Fransa ne yapıyor?

• Fransız donanmasının büyük çaplı konuşlanması, Fransa'yı bölgedeki en belirgin Avrupa varlığına sahip ülke konumuna getirdi.

* SYLVIE CORBET-Çeviri: Yeni Özgür Politika

Fransa hükümeti, Ortadoğu'daki askeri varlığını güçlendirerek uçak gemisini ve diğer savaş gemilerini bölgeye gönderirken Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron ise İran dahil çatışmanın kilit aktörleriyle temas kurarak Paris'i gelecekteki diplomatik görüşmeler için konumlandırmaya çalışıyor.

Macron, Fransa'nın askeri müdahalesinin tamamen “savunma amaçlı” olduğunu ve ülkeyi savaşa taraf yapmaktan kaçınmayı amaçladığını belirtiyor. Bu tutumu, Perşembe günü Irak'ta bir insansız hava aracı saldırısında bir Fransız askerinin yaşamını yitirmesinin ardından yeniden vurgulayarak, “Kimseyle savaş halinde değiliz” dedi. Buna rağmen Fransız donanmasının büyük çaplı konuşlanması, Fransa'yı bölgedeki en belirgin Avrupa varlığına sahip ülke konumuna getirdi. Geçen hafta Charles de Gaulle uçak gemisini ziyaret eden Macron, geminin Akdeniz'deki varlığının “Fransa'nın gücünü: dengeleyici bir güç, barış gücü” gösterdiğini ifade etti.

Büyük deniz konuşlanması

Macron, 8 savaş gemisi, iki helikopter gemisi ve nükleer enerjili uçak gemisi Charles de Gaulle ile birlikte 20 Rafale savaş uçağının doğu Akdeniz ve daha geniş Ortadoğu'ya konuşlandırıldığını duyurdu. Fransız fırkateyni Languedoc, AB üyesi Kıbrıs açıklarına ulaşarak anti insansız hava aracı ve anti füze savunmasını güçlendirdi. Kıbrıs ve Fransa, Aralık'ta yeni bir stratejik ortaklık imzalamıştı. Macron, ayrıca iki Fransız fırkateyninin Kızıldeniz'e seyrüsefer güvenliği ve özgürlüğünü sağlamak üzere gönderildiğini söyledi. Macron, savaş gemisi konuşlanmasının Fransa'ya “acil durumlara yanıt verme” ve gerekirse Fransız vatandaşlarını tahliye etme imkânı sağladığını ifade etti. Fransa'nın Ortadoğu'da 400 binden fazla vatandaşı bulunuyor. Bunların yarısından fazlası İsrail'de; 60 binden fazlası ise Birleşik Arap Emirlikleri'ndedir.

Diğer Avrupa devletleri

İspanya, İtalya, Hollanda ve Yunanistan gibi diğer Avrupa devletleri de bölgede fırkateyn konuşlandırdı. Fransız donanmasının hızlı konuşlanması, Birleşik Krallık'ın HMS Dragon destroyerini göndermedeki gecikmesiyle (İngiltere Portsmouth'tan 10 Mart'ta ayrıldı) tezat oluşturuyor. Birleşik Krallık muhalefet partileri, Başbakan Keir Starmer hükümetini Kıbrıs'taki İngiliz üslerini ve Ortadoğu'daki müttefikleri korumak için yeterince hızlı hareket etmemekle suçluyor. Birleşik Krallık hükümeti ayrıca Typhoon ve F-35 savaş uçakları, helikopterler ve hava savunma sistemlerini İran füzeleri ve insansız hava araçlarını engellemek; Kıbrıs ve Katar ile Ortadoğu'daki ortaklarını korumak üzere bölgeye gönderdi.

