Çocukluğunun elmas kartalları
Shamal, sanat yaşamına Süleymaniye’de başlar. Ardından geldiği Almanya’da Stuttgart’ta sanat okulunda okuduktan sonra profesyonel olarak kafasındaki projeler üzerine çalışır. Onu çocukluk rüyalarında gökyüzüne götüren elmas kartalları yapar. Barış projesini meydana getirinceye kadar çok fazla deney yapan Shamal, bu eserleri yapmak için materyalleri kendi imkanları dahilinde satın alır. Bir de geri dönüşüm çöplerinden yararlanır. Çünkü bu kuşları yapabilmesi için alüminyum, demir, tahta vb. birçok materyale ihtiyacı var.
İnsanların barışa ihtiyacı var
Değişik büyüklükte ve şekilde yaptığı eserlere Barış Kuşları adını veriyor. Çünkü Shamal için insan yaşamında en kutsal mertebe barış: “Barış olduğunda dünyadaki kötülükler, savaşlar olmayacak diye düşünüyorum. O yüzden eserlerime barış kuşları diyorum ki, barış gerçekleşebilsin. İnsanların buna ihtiyaç duyduğunu düşünüyorum. Bunları yapmamda Irak ve Kürdistan’da savaşlardan dolayı yaşadığım acılar etkili oldu.”
Proje ile bugüne kadar çok insana ulaştığını anlatıyor Shamal: “Bu barış projesini bir çocuk da anlıyor bir yaşlı da anlıyor. Bir akademisyen de, sokakta yaşayan bir insan da anlam veriyor. Birçok alana dikkat çeken bir proje; bilime, sanata, siyasete uzanan bir konu. Tüm bunları biraraya getiren bir sanat çalışması. Bu çalışma, Türkiye’den Çin’e, ya da Avrupa ülkelerine kadar dünyanın birçok yerinde hayat bulabilir. Fakat kapitalist sistem, bu tür projeleri tehlike olarak görüyor. Çünkü tam da onların yapmak istediği savaşlara karşı bir proje.”
Kuşların uçması için destek bekliyor
Shamal’ın Barış Kuşları’nı uçurması için desteğe ihtiyacı var. Bunun için Kürt kurumlarından da destek bekliyor: “Destek almadan başaramam. Projeyi Kürdistan’da uygulayabiliriz. Kuşları orada uçurabiliriz. Sadece Kürtlerle sınırlı bir proje değil Ortadoğu’ya yönelik düşünüyorum. Kürtlerin bölgede barış ve özgürlük isteyen talebini yansıtmak istiyorum. Kürtlerin barışçıl bir arayışları var. bunu diğer halklara da taşırmak lazım. Bunun için Kürtler arabulucu olabilir. Uçak Kürtlerde sürekli bombalayan bir nesne oldu. Kürt onu savaşla eşit kıldı. Çok az Kürt uçağa binip tatile gitmiş, seyahat etmiştir. Ama şimdi bu barış kuşlarıyla farklı olacak, içinde ışık olacak, saydam, içini görebilecek. Bu insanları farklı soru sormaya, sorgulamaya götürecek. Amaç sadece kuşları uçurmak değil; barışa, savaşsız bir dünyaya dikkat çekmektir. İnsanın kendi özüne dönüp yaratıcılığını ya da barış, özgürlüğe dayalı özlemini pekiştirebilecek. Evet barış zor ama imkansız değil.”
İnandığımız oranda barış olur
Shamal, projeyi belgesel olarak beyaz perdeye de aktarmak istiyor. Özellikle proje hayata geçip kuşlar gökyüzünde uçtuğunda. Belgesel ile “Başarının, saygının, onur ve özgürlüğün ne kadar derin bir şey olduğu” mesajını vermek istiyor. Bunun da insanlarda sahiplenme ve saygı oluşturacağını düşünüyor. Shamal’ın projeleri Barış Kuşları ile sınırlı değil. Ekoloji ile bağlantılı birçok projesi var. “Ama herkesin projesinin hayata geçirebilmesi için öncelikle barışın yaratılması önemli” diyor. Ayrıca Kürdistan’da çalışmak istediğini de sözlerine ekliyor. Shamal’ın her sözü barışa çıkıyor. Son olarak Ortadoğu’nun çatışmalı durumuna dikkat çeken Shamal, “Savaş, sağlıklı yaşamı da engelliyor. Dünyada savaşlar olduğu müddetçe sağlıklı bir ortak yaşam mümkün değil. Herkes diğerini yok etme üzerinden kendini var etmeye çalışıyor. Ama zor da olsa barış mümkün. Buna dikkat çeken arayışlara fazlasıyla sarılmak ve inanmak lazım. Barışa inandığımız oranda gerçekleşebilir. Kürtler, Mezopotamya’da yeniden barışı geliştirebilir. Kürtlerde bu bilgelik var” diye anlatıyor.
Hayattan uzak sanatın karşılığı yokShamal, günümüz sanatçılarının sağlıklı bilgi alamadıkları için özgüvenlerini yitirdikleri görüşünde: “Bu genel için de geçerli, Kürt sanatçılar için de. Bilgi kirliliği, aynı zamanda sanat kirliliğini de getiriyor. Bu yüzden öze dönmek gerekiyor. Bunun için ciddi bir tarih araştırması gerekiyor. Çünkü tarih de çok çarpıtıldı bu yüzden bilgi yok. Ama ölçü Avrupa’daki sistemin yarattığı değer yargıları olmamalı, ki bunlar daha çok manipülasyon ve yalana dayanıyor. Sanatta kalıcılık yok. Dünya çapında her şey tersine gidiyor, sanat, bilim, tarih her şey çarpıtılarak baş aşağıya bir gidiş var. Ama tek çıkış yapan ve gelişen bilim teknoloji. Diğer değer yargıları baş aşağı gidiyor. Zorluklar insanı yaratıcı kılabiliyor. Kürtler de yaşadığı koşullardan dolayı zorlanıyor, barış aciliyeti var. Bu insanları arayışa sürüklemesi gerekiyor, sanatçıyı da. Kürdistan ve bölgemizde yaşanan sorunlardan bağımsız bir sanat çok gerçekçi değil. Hayat o sorunlardan oluşuyor. Ondan bağımsız sanatın karşılığı olmuyor. Sanatçı da arayışını buna dayandırmalı ve buna dikkat çeken temaları işlemeli ki insanların günlük hayatına katkısı olabilsin.”
Bir süre vagonda yaşar
Schasuar Hiua (Shamal), 1972 yılında Güney Kürdistan’ın Dokan kentinde dünyaya geldi. Savaşların eksik olmadığı bir coğrafyada büyüyen Shamal, Süleymaniye’de heykeltıraşlık okur. 1995 yılında ise Almanya’ya yerleşir. Güney Kürdistan ve Almanya’da çeşitli işlerde çalıştıktan sonra sanat alanında profesyonelliğe yönelir. Gece kursları ile başladığı sanat eğitimini, Stuttgart Güzel Sanatlar Akademisi’nde tamamlar. Sanat çevreleri tarafından dışlandığı için bir süre Stuttgart’ta bir vagonu ev edinir. Birçok deneme yaptıktan sonra 2004’de Barış Kuşları projesine başlar.
N. DENİZ BİLGİN