Zeynep Yaş, yıllar sonra tekrar Kürdistan’a döndü ve 1993 yılından itibaren Kürt kültürü ve müziği üzerine araştırmalara başladı. Yıllarca Kürt sanatçılarının eserlerini ve portrelerini araştırarak bir araya getirdiği bilgileri Şakarên mûzika Kurdi adlı kitap da toplayan Yaş, çalışmasına en az bir dengbêj kadar iyi olduğunu ifade ettiği babasıyla başladı.

Yaş, en önemli çalışmasının ise Kürt kadınları ve Eyşa Şan üzerine olduğunu belirtti ve ekledi: Belge kitap niteliğinde bilgileri bir araya getirerek 150 stranını topladım ve 12 CD çıkardım. Duhok ve Süleymaniye’ye gittim. Kürt müziğinde çok fazla kayıp sesler vardı. Ona çok fazla ağırlık verdim. Eyşa Şan’ın Mem û Zin üzerine bir stranı vardı. Ona Cemilê Hor û Eyşa Şan birlikte söyleniyor denildi. Fakat yaptığım uzun araştırmalar sonucu o sesin Cemilê Hor’a ait olmadığını, Kemal Örkün’e ait olduğunu öğrendim. Kemal Örkün’ü ortaya çıkardıktan sonra bu defa Cemil’i merak etmeye başladım. Bunu araştırırken Kawis Axa ve onunla beraber üç ayrı sanatçının olduğunu öğrendim. Mahmut Hesen Kirori, İbrahim Xelil, Saidê Ebo olduğunu öğrendim.


23 yıllık stranbej Gülbahar

“Halkla paylaştığım birçok sanatçıyı kimse tanımıyordu” diyen Yaş, “Bu sanatçılardan biri de Gülbahar. 23 yıl boyunca Bağdat radyosunda çalışmış stranbejlik yapmış. 272 programda stran söylediğini belirtti. Bu kadar stran söylemesine rağmen tek bir albümü dahi yoktu. Sadece onu sevenlerin radyoda dinlerken topladığı stranları vardı. Birçok defa yanına gidip geldim ve hayatı üzerine arşiv topladım. Onunla ilgili topladığım bilgilerden 6 CD yaptım. İlk defa bir albümü oluşmuştu” dedi. 


‘46 Kürt sanatçısı üzerinde çalışma yaptım’

Yaş, hazırladığı portrelerin Diyarbakır Büyükşehir Belediyesi Kültür ve Turizm Daire Bakanlığı öncülüğünde toplanıp bir araya getirildiğini söyledi. Yaş, “46 Kürt sanatçısı üzerinde çalışma yaptım ve Güney Kürdistan’da bulunan aydınlara, çalışmanın tanıtılması açısından öneride bulundum. Önerim kabul edildi. O dönem Adîl Hessen vardı projeye büyük destek verdi” diye konuştu.

Güney Kürdistan’daki çalışmaları ardından Diyarbakır’a gelen Yaş şu bilgileri verdi: ‘’Yaptığım çalışmaları 2’ye ayırdım. 110’a yakın Kürt sanatçısı üzerine yapılan çalışma var. 1983 yılında Evdalê Zeynikê’den Şehit Delila’ya kadar. Sadece Kürt kökenli olan değil, Kürt müziğine hizmet etmiş birçok kişi de yaptığım çalışmada yer alıyor. Her bir portrede ayrı bir özellik var. Hepsi bende ayrı tesir bıraktı. Her şeyden önce insanlar kültürleri ile var olur. Bunlar bize bir miras olarak kalmış.  İnsanlar ne kadar kültürünü ve hafızasını tanırsa kendisini o kadar büyük ve zengin hisseder.” 



ŞEHRİBAN ASLAN / JİNHA