Di Tirkîyaye de serrê 90’an de taybetê dewleta tirk ser Kurdistanê polîtîkayê leyminî înkar û îmhayî şuxulnaynê, belkî nê polîtîkayan tepa de mendî la belê hema zî qetilkarê cînayetê faîlê meçhulî nêamey daraznayiş, hewna estê kesekê cuyayişê xo vinî kerdî nêameya vînayiş. Qîrayişê nê dejan nêame goşdarnayiş û no ser zî nê dejan zî nînê vîrkerdiş.
Polîtîkayê dewletê
Serrê 90 û 2000’an de dewlet ona polîtîkayê leyminî ser heremê berz kerdbi, Murat Kesercî (Şervan Delîl) nê polîtîkayê leymin ra tehamul nêkerd û serra 2004’ê beşdarê PKK bi la belê Kesercî di Muşe de yew pêkewtişî de cuyayişê xo vinî kerd. Cenîya Murat Kesercîyî, Vîldan Kesercî ser mêrdeyê xo qise kerd. Vîldan Kesercî vat ke a bi mêrdeyê xo heskerdişê reyde zewijyaya û wina vat: “Ez keseke eşiqê Kurdistan ra eşiq bîya, ona yew merdimî heskerdişî zî seba min çimeyê heşm û rûmetî yo. Verekna îmkanê min bibîynê ez zî no beyreqê bikirişta.”
Tahamul nêkerd
Kesercî dîyar kerd ke dema hîna mêrdeyê a şehîd nêkewt bîyo, a mêrdeyê xo reyde di telefonî de qise kerda û wina domna: “Peynîya pêvînayişê ma, 10 roje pey mêrdeyê min şehîd kewt. Ma cenazeyê mêrdeyê xo binê tade û zilmî dewlete day axî. Hetanê nika ez na rewşe zey azap oncena, verekna cenazeyê mêrdeyê xo ma hîna weş bidaynê axî. “Kesercî da zanayiş ke a û mêrdeyê a di taxa Camîkebîre de yew veyveyî de yewnan şinasnay, mêrdeyê a, a ra bi silgerîya yew merdimê înan reyde teklîfê zewajî kerdo û wina domna: “Min dema ke teklîfa Muratî qebul kerd, no demî Murat edeta hewayî ra fira. Golomuçan viraştî û hewayî ra eştî. Ez zî no demî Muratî di pacayî ra temaşe kerdî. Murat di normalî de merdemi ke zaf bi cidî bi la a roje Murat qijîya keyweşîyî qiraynî û no rewş min zî zaf keyfweş kerdbi.
”Kesercî aşkera kerd ke peynîya yewnan şinasnayişî ê veyve viraştî û wina vat: “Ma yewnan ra zaf hes kerdî. Dema ke Murat şîynê teberî dewe min ra tesilî yew dîyarî ardî. Vatiş û îfadeyê ey zaf weş bi. Dema ke Murat vîra min yena, taybetî huyayiş ey yena vîra min. O rewşa ke muhîm eşqê Kurdistanî estbi, Murat maxdûrê tewr gird înkar û îmhayî bi.”
Kesercî îzeh kerd ke di mîyanê a û Muratî rêz û heskerdiş bîyo û wina dewam kerd: “Murat min ra lawikî gerîlla wendî, sareyê min fereknaynê û her tim hesreta welata azad ra berîya xo ardî ziwan. Ez zanaynê di zereyê o de eşqê Kurdistan û gerîla est o la ez nêzanaynê yew roj bê xatirwaştiş şîro. Yew roj min ra vat; ez şîna Erdîşe û no vatiş ra pey êdî nêagera. Yanî min ra xatir nêwaşt şî la ez qet ey ra hêrs nîya. Hetta ez ey reyde heşm vînena, zerrîyê ey a gird ca girewtiş û şahîd bîyîşê eşqê Kurdistanî ey ra û no eşqê cuyayişê seba min çimeyê heşm û rûmet a.”
Nameyê domananê
Kesercî vatişê xo domna û vat ke tewr peynî a hesîyaya ke mêrdeyê a beşdar refê PKK bîya û mêrdeyê a xo ra nameyê domanê xo ra kerda kod û wina domna: “Dema ke Murat şî yew domanê min yew 2 serra yew zî 4 serra bi. Dema ke hîna şehîd nêkewtbi min gêra, di normalî de ez telefonan ra nêewnîyena, a roj tesadif min telefon ra ewnîya. Dema ke vengê Murat min ra ame no demî ez senî keyfweş bîya, tarîfîya çin a. Mêrdeyê min ra perse, şîyîşê min ser ti çi fikrena. Min zî vat; ti seba min yew qehramanî, çimê to zî di peynî de nêmano. Muhîm ti û têkoşîna ma ya. Peynîya 10 roje zî zatî Murat cuyayişê xo vinî kerd.”
Şehîdê sifteyin a dewe
Kesercî dîyar kerd ke mêrdeyê a sifteyin şehîdê dewa akçira Bedlîs a, cenazeyê mêrdeyê a binê tade û zilmî dewlet dewe ra ameya û wina vat: “Dema ke dewlete ma ra cenaze da, no demî ma ra vat ke; şima ganî dirûşme nêqîrî û yew merasîm nêvirazî. No ser zî ma bê merasîm Murat day axê. Bi cenazeyê mêrdeyê min cendirme heme kewtiş û vejîyayişê dewe girewtbi û kamîya welatijan kontrol kerdî. Dewlet qet tehamulî nirx û cenazeyê ma rêz nêmojna. Nimajê mêrdeyê min tena yew kesî kerd.”
Wa wayir bivejî
Tewr peynî Kesercî bal ont rewşa malbata xo û wina peynî kerd: “Nika emrê domananê min yew 16 serra yew zî 18 serra ya. Ez nika hetê malbata Muratî de manena. Seba wendegê domanan ser ma nika Erdîşe amey la nika rewşa ma zaf xirab o. Ez zaf wazena xebatê sîyasîyî beşdar biba la pirsgirêkê ekonomîyê ser nêeşkena beşdarî biba. Ez heme ciwanê kurd ra wayîrvejîyayişê rûmet û verba nêheqî û polîtîkayê înkarî ser veng dana.”
VÎLDAN ATMACA/JINHA / WAN