HDP Amed Milletvekili Garo Paylan, AKP hükümetinin “diğer giderler” ve “örtülü ödenek” adı altında devasa boyutlara ulaşan gizli harcamaları için “Bu paralar kamu özel işbirliği projeleri kapsamında iktidar yandaşlarına dağıtılıyor” dedi.
SELMAN GÜZELYÜZ / MA / ANKARA
HDP Milletvekili Garo Paylan, kamu özel işbirliği ile yürütülen projeler çerçevesinde yapılan şehir hastaneleri, köprüler, otoyolları gibi projelerin rakamlarının bütçede göremediklerini; milletvekillerine herhangi bir bilgi verilmediğini söyledi.
TÜSİAD’ın Merkezi Yönetim Bütçesi raporuna göre, hükümet, 2016’da 55 milyar TL, 2017 yılında 65 milyar TL “diğer giderler” adı altında harcama yaptı. Hangi alanlara aktarıldığı belirtilmeyen bu harcamalar, 2018’in ilk 8 aylık döneminde 30.4 milyar TL’yi bulurken, müteahhitlik giderinin yüzde 34.4’ü olan ve 10.4 milyar TL’ye denk gelen bölümü “diğerleri” başlığı altında gizli tutuldu. Raporda ayrıca “örtülü ödenek” adı altında yapılan harcamalarda da patlama yaşandığına dikkat çekildi. 2018’in tümü için öngörülen bütçe açığının yüzde 70’inin ilk altı ayda gerçekleştiği bilgisi verilen raporda, yıl sonu için 100 milyar TL açık öngörüldü. Raporda dikkat çeken bir diğer ayrıntı ise ödenek kalemlerinin yüzde 53’ünün örtülü ödenekten oluştuğu.
Ekonomist HDP’li vekil Garo Paylan, hükümetin “diğer giderler” ve “örtülü ödenek” adı altında yaptığı gizli harcamalara ilişkin değerlendirmelerde bulundu.
Milletvekillerine bilgi verilmiyor
Türkiye’nin Suriye’nin iç savaşına müdahale etmesi ile birlikte “örtülü ödenek” adı altında yapılan harcamaların arttığına dikkat çeken Paylan, “Diğer kalemler ile birlikte bütçede görmediğimiz bazı rakamlar var. Kamu özel işbirliği ile yürütülen projeler çerçevesinde yapılan şehir hastaneleri, köprüler, otoyolları gibi projelerin rakamlarını biz bütçede göremiyoruz. Milletvekillerine herhangi bir bilgi verilmiyor. Oysa bu kaynaklar Türkiye bütçesinden ödeniyor. Özellikle son dönemlerde artan döviz kurları ile birlikte bu rakamlar artıyor” dedi.
Yolsuzluk ekonomisi devrede
Söz konusu açıklanmayan harcamaların nerelere aktarıldığını bilmek için “müneccim olmaya gerek yok” ifadelerini kullanan Paylan, yolsuzluk ekonomisinin devrede olduğunu vurguladı. Paylan, şunları söyledi: “Özellikle hükümete yandaş olan sermaye grupları, kamu özel işbirliği ile yürütülen projeler büyük yolsuzluklara yol açıyor. Bu yolsuzluklarda bütçe kalemleri arasında gizlenmeye çalışılıyor. Örneğin İşsizlik Fonu’ndan kamu bankalarına harcama yapıldı. Hazine’de paranın olmadığı bir dönemde, söz konusu bu para nereden karşılandı? Biz bu aktarılan paranın İşsizlik Fonu’ndan aktarıldığını söyledik. İktidar kanadı yalanlayamadı bile. Tüm bunlar, aslında bir padişah mantığı ile ülkeyi yöneten Erdoğan’ın keyfi çalışmalarıdır. Erdoğan, yandaşlarına yani kendisine biat edenlere kaynak sağlıyor ve bunların da görünmesini istemiyor. İşte diğer kalemler, örtülü ödenekler, kamu özel işbirliği projeleri kapsamında iktidar yandaşlarına dağıtılıyor.”
