SELMA AKKAYA / PARİS


Fransızlar, OHAL ve DAİŞ’in saldırılarının gölgesinde yeni cumhurbaşkanını seçmek için dün sandığa gitti. 

Fransa ilk defa OHAL uygulaması yürürlükteyken cumhurbaşkanı seçimi düzenledi. Seçim için ülke genelinde olağanüstü güvenlik önlemleri alındı. Seçimde 50 bin polis ve asker görevledirildi. Dün yapılan cumhurbaşkanlığı seçimlerinin ilk turunda 11 aday yarıştı. Kararsız seçmen sayısının yüksekliği, adayların oy oranlarının birbirine çok yakın olması ve DAİŞ saldırılarının sandığa etkisinin tam olarak kestirilememesi seçime dair belirsizlikleri artırmıştı. Tüm olasılıklar içinde en net olan ise Fransa'da seçmenlerin ilk turda yeni cumhurbaşkanlarını seçemeyeceğiydi. Dolayısıyla ilk turda en fazla oy alan iki aday 7 Mayıs'ta ikinci turda karşı karşıya gelecek. Gazetemizin baskıya girdiği (18:00) saatlerde sandıklar henüz açılmadığı için sonuçları sizin paylaşamıyoruz. 

4 aday öne çıktı

Ancak son anketlere göre ilk 5 sıradaki adaydan dördünün ikinci tur şansı vardı. Bu adaylar aşırı sağcı Ulusal Cephe'nin lideri Marine Le Pen, kendisini merkezde konumlandıran "En Marche" (Yürüyüş) hareketi lideri Emmanuel Macron, merkez sağdaki Cumhuriyetçi aday François Fillon, radikal solun adayı Jean-Luc Melenchon ve iktidardaki Sosyalist Parti'nin adayı Benoit Hamon. 

Saldırılar seçmeni etkiledi

Fransa'da seçmenlerin tercihini etkileyen noktalardan en önemlisi son iki yılda yaşanan DAİŞ saldırıları oldu. 20 Nisan akşamı Paris'te polise düzenlenen DAİŞ menşeili saldırının da seçmen tercihine etki etmesi bekleniyordu. Saldırının ardından, Odaxa şirketinin yaptığı ilk kamuoyu yoklaması Macron'un 24.5 puanla önde, Le Pen'i ise 23 puanla ikinci gösteriyordu. Yoklama, merkez sağ Cumhuriyetçiler Partisi adayı François Fillon ve solcu aday Jean-Luc Melenchon'un yüzde 19'larda olduğunu ortaya koyuyordu. Oranların birbirine çok yakın olması da Fransız seçmenlerin yeni cumhurbaşkanını seçmekte oldukça zorlanacağını gösteriyordu. 

Kararsızlar sonucu belirledi

Anketlerin gösterdiği bir diğer durum da kararsız seçmen oranıydı. Fransa'da ilk kez bir cumhurbaşkanlığı seçimi öncesinde kararsız seçmen oranı yüzde 40'lara kadar çıktı. Seçimlerin sonucunda kararsızların tercihi önemli rol oynadı. Aynı zamanda 2012’ye oranla bu yıl ilk defa oy kullanan 3,3 milyon yeni ve genç seçmenin tavrı da merak konusuydu. Zira son dönemlerde özellikle gençler ve öğrenci hareketleri arasında Hollande hükümetinin emekçilerin haklarını gasp eden yasalarına, OHAL yönetmeliklerine ve tüm sert önlemlere rağmen DAİŞ’in saldırılarının engellenmemesine tepki oldukça büyük. 

Jean-Luc Melenchon

Peki öne çıkan beş aday seçmenlere neler vadetti? Radikal sol aday olarak öne çıkan Jean-Luc Melenchon oldu. Seçim süreci öncesi Fransa'da sol birliğin yani Sol Cephe hareketinin başkanlığını yapıyordu. Komünist Parti'nin de içinde yer aldığı Sol Cephe son yıllarda Avrupa solunun ortak hareket etmesi fikrinden hareketle Fransa'da gelişen bir hareket. 65 yaşındaki Melenchon’un içinde yer aldığı asıl hareketin adı ise Sol Parti. VI. Cumhuriyet adlı programla tanınan ve Sosyalist Parti (PS) iktidarından umudunu kesen çoğu sol kesimin umudu haline gelen "Boyun Eğmeyen Fransa" adlı hareketin kurucusu Melenchon, cumhurbaşkanı olunca, AB kriterlerinin yeniden düzenlenmesi, çalışma yasası da dahil birçok yasanın yeniden demokratik bir çerçevede düzenlenmesi, cumhurbaşkanlığı yetkilerinin denetlenmesi için kurucu meclis ve yeni bir anayasa vaadiyle öne çıkıyor. Son anketlerde yüzde 14'le başladığı oy potansiyelini yüzde 18'in üzerine çıkaran Melechon'un kaderini ise Hollande tepkili Sosyalist Parti tabanı belirleyecek! Bu oran ikinci tur için yeterli olmasa da soldaki tüm dengeleri değiştirebilir. Melenchon, Haziran ayında yapılacak genel seçimlerde solun lideri konumuna gelebilir.

