Nê rojan de vengê çek û topan, îşaretê rojanê tarîyan dormeleyê ma girewto. Her kes dormeleyê xo de gêreno ke ronşnîyêk bivîno û nê rojanê tarî û giranan ra bixelisîyo. Seke nuştoxo ercîyaye Memed Uzunî zî vato: “Eke dînê şaro bindest û serdestî yew bo, o wext semedê şaro bindest tenya yew rayîrê têkoşînî maneno. O zî bi ziwan û kulturê xo de têkoşîn o.” Nika welatê ma yo qedîm de çi cinî, çi camêrd, çi qij, çi pîl her kes seba rojanê roşnayîyan têkoşîn dano. Mucahît Goker zî ê kesan ra yewêk o. Bi ziwanê xo de muzîk û bi vindertişêko raşt verê şarê xo de ca girewto û vano: “Qêyde kû aseno ma hema zaf talî û dej vînenî. La ez hêvî kena, sênî bibo eke roşnayî bibo. Bermê dadîyan, eke rojêk bibiryo. Mi gore eke huner neheqî, nêaro ziwan kêm maneno, nêmcet maneno.” Ma zî zaf derg mekere û goş bide vatişanê hunermendo ercîyayeyî ser.   


Birêz Mucahît Goker merheba.. Ma verî seba ke to ma nêşikit û wextê xo ma rê abirna to rê sipas kenê. Ma verê cû hîkayeya to, fekê to ra bieşnawê, Mucahît Goker kam o?

Merheba, weş û war bibên. Ez serra 1962 de Qezaya Çewlîgî Dara Hênî (Çolîg) de ameya dinya. Mi mektebo verîn Dara Hênî de wend. Serra ardlerza Çewlîgî (1971) ra têpîya, mekteba orte û lîse, mi Çewlîg de wend. Mi 1981 de dest bi wendegaha mamostayî kerd û Kayserî, Semsûr û Dara Hênî’de 10 serrî mamostayî ra pê, pêynîyê 1998’de bi kêyê xo hewelyawa Mersîn. Îta de mamostatî ra 2009 de tekawut bîya. Nika zî, ez ha Mersîn de cuyena. 


Têkîlîya to bi muzîkî senî dest pêkerd?

Yeno mi vîr ke, ez 6-7 serre bîya, (kêye de-wendegeh de-kûçe de) tim û tim mi dêyîran vatên. Labelê mi goşdarî kerdene ra zî zaf hes kerdênê. Kam ca ra vengê muzik biamên, mi goş nênê ser. 

Ez 14-15 serre bîya, mi bi tembûr cenitiş dest pêkerd. Yew tembûra şikitê kewtbî mi dest. Sinê tembûr ra yew felqe çîn bî. 1-2 têl ser de bibî. Bi eya tembura nîmcet ser de ez gêrawa venganî. Mi hetêk ra venganî şinasna, heto bîn ra (xo gore) zi, mi dinya şinasna. 


Çi-çîyî muzîkê to ser o tesir kenê?

Însan fikre xo, vînayê xo her wext, têna bi qisedayiş nêeşkeno bîaro (zon) ziwan. Resim, edebîyat, muzîk û hunera zobînan, karê ma hem keno asan û hem zî dinyê ma keno zergun. Ez îna texmîn kena ke; qicê ra nat, ziwanê dadîyê ma ser qedexî (wexta ke ez pê hayîdar bîya) xortîya mi ser tesîr kerdbi. Eya ra pê deyîr tirkî ra zêde, kurmanckî û kirmanckî mi goşdarî kerdênê û vatênê. (Ez eşkena vacî tirkî zi repertûarê mi xêylê hîra wo.) Dadîyê mi bî zazaki, kurmanckî zi hol zonayene. Saete Radyoya Erivan biamên, hetanî biqedîyo ma goşdarî kerdênê. 1975-76 ra têpîya kasetan ra (ge nimti-ge eşkera) kurmanckî û kirmancki goşdarî kerdênê û mi ey deyîran vatenê. Mi va la; însan vinayê xo gore xo (an o zon) ifade keno. 1989 de kilama min a vêrîn, “Dara Hênî” mi viraştbî. Dara Hênî; bi zergunîya xo, bi amnan û zimistana xo, bi Royê Muradî û tarîxa xo, mi de zaf tesîr keno. Yew zî însan, dormalê xo de çi bivîn û çi bicuyo, wazeno eynan bêro ziwan. No tewir çîyî muzîkê mi ser o zêde têsîr kenê. 


Ti kamcîn enstrumanan cenenî? Cayê kamcîn enstrumanî to rê cîya asenê?

Ez tembûr (baxlama), cûra û sazbuş cenena. Cumbuş, ud, flut, mey zî nîmcet cenena. Enstrumanî ke ez konseran de şixulnena (tembûr-cura-sazbuş) semêdî mi, cayê înan cîya yo.


