Hak yolunun talipleriyiz

M. ZAHİT EKİNCİ

FRANKFURT

Bu yıl 10’uncusu düzenlenen Avrupa Dersim Festivali Frankfurt kentinde büyük bir coşkuyla kutlandı. İki gün devam eden festival etkinlikleri kapsamında paneller, söyleşiler, müzik dinletileri, kitap ve müzik standları oldukça yogun ilgi gördü. 1-2 Haziran tarihleri arasında Rebstockpark’ta yapılan festival klasik festivallerden ziyade Dersim’de düzenlenen bir HDP mitingini andırdı adeta. Festival alanı da baştan başa HDP flamaları/afişleri ile süslendi. Endam ve asalet kadar göze çarpan bir diğer duygu ise insanların gözlerindeki umut, coşku ve kararlılıktı. İstisnasız konuştuğumuz her Dersim insanı 24 Haziran seçimlerinin Türkiye toplumu için bir dönüm noktası olacağı konusunda hemfikirdiler.

Festivalin açılışı ilk günü moderatörlüğünü Ayten Şimşir’in yaptığı ‘Dersim’den Efrîn’e Soykırım’ konulu panel ile yapıldı. Panele Araştırmacı-Yazar Erdoğan Aydın, Siyasetçi İmam Canpolat ve Araştırmacı Hüseyin Ayrılmaz katıldı. Panelde, yapılan konuşmalarda, 80’inci yılında Dersim’den Efrîn’e soykırımın devam ettiği hatırlatılarak, buna karşı çıkılması gerektiği vurgulandı.

’90 yıldır katliamlar devam ediyor’

Araştırmacı-Yazar Erdoğan Aydın, egemenler yaptıkları katliamları meşrulaştırmak için farklı anlatımları olduğunu belirtti. Aydın, özetle şunları ifade etti: “Dersimlinin o dönemde verdiği vergi ve asker Aydınlının, Sinoplunun Siirtlininkinden farklı değildir. Oysa Dersim’de uygulanan katliam ile gerekçe arasında büyük fark var. Gerçekler çok farklıdır. Sömürgeleştirme planıdır. Daha önce de çıkartılan Şark Islahat Planı kendi kimliğiyle yaşayan halkı ıslah etmek amacıyla yapılmıştır. 1934 yılında iskan planı çıktığında bu gerekçenin net bir şekilde önümüze çıkıyor. Aradan geçen yıl 90 yıl geçmesine rağmen coğrafyamızda katliamlar hala devam ediyor.

‘Sözler veriyor yerine getirmiyor’

Araştırmacı Hüseyin Ayrılmaz ise Dersim tarihine değinerek, Dersim’de cumhuriyet hükümetine bir şüphe olduğunu belirterek, “Osmanlı’dan farklı olmayacağını düşünüyorlardı. Zaten öyle oluyor. Yapılan görüşmelerde devlet hep kandırıyor, sözler veriyor yerine getirmiyor” dedi.

Siyasetçi İmam Canpolat da Türk devletinin Efrîn saldırısına dikkat çekerek, “Dersim’de başlayan soykırım bugün Efrîn’de devam ediyor. Biz bunlara karşı çıkmak için Seyid Rıza’nın sözlerini doğru anlamamız lazım. Onun torunlarıysak sözlerini anlamak ve cevap olmamız lazım. Seyid Rıza’nın, ‘Ben sizin yalan ve hilelerinize baş edemedim. Bu bana dert oldu’ sözlerinin anlamı o dönemdeki Kürt örgütlülüğün zayıflığını gösteriyor. ‘Önünüzde diz çökmedim’ sözü de Kürt fedai direnişçiliğini özetliyor. Ve bugün bu direnişçilik soykırımı durdurma aşamasına gelmiştir” dedi.

Panel yapılan konuşmaların ardından soru cevap bölümüyle son buldu. Festivalin birinci günü Hozan Ali Baran, Serap Mutlu Barak ve Kirvem Erdal‘ın deyişleriyle son buldu.

