Musul kentine bağlı Şengal ve çevresinde yaşayan Êzîdî Kürtlere saldıran ve katliamlar gerçekleştiren IŞİD çetelerinden kaçarak Amed'e gelen Êzîdî yurttaşlardan bir kısmı, Amed Büyükşehir Belediyesi tarafından belediye bünyesinde faaliyet yürüten Sümerpark Ortak Yaşam Alanı'nda bulunan Sanat Galerisi ve Basın Merkezi'ne yerleştirildi. Her türlü ihtiyaçlarının giderildiği Êzîdî yurttaşlar, sahiplenişlerinden memnun olsalar da geride bıraktıkları ve yaşadıklarına ilişkin zor anlar akıllarından bir an olsun çıkmıyor. Çete saldırılarında binlerce masum insan vahşice katledilirken, genç kadınlarda insanlık düşmanı bu çetelerce alıkonularak Musul ve Til Xelef gibi merkezler, çarşı ortalarında 21. yüzyıl utanç pazarlarında satılıyor. Êzîdîler geride bıraktıkları içinde sürekli dua ediyorlar.
Aynı karedeki dramatizm
Êzîdî yurttaşların yerleştirildiği Sanat Galerisi binasının dış ön cephesinde bulunan ve hergün, her saat katliama maruz kalan Êzîdî yurttaşların önünden geçtiği pano içerisindeki fotoğraf, katliamların hafızası gibi. Fotoğraf 1969 yılında Almanya'da başbakan seçilen Willy Brandt'ın başkanlık koltuğunda birinci yılını doldurmasının ardından 7 Aralık 1970 yılında yurt dışına yapmış olduğu ilk gezintisinden alınan ve herkesin hafızalarında yer edinen bir fotoğraf. İlk ziyaretini Polonya'ya gerçekleştiren Brandt, çevresi tellerle çevrilmiş birkaç mahalleden oluşan, SS askerlerinin girişe "Hastalıklı bölge, girmek tehlikelidir" tabelası astıkları Varşova gettosu ve aynı zamanda Avrupa'da Yahudi direnişçilerin savaştığı son kaleydi.
Fotoğrafın hikayesi
Yarım milyona yakın Yahudi'nin toplatıldığı gettodaki direnişe karşı SS şefi Heinrich Himmler'in, Hitler'in doğum günü onuruna 20 Nisan 1943'te "temizlik harekâtı" başlatmış, 13 Mayıs'a kadar gettoda süren operasyonda 60 bine yakın Yahudi katledilmişti. Milyonlarca Yahudinin katledildiği dönemde, savaş bittikten sonra gettoda Yahudi Anıtı dikildi. Doğu bloğu üyesi Polonya'ya yaptığı tarihi ziyaretle "soğuk savaş"ı eriten dönemin Alman Başbakanı Willy Brandt, Varşova gettosunda Yahudi Anıtı'nın önünde aniden kurbanların anısına dikilmiş anıtın önünde diz çöküp, bir dakika boyunca başı eğik, dizleri üzerinde, Alman devleti adına günah çıkarmıştı.
Tarihin ironisi
O fotoğrafın üzerinden neredeyse yarım asır gibi bir zaman geçmesine rağmen diz çöküp yaşanan katliamdan dolayı özür dileyen Alman Başbakan'ın verdiği poza rağmen, insanlar halen katlediliyor. Katliamdan geçen ve katliam nedeniyle diz çöküp özür dileyen Alman Başbakan'ın fotoğrafının önünden geçen Êzîdîlerin durumu adeta "tarihin ironisi" gibi.
HASAN YOLDAŞ/DİHA/AMED