Körfez müttefiklerini savunma

Fransa'nın bölgedeki Katar, Kuveyt ve Birleşik Arap Emirlikleri (BAE) gibi ülkelerle önemli savunma anlaşmaları bulunuyor; Abu Dabi'de kalıcı bir üssü mevcuttur. Oradaki hava ve deniz güçlerine sahip Fransız ordusu, bölgedeki Rafale savaş uçağı sayısını ikiye katlayarak 12'ye çıkardı. Fransız yetkililer, savaşın başından beri Rafale jetlerinin BAE'ye yönelik insansız hava araçlarını engellediğini kabul etti. Fransız güçleri, ayrıca Ürdün ve Irak'ta konuşludur. Federe Kürdistan'ın Hewlêr bölgesine yönelik Perşembe günkü saldırıda bir Fransız askeri yaşamını yitirdi, birkaç asker de yaralandı.

Fransa'nın 2012-2017 yılları arasındaki Cumhurbaşkanı François Hollande, Fransa'nın vatandaşlarını koruma ve ortaklarını güvence altına alma kabiliyetini göstermesinin önemli olduğunu, ancak risklere dikkat edilmesi gerektiğini belirterek, şunun altını çizdi: “Dikkatli olmalıyız, savaş gemilerimizin hedef alınmamasını sağlamalıyız, çünkü saldırıya uğrarsa karşılık vermek zorunda kalırız.”

Lübnan'la tarihi bağlar

Macron, Hizbullah'ın İsrail'le yeni bir çatışma turuna girdiği Lübnan'daki çatışmayı durdurmak için diplomatik çaba yürütüyor. Macron, Hizbullah'ı çatışmayı durdurmaya çağırdı. Macron Fransa'nın Lübnan ordusunu desteklediğini, Hizbullah'ın elindeki mevzileri “kontrol altına alma” ve ülkenin güvenliğinden tam sorumluluk üstlenme sözü verdiğini ifade etmişti. Hizbullah'ın cephaneliğinde İran'ın kullandığına benzer patlayıcı insansız hava araçları da bulunduğu biliniyor. Fransa, eski Fransız himayesi olan Lübnan'ın geleneksel olarak ana destekçisidir ve orada BM barış gücü bünyesinde 800 asker bulunduruyor. Fransız hükümeti ülkeye zırhlı araçlar ve operasyonel askeri destek sağladı. Fransız yetkililer, geçen hafta Beyrut'a insani yardım uçuşuyla 60 ton acil yardım gönderdi; ilaçlar, tıbbi ekipman, mobil sağlık ünitesi, barınma malzemeleri, temel ihtiyaçlar ve bebek maması içeriyordu.

İran'la temasın sürdürülmesi

Macron, savaşın başlamasından bu yana İran Cumhurbaşkanı Mesud Pezeşkiyan'la görüşen ilk Batılı lider oldu. Bölgedeki ülkelere yönelik saldırıların durdurulması çağrısında bulunduğunu belirtti, ancak 8 Mart'taki telefon görüşmesinden beri bu çağrıya yanıt alınamadı. Macron, tırmanışın sona ermesi için “diplomatik çözüm” gerektiğini vurgulayıp Pezeşkiyan'la temasın sürdürüleceği konusunda anlaştıklarını ekledi.

Macron, ayrıca İsrail Başbakanı Benjamin Netanyahu ve ABD Başkanı Donald Trump'la da görüştü, ancak gerilimin azalmasına dair işaret yok. Fransa, çatışmanın en yoğun aşamasının hafiflemesinin ardından diplomatik çabaların meyve verebileceğini ummuyor.

Macron, ayrıca Hürmüz Boğazı'nın güvenliğini sağlamak için uluslararası bir çabayı teşvik ederek, “koşullar elverdiğinde” petrol, gaz ve malların serbestçe akmasını sağlamayı hedefliyor. Savaşın hafiflemesiyle savaş gemilerinin tanker ve konteyner gemilerine eskort sağlayabileceğini öneriyor.

* Paris merkezli Associated Press muhabiri Sylvie Corbet'in AP'deki anazili çevrilerek düzenlendi.