No quncik qalkerdişê heme qirkedişanê ke heta eka kurdan ser pêk ameyê rê nêvecêno la ez wazena bi minasebetê serê serra aye de Helebceya şehîd e bîyarî ma vîr. Zey parçeyê bînan herêma başûrî de zî kurdî rast ro qirkerdişan ameyê. Helepce ay qirkedişan ra yew a ke bi qaso ke eybê rejîmê BAAS’î ya, endeyke zî eybê Amerîka û welatanê Ewropa ya. Rejîmê Baasî ke paştî Ewropa û Amerîka ra girotêne, mîyanberê Serra 1986 û 89 de bi xirakerdişê dew û şaristanan, koçberkediş û kapman de komkerdişê cînî û gedeyan, bikarardişê mangayanê îdamî, akerdişê qepaxê barajan û bikarardişê sîlehanê kîmyewî kurdanê Vaşûrî ser de şino û nizdê 185 hezar kesan qirkerdiş ra derbas keno.

Opersayonê Enfalî 16’ê aşma adara 1988’ine de bi varnayîşê bombayanê kîmyewî serê şaristanê Helebce de riseno nîçika corîne. Serê sibayê 16’ê adare de verê çimanê dinyaya ke awayê hîrê meymûnan de bî bi hezaran gedeyî, ciwanî, extiyarî, cînî û mêrdeyî Helebce û derdorê aye de bi boyêke zey boye sayan û gulan bênefes mendî, bi deshezaran birîndar mendî. Tenê bi panc hezarî merdanê xo û 16 hezarî birîndaranê xo nê bi Şaristanêke bi hewtay hezar ra zêde nufise xo kişte, birîndar û bêçare ro hêvîya edaletê dinya mendî. Dinya çîrê bê veng e bî? Seba ke îmzaya aye enî qirkedişî de bi. Sîlehê kîmyewî, hetê Almanya, Holanda, Fransa, Înglistan, Amerîka û çend welatê bînan ê avrûpa ra Seddemî rê ameybî rotişî. Bi awayke ecele îdamkerdişê Seddemî zî semedê ke sûcê xo bilimnê bi. Xo ra Seddem bi sûcdariya qirkerdişêke Enfal û helebce ra nê, serê dosyaya Dûceylî ra ame mehkemakerdişî. Amerîka bi ay awayî sûcê xo Îngîlistan û welatanê zey xo temerrna. La kurdî zanê ke Seddem û yaverê ey Elî el Mecîdî cesaretê qirkerdişê kurdan Amerîka Avrûpa, Tirkiye û welatanê ereban ra girotêne. Vatişêke Elî El Mecidî enî weş mojneno ra.

Elî El Mecîdî vatibi; “Ez ko hemine bi sîlehanê kîmyewî bikişî. Kam go çi vaco kî?” Rast bi. Ê bi sîlehanê kîmyewî kurdan ser de merg varna û dinya hemine goşdarî û temaşe kerd. Wexta tersay ke ko kerdişê înan vecyê meydan zî bê ke belgeyan vecê raste ê xenqnay û kerdişê xo limite verdayî. Û ma ancî zanê ke eyro zî qirkedişê Şengalî û êrîşê Kobanê de îmzeya Amerîka, Ewropa, Tirkiye û welatanê ereban est a. La wa nêkerê xo vî ra ke hêza neteweyîya kurdan virazyaya û ko zey serranê verî kerdişê înan înan rê û limte nêmanê.


Nesrîn NAVDAR