık türü olan inci kefali üreme döngüsü de bu alanda gerçekleşiyor. Söz konusu alan 2016 yılında "Ulusal Öneme Haiz Sulak Alan" olarak tescil edildi. Çelebibağ Sazlıkları’nda yaklaşık 200 kuş türü bulunuyor. Her yıl göç eden flamingoların yanı sıra akbalıkçıl, gri balıkçıl, turna, angıt, ötücü kuğu, yaz ördeği ve pasbaş patka gibi türler bölgede besleniyor ve kuluçkaya yatıyor. Sazlık çevresindeki nemli çayırlarda yabani nane (narpuz), düğün çiçeği türleri, kan çiçeği ve su kenarı düğün çiçekleri görülürken, kıyı düzlüklerinde tuzcul bozkır bitkileri ve üzerlik otları bulunuyor.
İnci kefalinin üstüne santral
GES projesinin bulunduğu alanın, Wan Gölü’nün kuzey kıyısındaki doğal sistemle olan ekolojik ilişkisi de önem taşıyor. Wan Gölü havzasında göl, sazlıklar, akarsu ağızları, çayırlar, tarım alanları ve kıyıdaki diğer habitatlar birbirleriyle bağlantılı bir ekosistem oluşturuyor. Çelebibağ Sazlıkları’nın resmi kayıtlarda inci kefalinin yaşam döngüsü açısından kritik alanlardan biri olarak tanımlanması da bu ekolojik bağlantının önemini ortaya koyuyor. GES projesiyle birlikte alanın kullanım biçiminin değiştirilmesi, bu doğal sistem içerisinde kuşlar ve diğer canlıların kullandığı habitatlar açısından yeni bir baskı ve tahribatı beraberinde getiriyor.
Proje alanı ve çevresindeki kıyı habitatlarının çok sayıda kuş türü tarafından kullanılması nedeniyle, projenin kuşların kullandığı güzergahlar üzerindeki etkisi de olacak. Projeyle birlikte kuşların kullandığı güzergahlar da değişecek. WAN