Tüm toplantılarda patronlar var
AKP’nin iktidara geldiği günden bugüne yürüttüğü tüm politikalarda sermayedarların çıkarını gözettiğine vurgu yapan Paylan, özellikle ekonominin düze çıkartılması için son dönemde Hazine ve Maliye Bakanı’nın açıkladığı tüm program toplantılarında patronların olduğunu söyledi. Paylan, “Yeni Ekonomik Program açıklanırken patronlar ile toplantı alındı ve onları alkışlayan patronlar oldu. Yine enflasyon ile mücadele programı açıklanırken patronlar orada bulunuyordu. Defalarca yaptıkları toplantılarda, işçi, emekçi, köylü, esnaf değil de patronlar hazır bulundu” dedi.
Devlette hesaplar tutmuyor
Sayıştay’ın 2017 yılına ilişkin hazırladığı Faaliyet Genel Değerlendirme Raporu’na göre Mali Planlar’ın birçok kamu idaresinde gerçeği yansıtmadığı ve bu planlarda yüzde 100’ü aşan sapmaların yaşandığı ifade edildi.
Hazine ve Maliye Bakanı Berat Albayrak’ın açıkladığı ve ismi Yeni Ekonomi Programı (YEP) olarak değiştirilen Orta Vadeli Program’ın (OVP) Mali Planı önceki gün açıklandı. BirGün’den Hüseyin Şimşek’in haberine göre Sayıştay denetçilerinin raporları, Hazine ve Maliye Bakanlığı ile Cumhurbaşkanlığı Strateji ve Bütçe Başkanlığı tarafından hazırlanan Orta Vadeli Mali Plan’da hedeflere uyulmasının çok rastlanan bir durum olmadığını gösterdi.
Sayıştay’ın tüm kamu idarelerini denetlemesinin ardından hazırladığı Faaliyet Genel Değerlendirme Raporu, 2017 yılına ilişkin hazırlanan üç Orta Vadeli Mali Plan’ın (OVMP) üçünde de yüzde 100’e ulaşan sapmalar yaşandığını ortaya koydu. 2017 yılını kapsayan 2015-2017, 2016-2018 ve 2017-2019 OVMP verilerini inceleyen Sayıştay denetçileri, planlar ile sonuçların farklı olduğunu ve hedeflere ulaşılamadığını ifade etti.
Gelir gider tahminleri uymuyor
Sayıştay tarafından OVMP’ye ilişkin yapılan değerlendirmede, “Bütçede beyan edilen gider tahminleri, 2012-2017 dönemi için gerçekleşmeler ile birlikte incelenerek değerlendirilmiştir. Çok yıllı bütçeleme anlayışı çerçevesinde OVMP ile yapılan gelecek üç yıla ilişkin toplam gelir ve gider tahminleri yapılmıştır. Bu kapsamında 2017 yılına ilişkin gelir ve gider tahminlerini içeren 2015-2017, 2016-2018 ve 2017-2019 OVMP verileri kullanılarak yapılan karşılaştırmalar neticesinde bazı genel bütçeli kamu idarelerinin 2017 yılına ilişkin OVMP tahminlerinde yüzde 100’ü aşan sapmalar olduğu belirlenmiştir” denildi.
OVMP’de belirlenen ödenek tutarı ile 2017 yılı Merkezi Yönetim Bütçe Kanunu çerçevesinde belirlenen başlangıç ödeneklerindeki tutarsızlık, OVMP’deki sapmanın en önemli nedeni olarak gösterildi. Raporda, bazı kurumların aldığı başlangıç ödeneğinin, OVMP’de belirlenen tutarın üzerinde olduğu için bu sapmanın otaya çıktığı belirtildi. Sayıştay denetçileri, yüzde yüzü aşan sapmalara ilişkin şu öneride bulundu: “2016 yılı Faaliyet Genel Değerlendirme Raporu’nda da değinildiği üzere genel bütçeli kurumlardan özel bütçeli kurumlara yapılan Hazine yardımlarının OVMP’ye dahil edilmemesinden kaynaklanan bu durum, plan ve bütçe arasındaki ilişkinin değerlendirilmesini zorlaştıracak niteliktedir. Dolayısıyla bu değerlendirmenin daha sağlıklı yapılabilmesi ve hesap verebilirliğin güçlendirilmesini için Hazine yardımlarının OVMP’de öngörülen ödenek tavanlarına dâhil edilmesinin uygun olacağı düşünülmektedir.”
