• Ermenistan’da parlamento seçimlerini Nikol Paşinyan’ın Sivil Sözleşme Partisi kazandı. Rusya yanlısı partiler bekledikleri desteği bulamadı.

 

Ermenistan’da 7 Haziran’da yapılan seçimlerde Başbakan Nikol Paşinyan'ın Sivil Sözleşme Partisi oyların yüzde 49,8’ini alarak birinci çıktı. Rusya-Ermenistan vatandaşı milyarder Samvel Karapetyan tarafından desteklenen Güçlü Ermenistan İttifakı yüzde 23,2 ile ikinci sırada yer alırken, Ermenistan İttifakı ise yüzde 9,9 ile üçüncü oldu. Seçime katılımın yüzde 59 civarında olduğu kaydedildi.

Seçimin, ülkenin Batı'ya mı yoksa geleneksel müttefik Rusya'ya mı yöneleceğini belirleyeceği değerlendirmeleri yapılıyordu. Yaklaşık üç milyon nüfuslu Güney Kafkasya ülkesi, son yıllarda Batı ile ilişkilerini giderek güçlendirirken, en büyük ticaret ortağı olan Rusya ile bağlarını da devam ettiriyor.

Batı ile yakınlaşma süreci büyük ölçüde Paşinyan'ın politikalarıyla şekillendi. 2018'de iktidara gelen Paşinyan, ülkesini Moskova'dan uzaklaştıran adımlar attı, Avrupa Birliği'ne (AB) katılım sürecini başlatmak için yasa çıkardı ve ABD arabuluculuğunda Azerbaycan ile yürütülen barış sürecini hızlandırdı. Söz konusu süreç, ABD Başkanı Donald Trump'ın da desteğini kazandı.

Bu yılın başlarında başkent Erivan'da AB liderleri ve Ukrayna Devlet Başkanı Volodimir Zelenskiy'nin katıldığı geniş kapsamlı bir zirveye ev sahipliği yapan Paşinyan, Batı ile ilişkileri derinleştirme yönündeki adımlarını sürdürdü. Buna rağmen Paşinyan'ın iç siyasetteki desteği, 2021'deki yüzde 54 seviyesinden bir ara yaklaşık yüzde 30'a kadar geriledi. Bunun başlıca nedeni, 2023'te Azerbaycan'ın işgal ettiği ve öncesinde yaklaşık 100 bin Ermeni'nin yaşadığı Dağlık Karabağ bölgesi.

Paşinyan'ı eleştirenler, Azerbaycan ile barış adına verdiği tavizleri affetmedi. Bu tavizler arasında, komşu ülkede tutuklu bulunan Dağlık Karabağ'ın eski liderlerinin serbest bırakılması için aktif bir kampanya yürütmemesi de yer alıyor. Azerbaycan ile yapılan barış anlaşması da toplumda derin bölünmelere yol açmış durumda; yakın tarihli bir ankete göre kamuoyunun yüzde 44'ü anlaşmayı desteklerken, yüzde 41'i buna karşı çıkıyor.

Paşinyan karşıtları bugün birden fazla muhalefet partisi ve ittifakı altında toplandı. Bunların başında, eski cumhurbaşkanı Robert Koçaryan liderliğindeki Ermenistan İttifakı geliyor. Eski cumhurbaşkanı Serj Sarkisyan'ın Cumhuriyetçi Partisi ise aday çıkarmadı, ancak destekçilerine mevcut yönetime karşı oy verme çağrısında bulundu.

Paşinyan'ın en önemli rakiplerinden biri ise servetini Rusya'da kazanan milyarder Samvel Karapetyan. Hükümeti devirmeye yönelik komplo kurmakla suçlanan Karapetyan ev hapsinde bulunuyor ve seçim kampanyasını yeğeni aracılığıyla yürüttü.

Rusya’nın gölgesi

Seçimlerde Moskova'nın gölgesi de yakından hissedildi. Vladimir Putin, Mayıs ayında Ermenistan'ın Batı ile daha yakın ilişkiler kurması halinde kaybedebileceğinde uygulayacağı ekonomi ambargoları sıraladı. Seçimden önceki iki haftada Moskova, Ermenistan'dan çiçek, maden suyu, konyak, taze sebze ve meyve ihracatını yasakladı. Rusya, Ermenistan'ın en büyük ticaret ortağı konumunda ve 2025 yılında ülkenin toplam dış ticaretinin yüzde 36'sının yapıldığı ülke oldu.

Mayıs ayının sonlarında Putin, Ermenistan'ın AB’ye katılıp katılmaması ya da Rusya öncülüğündeki Avrasya Ekonomik Birliği'nde (EAEU) kalıp kalmaması konusunda "en kısa sürede" referanduma gitmesi çağrısında da bulundu. Paşinyan ise bu çağrıyı doğrudan kabul etmedi. Avrupa liderleriyle gelişen olumlu ilişkilerine rağmen Ermenistan henüz AB aday statüsüne sahip değil ve üyelik hâlâ uzak bir hedef olarak görülüyor.

Buna karşın Avrupa Birliği de süreci yakından izliyor. 4 Haziran'da Avrupa Komisyonu Başkanı Ursula von der Leyen, Moskova'nın "ekonomik ilişkileri siyasi baskı aracı olarak kullanması" olarak tanımladığı gelişmeler karşısında Ermenistan'a 50 milyon euro destek sağlanacağını açıkladı. Ayrıca AB'nin, Moskova'nın hedef aldığı ürünlerde Erivan ile ticareti kolaylaştıracağı belirtildi.

Gergin geçen seçim kampanyası

Paşinyan seçim kampanyasını "Barış için ayağa kalk" sloganıyla yürüttü. Ancak kampanya süreci gerilimden uzak olmadı. Özellikle Dağlık Karabağ'dan yerinden edilmiş Ermenilerle yaşanan tartışmalar dikkat çekti.

Bu gerilimlerden birinde başbakanın sivil aktivist Artur Osipyan'a yönelik sert ifadeler kullandığı, ardından Osipyan'ın seçim kampanyasını engellemek suçlamasıyla gözaltına alındığı ve protesto amacıyla açlık grevine başladığı bildirildi. Bu tür gelişmeler, muhalefetin Paşinyan'ı giderek otoriterleşmek ve devlet imkânlarını kendi lehine kullanmakla eleştirmesine yol açtı.

Paşinyan ayrıca kampanyasını "Gerçek Ermenistan" doktrini üzerine kurdu. Bu vizyon, Azerbaycan ile barış içinde, Avrupa ile bütünleşmiş bir ülke hedefini içerirken; toprak temelli iddialar ve Moskova'ya bağımlılıktan uzaklaşmayı öngörüyordu. Her ne kadar desteği belirgin şekilde azalmış olsa da birçok seçmen için Paşinyan, yolsuzluk ve otoriterlikle anılan geçmişe dönüşe karşı tek alternatif olarak görülüyordu.

Meclis’e giren partiler

Şu ana kadar açıklanan sonuçlara göre dört siyasi parti ve ittifakın parlamentoya girmesi bekleniyor. İlk tahminlere göre 105 sandalyeli parlamentoda dağılımın şu şekilde oluşması öngörülüyor:

Sivil Sözleşme Partisi: 61 milletvekili

Güçlü Ermenistan İttifakı: 28 milletvekili

Ermeni İttifakı: 11 milletvekili

Müreffeh Ermenistan Partisi: 5 milletvekili

Ancak kesin sonuçlar henüz açıklanmadı. Merkez Seçim Komisyonu verilerine göre seçimlere toplam 1 milyon 420 bin 382 seçmen katıldı. ERİVAN