Girê Başûr’da 5 bin yıllık oyun

• Siirt'teki Girê Başûr’daki kazılarda 39 taşı bulunan 5 bin yıllık oyun için "satrancın atası" yorumu yapılıyor. Batman Müzesi'nde arkeolog Abdurrahman Demir, "Taşlar çok enteresan; Başûrlular sanat üretmiş, dönemin en önemli sanat eserleridir diyebiliriz’’ diye konuştu.

Siirt'in 20 kilometre kuzeybatısında yer alan, Girê Başûr’da Ilısu Barajı ve Hidroelektrik Santrali Projesi kapsamında yapılan kazı çalışmalarında ortaya çıkarılan bir mezarda Erken Tunç Çağı'na ait yaklaşık 5 bin yıllık oyun taşları bulunmuştu.

Üzerinde köpek ve domuz gibi figürler bulunan taşların en sonuncusu 2019'da yapılan kazılarda ortaya çıkarıldı. Toplamda 39 adet olan taşlar Batman Müzesi'nde koruma altına alındı.

Taşların 2 kişi ile oynanan av, yarış veya zeka oyunu için kullanılan taşlar olduğu düşünülürken, nasıl oynandığı bilinmiyor.

Satrancın atası mı?

DHA’nın haberine göre o dönem kazı çalışmalarında görev alan Batman Müzesi'nde arkeolog Abdurrahman Demir, "2013 yılında ilk defa eserlerle karşılaştık, bir mezar buluntusu olarak. Daha sonra 2019 yılında son parçası olan domuzu bulduk. Benzer eserler ışığında bir karşılaştırma yaptığımızda, sistem olarak 4 domuzun, 4 köpeğin olması, göz şeklinde olması, pramidal taşların olması ve mermi benzeri taşların olmasıyla bunun bir zeka oyunu olduğunu gösteriyor. Tamamen zeka oyunudur diyebilir miyiz, tartışılır. Bir av oyunu, yarış oyunu ya da zeka oyunu olabilir. Satrancın atasıdır demek belki çok da yanlış olmayabilir. Oyun taşının 2019 yılında yapılan çalışmayla beraber bütün parçaları tamamlandı. Oyunun hangi şartlarda, hangi şekilde oynandığını bilmiyoruz" diye konuştu.

5 bin yıllık geçmişi var

Bulunan oyun taşlarıyla Başûrluların sanat ürettiğini söyleyen Demir, "Oyun taşlarının milattan önce 3100 ile 2900 yılları arası yani toplamda 5 bin yıllık bir geçmişi var. Erken Tunç Çağı'nın önemli eserlerinden biridir. Bu taşların hangi amaçla yapıldığı bilinmemekle beraber bununla ilgili hem yabancı hem yerli çalışmalar var. Üzerine hem makaleler hem de tez çalışmaları devam ediyor. İlerleyen zamanlarda yayınlanacaktır. 

Taşlar çok enteresandır. Oyunla ilgiliden ziyade, o dönemin insanlarının çevresini taşlara yansıttığını rahatlıkla görebiliyoruz. Mesela biz herhangi bir satranç oyununa baktığımızda satrançtaki atlar, kale ve piyonların bir benzerini bu oyunda da görebiliyoruz. Döneminin en önemli sanat eserleridir diyebiliriz. Başûrlular sanat üretmiş, diyebiliriz." SİİRT