Saray için 1.8 milyarlık revizyon
Geçen yıl 845 milyon lira olan Saray’ın ödeneği 2019 için önce 1 milyar olarak öngörüldü, ancak 2.8 milyar TL olarak revize edildi. Bağlı kurumlarla birlikte bu dev ödenek, 16 milyar lirayı geçti.
BirGün’den Nurcan Gökdemir’in haberine göre 2018 yılı ödenek toplamı 845 milyon lira olan Cumhurbaşkanlığı bütçesinde, yeni sistemle yürütme görevini üstlenen ve buna bağlı olarak binlerce kişinin istihdam edildiği Saray’ın harcamalarını karşılayabilmek için rekor bir artış öngörüldü. Ödenek tavanı 2 milyar 818 milyon lira olarak belirlenen Cumhurbaşkanlığı bütçesinden 2019 yılında personel giderleri için 278 milyon lira ayrıldı. Sosyal güvenlik primlerine 30.5 milyon lira, tedavi ve ilaç giderlerine 3 milyon lira, cari transferlere 401 milyon lira, inşaat harcamalarına 950 milyon lira, mal ve hizmet alımlarına 1.1 milyar lira harcama yapılması öngörüldü. 2020 bütçesi için 2 milyar 837 milyon, 2021 bütçesi için de 3 milyar 91 milyon lira tahmini yapıldı.
16 milyarlık bütçe
24 Haziran sonrası geçilen yeni sistemde Devlet Arşivleri Başkanlığı, Devlet Denetleme Kurulu, Diyanet İşleri Başkanlığı, Genelkurmay Başkanlığı, İletişim Başkanlığı, Milli Güvenlik Kurulu Genel Sekreterliği, Milli İstihbarat Teşkilatı Başkanlığı, Milli Saraylar İdaresi Başkanlığı, Savunma Sanayi Başkanlığı, Strateji ve Bütçe Başkanlığı ve Türkiye Varlık Fonu da Cumhurbaşkanlığı’na bağlandı. Resmi Gazete’de dün OVMP’nin yanısıra yayımlanan bir Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi ile Devlet Arşivleri Başkanlığı, İletişim Başkanlığı, Milli Saraylar İdaresi Başkanlığı ile Strateji ve Bütçe Başkanlığı da genel bütçe kapsamındaki kamu idarelerinin arasına alındı.
Bu kurumların bütçeleri ile birlikte Cumhurbaşkanlığı’nın 2019 yılında harcayabileceği bütçe büyüklüğü 16 milyarın üzerine çıktı. Buna göre, Diyanet İşleri Başkanlığı’na 10.4 milyar, Milli İstihbarat Teşkilatı’na 2.1 milyar, İletişim Başkanlığı’na 345 milyon, Strateji ve Bütçe Başkanlığı’na 238 milyon, Milli Saraylar İdaresi Başkanlığı’na 121 milyon, Devlet Arşivleri Başkanlığı’na 91 milyar ve Milli Güvenlik Kurulu’na 32 milyon lira bütçe ödeneği ayrıldı.
Aslan payı Hazine’ye
Mali plana göre, genel bütçe kapsamındaki idarelere 2019’da gelecek yıl 885.2 milyar lira ödenek verilecek. Bütçeden aslan payını 388.9 milyar lira ile Hazine ve Maliye Bakanlığı alırken bu bakanlığı 113.8 milyarla Milli Eğitim Bakanlığı, 103.1 milyarla Aile, Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı, 46.5 milyarla Milli Savunma Bakanlığı, 33.7 milyarla Emniyet Genel Müdürlüğü izleyecek.