Serra 2013 de albumêko Dara Hênî vejîya. Wa xeyrîn bo. Seke ma zanê ke Serdar Keskîn zî to dir pîya xebityeno û şima pîya şinê konseran.  To û Serdar şima yewbînî senî şinasnayî? Na hevaltî senî dest pêkerde?

2009 de badê 25 serrî xebate, ez teqawit bîya. Mi waştênê ke muzîk ser o daha zêde bixebitî. Yew-çend konser Mersîn, Çolig, Amed de ma viraşte. Binate de, mi gironê da deyîranê xo. Tena kilama “Dara Hênî” verê cû viraştbî. Deyîrê bînî pêdima ameyî. Cuwa pê fikrê albumî peyda bi. Mi fikre embazê muzîsyenan zî girotênê. Semeda album ez kamî de bixebitî? Embazan zafînan mi rî metehê Serdar Keskin kerdbî. (Ma yew-di heb pîya rûniştib’)

Ey mudê Serdar Keskîn hol a hol hewelyabi Mersîn. Ma album ser fikrê xo kerd yew û dest pêkerd. Ez eşkena vacî; hefte de 3-4 rojan ma amê têhet û pîya xebityê. Ma repertûar vîjna û her kilam cîya-cîya ser o xebetyê. Album de 8 deyîr ra di deyîr; yew şîîrê W. K. Merdimîn û yew zî Elîyê Kasimun bî.Bestê (muzîk) cî mi viraşt. Yew deyîr zî, êyê Mahmud Ayçiçek bî. Deyîranê bînan vate û muzîk, mi bi xo viraştî. Aranjê album, Serdar Keskîn viraşt û hevaltîyê ma o wext ra nat cî nibirya. 

Konseran de zî ma pîya yê. O gere teknîkê muzik û ruhê muzîkê kurdî hol fom keno. Ez ci rî zaf sipas kena.


Kirmanckî de merdim ke muzîk ser o biewnîyo zano ke xeta Vakurî (Dêrsimî) kirmanckî de taybetî hetê muzîkî ra tayêna aver şibî la merdim ewro ewnîyeno ke na xete de zî yanî xeta başurî de zî nimûneyê muhîmî vejîyenê meydan. Înan ra yew zî ti bi xo yî. To gore heta ewro xeta başurî qey hetê muzîkî de hende zeîf mende?

Vakur û başur hetê ziwan ser, dewan de bajar de qisedayîş ser sey yewbînan ê. La hetê muzik ser mi gore ferq zêde yo. Dersim de, înanc-îtîqadê eyn gore kulturê cem muhîm yew ca geno. Tarîxê Dersim de zî, cayê tembûr cîya yo. Serran verê cû zî ma zanên ke her kêye Dersimijan de yew tembur bibî. Hetê ma (bakur) de, tembûr serranî pêyînan de bî zêde. Qicîye mi de, wexta tembûrê şikitê kewtbi mi dest û mi waştên ez bicênî, babî mi cirgênê mi ser. (Vatên eybo, ma rê nêtawyena.) Ey semed ra, ez nêeşkawa pê babî xo tembûr bidî girewtiş. Dormale de (kêye  memûran, yew çend mamostayê  xêrîban) tek-tuk tembûr estbî. Dewanî ma, Dara Hênî-Çewlîg hetanî serran pêyînan (1980-90)şênî de veyvan de, bê tembur (bê enstruman) bi xo vatên û kay kerdênê. (Ge-ge zî bi def û zurne.)  Nika tembûr zêdîyê, hetêka zî (elektro tembûr) cayê def û zurna girewt.
Mezhebê ma (sunnî) de zêde cayê tembûr çînî yo.


Seke ma zanê bajarê Çewlîgî seba Kirdan cayêko muhîm o. Hetê sîyaset û muzîkî ra şexsê muhîmî estê. Raşta ciwexto ke Çewlîg û muzîk yenê têver Rençber Ezîz yeno vîrê merdimî. Eke merdim sey ekolêk biewno ci ra, ca û muzîkê Rençber Ezîzî senî mana îfade keno?

Raşt a. Çewlîg de namê Rençber Ezîz, muzik de zaf nimûneyêko muhîm o. Rençber Eziz, cayê ke tede amo dinya, nêweşîyê çiman ser vînaye xo vînkerdiş, perwerdeyîya medrese, tekilîya Rençber Ezîz o muzîk, cuyayîşê Îstanbul û bad ey Almanya şîyayiş. Û merg…
Muzîkê Rençber Ezîz rî yew xebata îhtîsas lazim a. Îmkanê ke tede bîyo; kultura xo gore, koka xo gore resayîş û motîfê modern zî kilamanê ey de ca girewtênê. Her çî ra ver muzîk û hunerê ey de, aqil, fikr o azadî û estetik tîkişta bîy. Emrê kilm la emrêko dekerde…

Mabênê muzîkê otantîk û muzîsyenanê ewroyinî senîn o?

