Irak Cumhurbaşkanı'nın önünde zorlu bir dönem bulunuyor. 9 Haziran'dan bu yana Irak Şam İslam Devleti (IŞİD) ülkenin geniş bir Sünni bölgesini denetiminde bulunuyor. Musul dahil Ninova bölgesi, Selahaddin, Diyala ve Enbar bölgelerinde geniş bir alan IŞİD'in elinde. Irak ordusu IŞİD’in ele geçirdiği bölgeleri geri almayı başaramazken, yeni bir hükümetin kurulması için de ülkeyi uzun ve zorlu bir süreç bekliyor.
Başbakan kim olacak?
Diğer temel bir belirsizlik de yeni başbakanın kim olacağı. Fuad Masum’un önünde başbakanı atamak için iki haftadan az bir süre var. Irak'ta cumhurbaşkanı Kürtlerden, meclis başkanı Sünnilerden, başbakan ise Şiilerden seçiliyor. İlk ikisinin anayasal süreci tamamlandı ve Fuad Masum ile Selim El Cuburi seçildiler. Cuburi görevinin başında, Masum ise çocukluk arkadaşı Talabani'den görevi resmen devralınca cumhurbaşkanı koltuğuna oturacak.
Şiilerden seçilecek
Başbakanın kim olacağı konusundaki muamma ise sürüyor. Şu anda tüm tepkilere rağmen en güçlü aday mevcut Şii Başbakan Nuri El Maliki. Ancak Maliki'nin atanması da atanması da problemli. Zira Maliki, Şiiler dahil bir çok kesimle kavgalı halde ve lider olarak kabul görmüyor, istenmiyor. Öyle ki IŞİD'in kolay bir şekilde yayılmasından Maliki'nin tekçi politikaları sorumlu tutuluyor.
Kürtler Maliki'yi istemiyor
Irak’ta baskıcı ve mezhepçi politikalar yürüttüğü gerekçesiyle başta Sünniler olmak üzere hemen hemen tüm kesimlerin tepkisini çeken Maliki, Kürt yönetimiyle de kavgalı. Bağdat ve Hewlêr arasındaki gerilim, Irak’taki IŞİD ilerleyişi sonrasında Irak ordusunun birçok yerde çatışmadan çekilmesi ve Peşmerge kuvvetlerinin Kerkük’ü ele geçirerek buradaki sahalardan ham petrol pompalamaya başlaması sonrasında daha da gerildi. Barzani ile Maliki karşılıklı sert açıklamalar yapıyor.
Bağımsızlık hakkı
Kürtler ile Bağdat hükümeti arasında ipler kopma noktasında bulunuyor. Bağımsızlık referandumu Güney Kürdistan'ın gündemine daha güçlü bir şekilde girmiş halde. Mesud Barzani, Maliki yönetiminin baskıcı politikalarına tepki göstererek Kürtlerin bağımsızlık hakkı için referandum sürecini hızlandıracaklarını söylüyor. Ve bu konuda Kürt Meclisi ilk adımı geçen hafta atarak referandumun seçim yasasını çıkardı. Yasayı henüz Barzani onaylamadı. Ancak onaylasa dahi referandumun yapılması için Meclis'ten karar çıkarılması gerekiyor. Lakin bunlar işin sadece teknik boyutları. Irak'taki halkların güçlü iradesi ise siyasi gelişmelere göre çok hızlı bir şekilde ortaya çıkabiliyor. Buna Saddam’ın devrilmesi sonrası Kürt Federe devletinin kurulması sürecinde tanık olmuştuk.
ABD ile İran belirleyici
Ancak siyasi gözlemciler Maliki’nin üçüncü kez Başbakan seçilmesinin, iç dinamiklerden ziyade büyük ölçüde İran ve ABD'nin tavrına bağlı olduğu görüşünde. Zira ABD işgaliyle Saddam'ın devrilmesinin ardından mezhep savaşlarının pençesine düşen Irak’taki gelişmeleri büyük ölçüde belirleyen en önemli iki güç İran ve ABD.
Bağımsızlıktan vazgeçilir mi?
Gelişmeleri yakından izleyen Cengiz Çandar ise Masum'un seçilmesinin Kürtlerin bağımsızlık referandumunu erteleyeceklerine dair bir işaret olarak görüyor. Deneyimli gazeteci Radikal gazetesinde 26 Temmuz'da yayımlanan "Irak'a ikinci Kürt cumhurbaşkanının anlamı" başlıklı yazısında, Talabani'nin çocukluk arkadaşının seçilmesini;"Fuad Masum'un Irak'ın ikinci Kürt cumhurbaşkanı seçilmesi, Kürt enerjisinin aniden Bağdat'a dönüvermesi ve Irak'ta bir "Kürdistan bağımsızlığı"nın eli kulağında olmadığının bir göstergesidir" sözleriyle yorumlamıştı.
Talabani dua etti
Görevini Masum'a resmi olarak devretmeye hazırlanan eski Cumhurbaşkanı ve YNK lideri Celal Talabani ise Ramazan Bayramı mesajında, Irak hükümetinin en yakın zamanda kurulması için dua ettiğini bildirdi. Mesajında Talabani, Irak'ta başarılı bir hükümetin kurulmasını desteklediğini söyledi. Siyasi erk sahiplerinden de Irak'ın çıkarlarını parti çıkarlarının önüne almalarını istedi.
Kürtlerin de hataları oldu
Kürt siyasetçi Mahmud Osman da Irak'ta hiçbir siyasi gücün Anayasayı uygulamayı kabul etmediğini açıkladı. Osman son dört yıldır yaşananların da sadece Başbakan Maliki'nin hatası olmadığını ve Hewlêr'le yaşanan krizlerde Kürtlerin de hatalı olduğunu söyledi. Osman şu ana kadar hiç bir partinin, hükümeti kurmakla görevlendirilmediğini hatırlatarak, "Kürtler, hükümete katılmak konusunda henüz talep sunabilecek durumda değiller" dedi.
Maliki'nin seçilmesi hata olur
Kürt siyasetçi ayrıca şartlar oluşsa da, Irak'ta hiç bir siyasi fraksiyonun Kürtlerin talepleri ile ilgili Anayasayı uygulamaya hazır olmadığını da sözlerine ekledi. Kürtlerin, Maliki'nin yeniden başbakan olmasına razı göstermesinin de siyasi bir hata olacağını vurguladı.
HABER MERKEZİ