Erdoğan rejimininin son dönemde dış politikada çark etmesi, özellikle İsrail’le anlaşıp, Rusya’ya da kendini affettirme arayışına girmesi Batılı sermaye çevreleri tarafından alkışlanıyor. Bunlardan biri de Salı günki sayısında bu doğrultuda bir yoruma yer veren Financial Times oldu.
Gazete bu yöndeki kanaatini şöyle ifade ediyor: "Ani uzlaşılar gösteriyor ki, Türkiye Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, yalnızlaşma ve eski müttefiklerle artan tansiyonlu dönemin ardından daha uysal bir yaklaşım izliyor. Türkiye'nin bu faydacı politikaya geri dönüşü, istikrarsızlıklarla bozulmuş olan bölgedeki ender olumlu adımlardan olabilir."
Uluslararası sermaye çevreleri gerçekte Türkiye’de demokrasi, insan hakları, Kürtlere dönük uygulanan soykırım gibi konularda kaygı duymadıklarını açıkken; bir de buna şimdi Erdoğan rejimiyle uzlaşmak için yeni "faydacı" gerekçeler ekleyebilirler.
Erdoğan’ın U dönüşünün nedenleri
İlki İran’ın özellikle ABD ile varılan nükleer uzlaşma (Mart 20015)sonrası bölgede yükselen gücü.
Buna karşın Erdoğan rejiminin ittifak halinde olduğu Suudi Arabistan ve Katar destekli çeteler üzerinden “Sünni Blok” Suriye’de inisiyatif kaybetti, yenildi. Elbette Suriye Demokratik Güçleri’nin mücadelesi ve Rusya’nın Suriye savaşına doğrudan dahil olması burada belirleyici önemde.
İran'a karşı ittifak
Erdoğan rejimi bu inisiyatif kaybının telafisi için İsrail ile uzlaşma ve Rusya tarafından affedilme ihtiyacı duyuyor.
Bu inisiyatif kaybı sorunun benzerini İsrail de yaşıyor. Bu nedenle Türkiye ile İran’a karşı yapılacak bir uzlaşma İsrail için açısından da elzemdi.
Minbic operasyonu
Bir diğer belirleyici önemdeki nedense Minbic operasyonu ile birlikte Türkiye'nin bölgede yenilgisinin kaçınılmazlaşması ve Kürtlerin bölgede federatif çözümü zorlayan, ABD ve Rusya nezdinde kerhen de olsa kabul gören pozisyonu. Erdoğan rejimi bunun önüne geçmek için İsrail’le uzlaşıp ABD’deki Yahudi lobilerini Amerikan yönetimine etki etmek için kullanma arayışında. Bu olasıdır fakat Musevi lobilerinin bütünüyle Erdoğan’a güvendiği de söylenemez.
Politikalarına destek arıyor
Erdoğan rejimi açısından bir başka sorun ise Doğu Akdeniz’de yalnız kalması oldu. Şimdi İsrail ve Hamas’la birlikte Mısır ile de uzlaşma arayışlarına girmesi bekleniyor.
Doğalgaz bağımlısı
Görünür ekonomik neden ise İsrail’in sahip olduğu doğalgaz yatakları ve bunun Türkiye üzerinden Avrupa’ya taşınacak olması.
Amacı Kürtleri engellemek
Rusya ile uzlaşma arayışının da arkasında en temelde Rojava’da Kürtlerin statü elde etmesi meselesi yatıyor. Erdoğan rejimi kaldıki Kürtlerin öznelerinden biri olduğu bir çözüm yerine savaşın sürmesini istediği düşünülürse her tür faydacı ilişkiye, her tür güçle girme potansiyeli taşıdığı görülebilir.
Muhataplarının Türkiye’den Erdoğan rejiminin vermek istediklerinden daha fazlasını kopararak böyle bir uzlaşmaya girmeleri, adeta bu soykırımcı rejime destek olmaları mümkündür. Nitekim büyük güçler de "ulusal çıkar" adı altında her türlü gayri ahlaki politikayı tercih edebileceklerini bugüne kadar çeşitli vesilelerle gösterdiler.
