Gitmeden uyarı geldi
Türk Cumhurbaşkanı Erdoğan’ın ABD ziyareti öncesi uyarılar gelmeye devam ediyor. ABD Ulusal Güvenlik Danışmanı Robert C. O’Brien, Kongre’nin S-400’lerden vazgeçilmemesi durumunda Türkiye’ye yönelik yaptırım kararı almaya hazır olduğunu söyledi.
O’Brien, Türk devletinin savaş suçlarıyla ilgili soruya da ”Gördüğümüz kimi şeyler rahatsız edici, savaş suçları konusunda çok endişeliyiz. 21. yüzyılda, soykırım, etnik temizlik ya da savaş suçlarına yer yok. ABD buna seyirci kalmayacak ve Türklere gayet net belirttik” şeklinde yanıt verdi.
ABD Başkanı Donald Trump’ın, Türk Cumhurbaşkanı Erdoğan’ın ABD ziyareti öncesi bir mektup gönderdiği ortaya çıktı.
Middle East Eye’de (MEE) yer alan habere göre; mektupta Beyaz Saray toplantısı öncesinde ABD’nin Rus yapımı füzeler konusundaki krizin çözümüne yönelik şartları belirtildi.
Ragıp Soylu imzalı habere göre Trump, S-400 sistemlerini devreye sokmamayı kabul etmesi ve gelecekte Rus silah sistemleri satın almamayı taahhüt etmesi halinde Türkiye’nin ABD’nin yeni nesil F-35 savaş uçağı için ortak programa tekrar kabul edilebileceğini de belirtti.
Konuya aşina olan iki Washington kaynağına göre mektup, bu hafta iki lider arasındaki gerçekleşecek görüşmenin zeminini oluşturacak.
MEE’de yer alan habere göre mektup, bu kez kez devlet protokollerine uygun diplomatik bir dille yazıldı. Haberde Beyaz Saray’ın Kongre’nin baskısı altında sabrını yitirmiş gibi göründüğü ve S-400 fiyaskosuyla Türkiye’ye yaptırım uygulayarak ya da yaptırım tehdidini kullanarak şartlarını kabul etmeye zorlamak istediği belirtildi.
Trump, geçtiğimiz Pazartesi günü Erdoğan’ın sözcüsü İbrahim Kalın’a gönderdiği mektupta, sorunu yaptırım uygulamadan çözmek için bir yol önerdi: “Türkiye S-400 sistemlerini devreye sokmasın, ABD’li yetkililerin düzenli ziyaretlerine izin versin ve Ankara Rus silahlarını daha fazla satın almamayı taahhüt etsin.”
Erdoğan’ın şartlarını kabul etmesi halinde Trump, Türkiye’yi F-35 programına geri döndürme ve 100 milyar dolarlık ikili ticaret anlaşması hazırlamaya önerisi de yaptı.
Türkiye, yaz boyunca S-400 füze sistemlerinin birinci ve ikinci partisini almayı sürdürdü. Pentagon da, Temmuz ayında Türkiye’yi F-35 programından uzaklaştırdı.
MEE kaynaklarına göre, Trump’ın mektubu Erdoğan’ı ikna etmedi. Erdoğan, mektupla yanıt vererek, Trump’a Türkiye’nin S-400 meselesini ön şartlarla tartışmayacağını söyledi. Erdoğan, bu sorunu çözmek için ortak bir komite kurma talebini yineledi ve S-400 ve F-35’in Türkiye’nin savunma yapısı içinde uyumlu olabileceği yönündeki argümanı savunmaya devam etti. Habere göre Erdoğan, Trump’ı krize alternatif bir çözüm bulmaya ikna edebileceğine inanıyor.
Kongre karar almaya hazır
Bu arada ABD Ulusal Güvenlik Danışmanı Robert C. O’Brien, CBS televizyonuna yaptığı açıklamada, Kongre’nin S-400’lerden vazgeçilmemesi durumunda Türkiye’ye yönelik yaptırım kararı almaya hazır olduğunu söyledi.
