Nika di Amedî de destpê xebatê sondaja gazî kerdêy û şuxulnayişê gaza kerrayî ra zî bertekîy roj bi roj berz benêy û gaze cuyayişî roj bi roj keno talûkeyî. Çimkî dema vetişê gazê kerrayan de rîskê lêminkerdişê çimeyanê awe pankî û arazîyê hegayî û xirabekerdişê vayî est êy û cigêrayişîy zî mojnenê ke şuxulnayişê gazê kerrayan cuyayişê şaran ser de zî telukeyeke gird mojneno.
3 bîrey Amedî û lîsans
Dinyayî de raya sifteyine DYA yanê Amerîka na gazî vet. Lîteraturî de nameyê ney gamî ‘Gaza Şeyl’ o. Bi sontajêy dîk û rakewtkî bi aweke zaf xerçkerdişî no binê erdî yanê Dinyaya delal yeno qilişnayişî.Wexta sontajî tenê awe nê, tikey madeyê kîmyevî zî bi awî rê şirawenêy binê erdî. No semedî ra zî awa şimitişî hewna zaf gemarine beno ra bertekêy ney karî ver de her roj ravêreno zêdîyenêy.DYA û Ewropayî de no her ke sontajîy amey pirodayiş bertekîy zêdîyay û zaf dewletêy Ewropa de na gam no tewr sontaj akerdişî ra qedexe ameyo. Tirkîyayî de zî no hawa nîno qebûlkerdiş. Amedî de 3 bîrîy amey akerdiş û Trakyayî de zî 31 hezar û 714 donim cayî ra zî lîsansa ney sondajîy do bêrêy piroyayişî amedayiş.
Zirar dano xoza û awî
Mijarî ser de Odeya Endezyarêy Dormeyî Menekşe Kizildere panelî de mijara ‘Gazê kerrayan û bandora ci’ qise kerd û ard vîr ke semedê ney gazî bivejê bi borîyan aw û madeye kîmyevî pîya zey enektorî danêy zereyê dinyayî û wina dewam kerd: “Madeyê kîmyewî bi her hawayî weşeya ma, sondaj zî bi her hawayî weşeya dinyaya weş xirabe kenêy. Madeya kîmyevî binê erdî ra apeya nîno ser erdî û awa şimitişê dinyayî gemarin keno hetê bînî ra zî, sontaja ke yeno pirodayiş zî beno semed ke erdlezayişan de rewşêy zaf nêweş bivejyê meydanî.”GAZ KIŞENOPanelî de serekê Odeya Endezyarêy Zîraata Stenbolî Ahmet Atalik zî mijarî se de çîyê zaf muhîm ard ziwan û vat: “Semedê binê erdî biqelişnê 2 hezar û 500 madeyê kîmyevî ra 650 hebîy nêweşeya penceşêran virazenê. Semedê sirê bezîrganî ra nameyê nêy kîmyasalêy ke binê erdî de xerç kenêy nevanêy. Yanê madeyê ke ma nêzanêy enjekteyê binê erdî kenêy. Toneke awa û madeyê kîmyewî şirawenêy binê erdî ra heî zêd seyî ra 70’ê ci vejyeno teber yê bîn binê erdî de awî gemarin keno.”Atalık peynîya qisey xo de ard ziwan û qedîna: “DYA de eyaleta Louîsîana de 16 mangey ke marûzê ney gazî amey merdêy û çi marîfeto se zî cigeyrayiş nîyamekerdiş ke kamcin gazî ra merdêy.”HÊGAYÎ QEDÎNENÊYRayîrberdoxê Tum Koy Sen Yusuf Gursucu zî ard ziwan ke semedê bîreke tenê rayeke de 3 hezar metrekup awe yeno xerçkerdiş û no kar 15-20 rayan dibare kenêy û vat: “Eke ma verbê ney bîran nêgerê ser beno ke Trakyayî de ma hêgayê pola 1’in ê romîyenê do vinî bikerêy.”
AMED