Huner, semedê rûhê însan çîyêko lazim o. La gere insan ra nêzdî bo, cu ra eyne tepişo. Cuya ma de berêk (berengêk) akero. Deyîrî ma ra ver, ardê ma ser ame ziwane, wext û mekanî ra tam resnênî ma. Ey qal û muzîk ma geno, beno ey waxtan, mekanan. Kilama “Bîngol Şewitî” yan zî, “Way Way Nînna” se (100)  serr bivêr o, qiymet vîn nêkeno. Ey rid ra huner yew het ra zî; binatê vizêr-êwro û siba de yew pirdêk o. Muzîsyenê ewroyinî muzîka dinya de cayê xo gureto. (Kirmanckî-kurmanckî –soranî) Xêylê aver şîyê. Ez eşkena vacî, xebatê muzîsyenanê kirmanckî  daha avêr şîyo. La huneranê bînan de (Edebîyat, sinema, tiyatro…) kirmanckî zaf peynî de manena.


Wezîyetê ziwanê ma eşkera yo. Ez wazena naye bizanî. To gore têkilîya ziwan û muzîkî çî ya?

Muzîk ziwan ra paşt gêno. Xo ser zî muzik (teyna enstruman) tam dano, la hem melodîk hem zî vate pîya bî cîya mana xo gêno. Melodî û vate çend yewbînan rê bitawyê, o gore cayê xo gêno.


Tarîxê kirmanckî (kirdkî) yê bênuştekî xo resna heta ewro. Ti vaje naye de rolê muzîkî çiqas o?

Ziwanê ma; mîyanê giranîyê kulturê dinya û tirkî de heta nika tengê de bî. Tarîxê ma de edebiyatêko nuştekî çîn bî. Ey ra pay de mendişê ziwanê ma (1-2 nimûne ra cîya); bi sanikan û bi muzîk… yew zî pîlan-kalikan ma ra (goş ra goş) cuyayişê vêrînan xo resna ma. Muzîk de yew tilsimêko xorîn esto. Bi eya tilsim zaf însan hîna zaf girêdayê ziwanê xo beno. Şar bînan (û dinya) zî, hîna zaf pê hesyên ke îna yew ziwan, qiymeta heme însanêtî yo. 

Heto bîn ra tarîx de; dej, talî, qetl û qital, koçberî însanî ma sare ra viyerto, zafîn bi dêyîran ma  eşnawênê.


Eke ma çarçewaya kurdperwerî ra biewnîm mabênê sîyaset û muzîkî de yew têkîlîya senîne esta?

Mabênê huner (taybetî de muzik) û siyaset de hetêka têkîlîya nêzdî esto. Hetêk ra zî gerê xo zerre de azad bo. Waharê îqtîdaran-dewletan her wext propaganda kenî û şan ma vêr. Gereke huner bêteraf bo .
Huner, eke cuya însanan de yew ferq ano orte, ey wext huner o. Yew ca de kemasîyêk, zulmêk, nêheqîyêk bibo gerê vengê xo berz bikêro. Eya semed ra (nika zî) sistema zordarî, nêwazena kes vengo cîya vejo. Vanî, yew veng, yew welat, yew ziwan, yew bayraq, yew kome. Tehamul nêkênî zobînan. 
Mi gorê huner (muzîk), eke neheqî, nêaro ziwan kêm maneno, nêmcet maneno. 


Peynî de ez naye vajî. Raşta zî ez zî meraq kena. Ti nika wezîyetê welatî yê sîyasî senî vînenî?

Serranî mi gore, û wendişê mi gore, tarîxa Cûmhûrîyet ra nat; zaf qatlîam (Dersim, Qoçgiri, Zîlan, Şêx Seîd, Roboskî…) ma kurdan ser ame viraştiş. La îna yew dewr de, verê çimane dinya û Ewropa de, hendêk xort, cinî, gerguş, kal û pîr amey kiştiş. Qêyde kû aseno ma hema zaf talî û dej vînenî. 
La ez hêvî kena, sênî bibo eke roşnayî bibo. Bermê dadîyan, eke rojêk bibiryo.


Ez bêrî persa xo ya peyê ne ser. Ti muzîkê kurdkî (kurmanckî, kirmanckî, sorankî…) û yê dinya ra kamcîn hunermendan goşdarî kenî?

Ez nameyê hunermendan binus zaf derg ramenu. La ez eşkena vacî; muzîk de ez her tarz goşdarî kena. Xora hetê estetîk ra(melodî  û vate de) gerê goşê mi rî weş bêro.


Kek Mucahît Goker seba ke to fikrê xo yê qiymetinî ma dir pare kerdî ma to rê  sipas kenê û xebata to de to rê serkewtiş wazenê. 

Ez zî karê şima de serkewtiş wazena û şima rî zaf sipas kena.