7 Ocak’ta Adli Tıp Kurumu Yönetmeliği’nde değişiklik yaparak cenazeleri gasp etmenin yolunu açan Türk devleti, yeni bir değişilik ve düzenlemeyle cenazeler sırasında “kamu düzeni bozulması”, “toplumsal olaylar meydana gelmesi” veya “suç işlenmesi” ihtimallerini gerekçe göstererek, cenazelerin defin hakkını mülki amirin takdirine bıraktı.
Daha önce Adli Tıp Kurumu (ATK) yönetmeliğinde yaptığı değişikliği ile bunun ilk adımını adan hükümet yeni düzenlemelere gitti. Resmi Gazete’nin dünkü sayısında yayınlanan iki düzenleme, subjektif değerlendirmelerle cenazelerin kaçırılmasının yasal hale getirilmesine olanak tanıyor. İçişleri Bakanlığı ve Sağlık Bakanlığı tarafından, “Mezarlık Yerlerinin İnşaası ile Cenaze Nakil ve Defin İşlemleri Hakkında Yönetmelik”te değişiklik yapıldı. Söz konusu yönetmeliğin 13’üncü maddesinin dördüncü fıkrasına “önlenmesi” ibaresinden sonra gelmek üzere “mülki idare amirleri,” ibaresi eklendi. Buna göre, “Adlî Tıp Kurumu Kanunu Uygulama Yönetmeliğinin 10’uncu maddesinin üçüncü fıkrasının (c) bendi uyarınca gömülmek üzere ailesine veya yakınlarına ya da belediyeye teslim edilen cenazeler, 24 saat içinde defnedilir. Zorunlu hallerde mülki idare amiri tarafından bu süre uzatılabilir. Süresi içinde defin işlemi yapılmayan cenazeler, mülki idare amirinin kararıyla bulunduğu yerden alınarak gömülür” düzenlemesi yapıldı.
Yönetmeliğin devamında şu maddeler yer alıyor:
(6) Mevzuatta defin görevinin mülki idare amirlerine verildiği durumlarda, defin işleminin yerine getirilmesi amacıyla mülki idare amirleri tarafından kamu kurum ve kuruluşlarına görev verilir.
MADDE 3 - Aynı Yönetmeliğin Çeşitli ve Son Hükümler Bölümüne 43’üncü maddeden önce gelmek üzere aşağıdaki madde eklenmiştir.
Mülki idare amiri tarafından alınacak tedbirler
MADDE 42/A - (1) Halkın sağlığı, huzur ve esenliği ile kamu düzeni ve güvenliğinin olumsuz etkilendiğinin mülki idare amiri tarafından tespit edilmesi durumunda bu Yönetmelikteki iş ve işlemlerin yapılması için mülki idare amirince gerekli tedbirler alınabilir.
MADDE 4 - Bu Yönetmelik yayımı tarihinde yürürlüğe girer.
MADDE 5 - Bu Yönetmelik hükümlerini İçişleri Bakanı ile Sağlık Bakanı birlikte yürütür.
Cenaze törenleri yapılmasın diye
Daha önce ATK yönetmeliğinde yapılan değişikliğin yanı sıra yeni bir değişikliğe gidilerek cenazelerin kaçırılması “tam olarak yasal hale” getirildi. Adlî Tıp Kurumu Kanunu Uygulama Yönetmeliğinin 10’uncu maddesinin üçüncü fıkrasının (c) bendine ikinci cümlesinden sonra, “Cesedin teslim veya gömülme işlemleri sırasında kamu düzeninin bozulabileceği veya toplumsal olayların meydana gelebileceği ya da suç işlenebileceği mülki idare amirince değerlendirildiği takdirde cesetler, gömülmek üzere doğrudan mülki idare amirliğine teslim edilir” cümlesi eklendi.
Söz konusu yönetmeliğin uygulanması da Adalet Bakanlığı’nda bulunuyor. Kürtlerin cenazelerinin günlerce sokaklardan alınmasına izin vermeyen hükümet, cenazeleri kaçırmayı yasal hale getirmek için ATK yönetmenliğinde ilk düzenlemeyi 7 Ocak tarihinde Resmi Gazete’de yayınlamıştı. Adli Tıp Kurumu Kanunu Uygulama Yönetmeliğinin 10’uncu maddesinin üçüncü fıkrasının (c) bendinde yer alan cenazelerin “Belediyeye teslim edilir” ibaresi “Belediyeye veya mülki idare amirliğine teslim edilir” şeklinde değiştirilmişti. Düzenlemede, “Cenazelerin kimliği tespit edilmiş olmasına rağmen ailesi veya yakınları tarafından üç gün içinde teslim alınmayan cesetler de belediyeye veya mülki idare amirliğine gömülmek üzere teslim edilir” şeklinde değiştirildi. Yönetmeliğe ayrıca “Cevap verilmesine rağmen ailesi, yakınları veya yetkili temsilciliklerce üç gün içinde teslim alınmayan” ibaresi de eklenmişti.
Savaş konseptinin parçası
Hükümetin daha önce basına yansıyan yeni savaş konsepti planlarında, cenazelerin engellenmesine yönelik düzenlemelerde yer almıştı. İçişleri Bakanı Efkan Ala’nın talimatı sonrasında bakanlık bünyesindeki Kamu Düzeni ve Güvenliği Müsteşarlığı, “Türkiye’nin ilk terörle mücadele master planı” hazırlandığı belirtilmiş ve bu planda, bölgedeki çatışmalarda hayatını kaybedenlerin cenazelerinin “örgüt propagandasına dönüştürülmesine izin verilmeyeceği” şeklinde maddelerde yer almıştı.
ANKARA