Esad'la da uzlaşabilir
Önümüzdeki dönem uluslararası politika arenasında (Esad’la uzlaşma da dahil) Erdoğan rejiminin yeni kirli oyunlarını görürsek şaşırmayacağız.
HABER MERKEZİ
Özürden sonra ilk temas
Türkiye'nin Rusya'dan özür dilemesinin ardından Erdoğan ile Putin arasında aylar sonra ilk doğrudan temas kurarak telefonda görüştü. Ankara'ya göre Putin ile Erdoğan eylülde yüz yüze de görüşecek.
Türkiye'nin Rusya'dan özür dilemesinin ardından Moskova'dan da ilk adım geldi.
Türk Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan ve Rusya Federasyonu Başkanı Vladimir Putin uzun süre sonra dün doğrudan temas kurarak telefonda görüştü. İkili yakında yüz yüze görüşme kararı aldı.
7 aylık krizin ardından normalleşme süreci Erdoğan’ın özür mektubuyla başlamıştı. Görüşmeye ilişkin Türk tarafından yapılan yazılı açıklamada, “Cumhurbaşkanımız ve Rusya Federasyonu Devlet Başkanı Putin, görüşmede Türkiye Rusya arasındaki ikili ilişkilerin normalleşmesinin önemi üzerinde durmuşlardır.
Erdoğan ve Putin, ikili ilişkileri yeniden canlandırmak için gerekli adımları atmanın yanı sıra, bölgedeki siyasi, ekonomik ve insani krizler karşısında işbirliği içinde olmanın önemine de işaret etmişlerdir" dendi.
Görüşme sırasında Putin'in İstanbul’da önceki gece gerçekleşen saldırıları kınadığı ve Türkiye halkına taziyelerini ilettiği de belirtildi.
'Yüz yüze görüşecekler' iddiası
Açıklamada ayrıca "İkili ilişkilerin yeniden canlandırılması ve terörle ortak mücadele konularında kararlılıklarını vurgulayan iki lider, irtibat halinde olma ve yüz yüze görüşme konusunda da mutabık kaldı" dendi.
Türk cumhurbaşkanlığı kaynakları, iki liderin 4-5 Eylül tarihinde Çin’de düzenlenecek G-20 zirvesinde yüz yüze bir görüşme gerçekleştireceğini duyurdu.
Kremlin'den yaptırım açıklaması
Görüşmeye dair Moskova'dan da açıklama geldi. Kremlin, aylar sonra ilk kez Erdoğan’la görüşen Putin’in, Türkiye’ye yönelik ticari ve turistik yaptırımları kaldıracağını duyurdu. Bunun için gerekli işlemlerin yapılması için Putin'in Bakanlar Kurulu'na talimat vereceği belirtildi. Açıklamada, Putin’in, Erdoğan’ın özrü ardından ikili ilişkilerdeki 'kriz faslı'nı kapatmak için uygun ortamın oluştuğunu belirttiği de kaydedildi.
Ne olmuştu?
Geçen yıl 24 Kasım tarihinde Suriye sınırında ‘Türk hava sahasını ihlal ettiği’ bahanesiyle Türk F16’sı tarafından bir Rus jeti vurulmuş, uçağın bir pilotuyla kurtarma çalışmalarına katılan bir asker öldürülmüştü.
Karşılıklı restlerin ardından Rusya, Türkiye’ye yönelik ticari yaptırımlar getirmiş, özellikle son dönemde Antalya’daki Rus turist kaybı yüzde 98,5’e ulaşmıştı. Ekonomik ve siyasi olarak sıkışan Erdoğan, Rusya'dan özür dilemek zorunda kalmıştı.
Pazartesi Erdoğan’ın Rus uçağının düşürülmesinden ötürü Vladimir Putin’den özür dilediği açıklanmıştı.
MOSKOVA/ANKARA