Emmanuel Macron

Neredeyse cumhurbaşkanı olarak bakılan ve en büyük şansa sahip merkez-liberal aday Emmanuel Macron genç yaşında iktidara yürüyor. Bundan iki yıl öncesine kadar sokaktaki Fransızın adını dahi duymadığı Macron sadece 39 yaşında. Bugüne kadar hiçbir seçimde aday olmuş veya seçilmiş değil. Fakat iş dünyasının önemli bir bölümü ve AB lobisi tarafından destekleniyor. Bankacı ve mali müfettiş olan Macron, Hollande hükümeti döneminde kabine dışından Ekonomi Bakanı olarak atanmıştı. Daha sonra istifa ederek "En Marche" (Yürüyüş) hareketini kuran Macron hem sağ hem de sol seçmene oynayan yeni bir hareketin öncüsü olduğunu iddia ediyor. Vaatlerinin çoğu, patronlara dönük. Şirketlere vergi indirimi, çalışma saatlerinin yükseltilmesi ve pazar günü çalışma gibi yöntemlerle işsizliği düşüreceğini belirten Macron, liberal ekonomi politikasıyla öne çıkıyor. Yaşadığı skandalla seçim yarışında hızla geriye düşen Cumhuriyetçi aday François Fillon'un oylarının Macron'a kayması bekleniyor. Sosyalist hükümetin yapı taşlarından eski Başbakan Manuelle Valls gibi birçok ismin desteğini alan Macron, Elysee Sarayı'na en yakın isim.

Marine Le Pen

Aşırı sağın 48 yaşındaki lideri Marine Le Pen, Ulusal Cephe hareketinin adayı. İkinci tura geçeceğine garanti gözüyle bakılan aşırı sağın temsilcisi Le Pen, İngiltere gibi AB'den çıkmayı savunuyor. AB için referandum, göçmenlerin sınırdışı edilmesi, güvenlik tedbirlerinin arttırılması için 15 bin yeni polis alımı, 40 bin kişilik yeni cezaevi inşaası, camilerin kapatılması, radikal dinci eğilimi olan islamcıların Fransız vatandaşlığının iptal edilmesi, emeklilik yaşının 60'a indirilmesi gibi vaatlerle yarıştı. 

François Fillon

62 yaşındaki  François Fillon, ön seçimde Nicolas Sarkozy ve Alain Juppe gibi parti içerisindeki ağır topları geride bırakarak merkez sağdaki Cumhuriyetçiler Partisi'nin adayı olarak sürpriz bir şekilde öne çıktı. Yarışın en favori ismi, seçilmesinden 20 gün sonra adını bu kez yolsuzlukla duyurdu. Eşini ve çocuklarını kağıt üzerinde danışman olarak gösterdiği ortaya çıkan Fillon, hızla yükseltiği yolda geriye doğru çakıldı. Kamu sektöründe yarım milyon kişiyi işten çıkarırken haftalık çalışma süresinin 35 saatte tutulması, "S listesi"yle fişlenen "terör örgütleri’yle bağlantısı olduğu iddia edilenlerin vatandaşlıktan çıkarılması, Suriye’de Beşar Esad'la yeni bir görüşme zeminin oluşturulması gibi gibi vaatleri olan Fillon'un siyasi yaşamı yolsuzluk suçlamaları nedeniyle daha başlamadan bitti. 

Benoit Hamon

Sosyalist Parti adayı Benoit Hamon, bu yarışın en şansız ama en düzgün adaylarından. Partisinin sol kanadını temsil eden Hamon, Hollande iktidarı döneminde parti içi muhalefetin öne çıkmış isimlerindendi. Kendi partisinin çıkardığı çalışma yasasının iptali, işsizlik ve sosyal gelirlerinin arttırılması, enerji kaynaklarını attıracak yeni ekolojik projelerin geliştirilmesi, işveren vergilerinin arttırılması vb vaatlere sahip Hamon'un bu yarışta ikinci tura geçmesi neredeyse imkansız gözüküyor. Zira 49 yaşındaki Hamon’a destek son anketlerde yüzde 10’un altında görünüyordu.