- Trump, Danimarka ve Grönland ile Arktik ve Kuzey Atlantik güvenliğine ilişkin anlaşmayı imzaladı. ABD, Grönland’daki askeri işgalini genişletecek, Grönland ise Danimarka egemenliğinde kalacak.
ABD, Danimarka ve Grönland, kutup bölgesinde iki yeni askeri üs kurulması konusunda anlaştı. Taraflar, Danimarka'nın bölge üzerindeki egemenliğini yeniden teyit eden bir savunma anlaşması imzaladı. New York'taki Birleşmiş Milletler Genel Kurulu'nda düzenlenen imza töreni öncesinde konuşan ABD Başkanı Donald Trump, "Uygun yerlerde büyük bir askeri varlık oluşturma sürecine derhal başlayacağız" dedi.
Danimarka Başbakanı Mette Frederiksen, anlaşmanın "ABD, Danimarka ve Grönland'ın yanı sıra Avrupa ve NATO için de iyi olduğunu" söyledi. Grönland Başbakanı Jens-Frederik Nielsen ise anlaşmayı "herkesin kazandığı" bir sonuç olarak nitelendirdi. Trump, stratejik savunma konumunu ve zengin maden kaynaklarını gerekçe göstererek, ulusal güvenlik kaygıları nedeniyle yarı özerk Grönland'ı "ele geçirmekle" tehdit etmişti.
Yeni işgal yerleri
Anlaşma, Danimarka-ABD arasında 1951'de imzalanan savunma anlaşmasını değiştiriyor ve güncelliyor. Yeni anlaşmada ABD'nin, Grönland'ın güneyindeki iki bölgede, "ilave savunma bölgeleri kurmasına izin verileceği" belirtiliyor.
Bunlarda Narsarsuaq, daha önce sivil havalimanı ve İkinci Dünya Savaşı sırasında askeri üs olarak kullanılmış bir bölge. Derin su erişimine ve büyük bir piste sahip. İkinci bölge Mestersvig'deki karakol ise oldukça uzak bir konumda bulunuyor. Çok daha az gelişmiş durumda ve Danimarka Donanması'na bağlı köpekli kızak birimi tarafından kullanılıyor.
Üslerin "işleyiş biçimleri ve teknik ayrıntıları" henüz netleşmedi. Anlaşmaya göre bunların tüm tarafların karşılıklı mutabakatıyla belirlenmesi gerekiyor. Bu da ABD'nin güvenlikle ilgili düzenlemeler konusunda sınırsız yetkiye sahip olmadığı ve Grönland ile Danimarka'nın onayının hâlâ gerekli olduğu anlamına geliyor.
NATO üyeliği şartı
Washington hâlihazırda Grönland'ın kuzeybatısındaki Pituffik Uzay Üssü'nü işletiyor. Yeni anlaşma, ABD'nin buradaki "faaliyetlerini modernleştirmesine ve genişletmesine" de izin veriyor. Anlaşmada ayrıca, "NATO üyesi olmayan hiçbir devletin Grönland'da insanlı veya insansız askeri tesis kurmasına ya da Grönland'da sürekli askeri güç bulundurmasına izin verilmeyeceği" belirtiliyor.
Anlaşmanın en önemli yönlerinden biri, ABD'ye toprak devri içermemesi. Metin hem Danimarka'nın "egemenliğini ve toprak bütünlüğünü" hem de Grönland'ın kendi kaderini tayin hakkını tanıyor.
ABD askeri varlığını güçlendirecek
Bu açıdan bakıldığında anlaşma, Trump'ın Arktik adasını satın alma yönündeki önceki çağrılarından önemli bir geri adım anlamına geliyor. Ancak anlaşma, ABD'nin askeri varlığını güçlendiriyor ve önceki düzenlemenin kapsamını genişletiyor.
Parlamentoların onayı gerekiyor
Yeni anlaşmanın Danimarka ve Grönland parlamentoları tarafından da onaylanması gerekiyor. İmza töreninde konuşan Trump, "Olağanüstü ve güvenli bir ilişkimiz olacak. Bu, Avrupa ve ABD için, herkes için muazzam bir gelişme. Grönland için de inanılmaz olacak" dedi.
Frederiksen ise anlaşmanın imzalanmasının "uzun süredir devam eden işbirliğinde bir dönüm noktası" olduğunu söyledi. "Yetmiş beş yıl önce Grönland'ın savunması konusunda bir anlaşma imzalamıştık. Bugün ise daha büyük ve daha iyi bir anlaşmaya, sonsuza kadar sürebilecek bir anlaşmaya imza atıyoruz" dedi. Danimarka lideri, anlaşmanın "Danimarka Krallığı'nın egemenliğine ve toprak bütünlüğüne, ayrıca Grönland'ın kendi kaderini tayin hakkına saygı gösterdiğini" vurguladı.
Geri adım mı attı?
Grönland lideri Jens-Frederik Nielsen ise "Bu yalnızca bizim hakkımızda yapılmış bir anlaşma değil, bizimle birlikte yapılmış bir anlaşmadır" dedi. "Grönland, Kuzey Amerika'nın ve transatlantik bölgenin güvenliği açısından önem taşıyor" diyen Nielsen, değişen güvenlik koşullarında NATO'nun Kuzey Atlantik'te kilit bir rol üstlendiğini de sözlerine ekledi.
Anlaşma ayrıca Grönland'ın Danimarka'dan bağımsızlığını kazanması durumunda NATO üyesi olarak kalacağını da teyit ediyor. 1951 tarihli anlaşma, ABD'nin Grönland'a istediği sayıda asker göndermesine zaten izin veriyordu. Washington'ın Pituffik Üssü'nde hâlihazırda sürekli görev yapan 100'den fazla askeri personeli bulunuyor. NEW YORK