O’Brien, konunu yarınki görüşmede gündeme geleceğini kaydetti. O’Brien, “Eğer Türkiye S-400’lerden kurtulmazsa muhtemelen ABD’nin Hasımlarıyla Yaptırımlar Yoluyla Mücadele Etme Yasası’na (CAATSA) uygun yaptırımlar, her iki tarafın da ezici çoğunluğunun desteğiyle Kongre’den geçecek ve Türkiye, bu yaptırımların sonuçlarını hissedecek. Bunu Cumhurbaşkanı Erdoğan’a açıkça söylemiştik. NATO’da S-400’lere, önemli miktarda Rus silah alımına yer yok. Bunu Başkan (Trump), Washington’a geldiği zaman ona (Erdoğan’a) çok açık bir şekilde söyleyecek” diye konuştu.
Robert O’Brien bununla birlikte, “Türkiye Avrupa’daki ortaklarımız ve bizim için jeopolitik olarak çok önemli bir rol oynuyor. Boğaz’ın iki yanından Karadeniz’e doğru uzanıyor. Romanya, Bulgaristan gibi NATO müttefikimiz olan Karadeniz’de güçler var. Yani Türkiye’yi bir NATO müttefiki olarak kaybetmek Avrupa ya da Amerika için iyi olmaz. ABD Türkiye’yi NATO’da tutmak için elinden geleni yapacak’’ dedi. O’Brien, yönetimin Türkiye’yi NATO’da tutmasının her şeyden öncelikli olduğunu söyledi.
Temsilciler Meclisi, Ankara’ya işgal saldırısından dolayı yaptırım kararı almıştı. Temsilciler Meclisi aynı gün Ermeni Soykırımı’nı tanıyan sembolik bir tasarıyı da kabul etmişti.
Temsilciler Meclisi daha önce de Türkiye’yi Rusya’dan S-400 hava savunma sistemi almaması konusunda uyaran bir kararı geçirmişti. Trump’ın yaptırımları veto edip etmeyeceği sorulduğunda O’Brien ‘‘Neler olacağını göreceğiz’’ dedi.
Rusya ve Türkiye, Rus hava savunma sistemi S-400’lerin Türkiye’ye teminiyle ilgili Eylül 2017’de anlaşma imzalamıştı. Moskova, Türkiye’ye ilk S-400 sevkiyatını Temmuz 2019’da tamamlamıştı.
Savaş suçları
Robert O’Brien, Türk devletinin Kuzey-Doğu Suriye’deki savaş suçlarına ilişkin sorulara da yanıt verdi. Erdoğan’ın, Beyaz Saray’a planlanan ziyareti söz konusuyken, Suriye’de işlenen savaş suçlarıyla ilgili soru karşısında O’Brien, şöyle cevap verdi: “Savaş suçu meseleleriyle ilgili çok endişeliyiz. Gördüğümüz kimi şeyler gerçekten rahatsız edici, savaş suçları konusunda çok endişeliyiz, yakından izliyoruz, çok yakından gözlemliyoruz. 21. yüzyılda, soykırım, etnik temizlik ya da savaş suçlarına yer yok. ABD buna seyirci kalmayacak ve bu durumu Türklere gayet net belirttik.”
ABD askerleri kalacak
Bilindiği gibi ABD Başkanı Donald Trump ve Cumhurbaşkanı Tayip Erdoğan’ın 7 Ekim’de yaptığı telefon görüşmesi sonucunda sınır hattında bulunan Uluslararası Koalisyon Güçleri öncülüğündeki ABD askerleri sınır hattından çekilmişti. Yeşil ışık yakılan saldırılar sürerken, Trump’ın kararıyla ABD askerleri üslerini imha ederek, bölgeden tamamen çekildi. Ancak ABD askerleri ,Türkiye ve Rusya arasındaki mutabakat ardından terk ettiği üslerine geri dönmeye başladı. ABC televizyonunda konuya ilişkin açıklamalarda bulunan ABD Genel Kurmay Başkanı Mark Milley, askerlerinin bölgede varlığını sürdüreceğini söyledi. Milley, birlikler halinde yaklaşık 600 askerlerinin kalacağını açıkladı. WASHINGTON