Yangın merdiveni yoktu
Yangının çıktığı fabrikada yangın merdiveni bulunmuyordu. Olaydan sağ kurtulan işçilerden bazıları, fabrika sahibinin yangın başladıktan sonra dışarı çıkmalarına izin vermediğini anlatmıştı. Öte yandan Tazreen Fashion’ adlı firmanın yönetim kurulu başkanı hakkında, fabrika binasını kurallara uygun olarak inşa etmemek ve işçileri asgari standartların altında çalışmaya zorlamak suçlamalarından da soruşturma açılmıştı. Dünyanın en ünlü ve en pahalı markalarının en ucuza üretildiği, insan hayatının değerinin ise, asgari ücretten düşük olduğu Bangladeş’te 112 işçinin yanarak can vermesi yeterli olmadı. 25 Nisan 2013 tarihinde Bangladeş’in başkenti Dakka’da çoğunluğu tekstil atölyelerinin bulunduğu 8 katlı bir bina çöktü ve 238 işçi yaşamını kaybetti.
Kadınlara özel çağrı
Emekçilerin ölümüne karşılık patronların azami kazanç sağladığı Bangladeş, halen dünyanın büyük markalarının ucuz üretim atölyesi olarak iş görmeye devam ediyor.
Fransız kadın örgütleri biraraya gelerek özellikle Bangladeş’te insanlık dışı koşullarda üretim yapmaya devam eden GAP, H&M, Zara, C&A, LC Waikiki, Defacto, Seven Hill, Rodi Jeans, De Facto, Batik, Colin’s ve Collezione gibi markalara karşı kampanya başlattı. Kampanyanın bu firmaların Bangladeş’te üretim koşullarını değiştirene kadar devam edeceği belirtiliyor. Boykot kapsamında, toplumdan bu mağazalardan alış-veriş yapmaması talep ediliyor.
Özellikle kadınlara seslenen kadın örgütleri, Bangladeş’te insanlık dışı koşullara mahkum olarak çalıştırılan kadınlarla dayanışma temelinde bu kampanyayı desteklemeleri isteniyor.
Ucuz üretim merkezi
Bangladeş 163 milyon nüfusa sahip bir ülke. Asgari ücret aylık 68 dolar. Dünyanın düşük gelirli yoksulları için giyim eşyaları, Bangladeş’te yine düşük bir maliyetle üretiliyor. C&A, Carrefour, Ikea ve Walmart, GAP, H&M ve Wal-Mart bunların önde gelenleri. Yaşanan iş kazalarına rağmen Bangladeş’te bulunan fason üretim yerleri ise, hala kapanmadı ve insanlık dışı koşullarda üretim yapmaya devam ediyorlar.
112 ölüme dava açılmadı
Yaşanan yangın ve göçükten sonra üretim yapan C&A, Carrefour, Ikea ve Walmart’ın da aralarında bulunduğu firmalar yaptıkları ortak açıklamada, Bangladeş’li işverenlerin kurallara uymadığını belirtti. Öyle ki; ülkedeki çalışma koşullarının iyileştirilmesi çağrısında bulundular. Ancak buna rağmen, halen Bangladeş’te üretim yapmaya devam ediyorlar. Hollanda’nın, ‘Temiz Elbise Kampanyası’ adlı tekstil işçileri kuruluşunun yaptığı araştırmaya göre, 2006’dan bu yana Bangladeş’teki onlarca fabrikada çıkan yangınlarda 600’den fazla işçi hayatını kaybetti. Ancak bu yangından sonra, fabrikaların sahiplerinden hiçbiri mahkemeye çıkarılmadığı gibi, haklarında herhangi bir cezai işlem de uygulanmadı.
Amaç yargılanmanın önünü açmak
Kadın örgütleri yaptıkları kampanyayla hem fabrika sahiplerinin yargılanmasının yolunu açmak hem de üretim yapan firmalar üzerinde bir baskı oluşturmayı amaçlıyor. Kampanyanın etkisi ise, toplumun özellikle alt gelir gruplarının alış-veriş mekanı olan bu firmalara karşı savaş açmasıyla başlayacak.
SELMA AKKAYA/PARİS