Kırmanckî masaya yatırıldı­­

Festivalin ikinci günü, “Kaybolmakla yüzyüze kalan Kırmanckî Dilimiz” başlıklı panel ile başladı. Moderatör Akife Polat, Gazeteci Meral Küçük ile Araştırmacı Yazar Hakan Kerimoğlu panelist olarak katıldı. Sahneye Seyit Rıza portresi ile “Çemê mûnzurî Dêrsimo Xoser de bê bandu phê bido”, “Qızılbaşlık teslimiyet değil, direniş adıdır” yazılı pankartı asıldı. Panelin yapıldığı çadırda, Ressam İnan Soylu’nun, Dersim’in Hozat ilçesinde çizdiği resimleri sergilendi.

Moderatör Polat, 1938’de Dersim soykırımıyla halkın kültür ve dilinin elinden alınmak istediğini söyledi. “Halen içimiz kanıyor yaralar daha kapanmamış” diyen Polat, bu acıların son bulması için konuşacaklarını ifade ederek söz hakkını panelistlere verdi.

Araştırmacı Kerimoğlu, Kirmanckî/Dimilkî lehçesinde kaybolmakta olan kelimeler dile getirerek kaleme aldığı şiirleri seslendirdi. Gazeteci Meral Küçük ise Dersim’in belirli bölgelerinde konuşulan şiveler hakkında yorum yaptı.

‘Hak ve hakikat HDP çizgisinde’

Festivalin sahne açılışı Pir Rıza Yağmur’un Gulbangı ve Dersim başta olmak üzere Kürdistan’ın birçok yerinde ecelsiz ölümlerde yaşamını yitiren canlar için saygı duruşu ile başladı. Gülbang’ın ardından bir konuşma yapan Rıza Yağmur alanda bulunan binlerce kişiyi hak didarına çağırarak kendilerinden 24 Haziran seçimlerinde çalışmaları için ikrar aldı. Aleviler olarak asla zulme ve zalime boyun eğmeyeceğiz diyen Yağmur, Türkiye toplumunun üçte birini teşkil etmelerine rağmen siyasetten hiç bir hakka ve güvenceye sahip olamadıklarını belirtti. Pir Rıza Yağmur şu çağrıda bulundu: “1400 senedir karanlığın bedelini bize ödetmeye çalışıyorlar. Bu karanlığa karşı Aleviler aydınlığı temsil ediyor. Aydınlığın neferleri olarak elimizi vicdanımıza koyarak seçim çalışmalarına katılacağız. Biz vicdanımızı,emegimizi ve bilincimizi ortaya koyarsak ne karanlık kalacak, ne de zalimler. Güneşin aydınlığını ülkemizde ve yüreğimizde hissetmek istiyorsak, HDP için daha fazla çalışacağız. Hak ve hakikatı bizler HDP çizgisinde görüyoruz. Bize ve inancımıza en yakın parti odur. şer ittifaklarına karşı vicdanlı her Alevi mutlaka sandık başına giderek oyunu HDP’ye vermelidir.”

Fedai ruh bizi zafere taşıyacak

Festivalin konukları arasında yer alan birçok siyasetçi Türkiye’deki seçim çalışmalarından dolayı katılmazken Kominist başkan olarak bilinen Ovacık Belediye Başkanı Mehmet Fatih Maçoglu ve Mazgirt Belediye Başkanı Tekin Türkel ise Türk devletinin vize engeline takıldıkları için festivale katılmadıkları ögrenildi. HDP adına konuşan Şırnak Milletvekili Faysal Sarıyıldız diktatör Erdoğan’ın halkın adaletinden kurtulmak için kaçacak delik arayacağını belirterek şunları kaydetti: “Halk olarak 40 yıldır büyük bir fedai ruhla direniyoruz. Bizi bugünlere getiren bu devrimci ruhtur. Ne olursa olsun Çiyager yoldaşımızın dediği gibi ‘sonuç bizler için muhteşem olacak’. Egemenler en kirli yüzlerini göstererek şehirlerimizi, kasabalarımızı başlarımıza yıksalar da asla bize diz çöktüremeyecekler. Seyit Rızaların, Alişerlerin, Mehmet Tunçların ve Çiyagerlerin ardılları olarak zafere her zamankinden daha yakınız. 24 Haziran’da köhnemiş bu diktatör bozuntularına son darbeyi vuracağız. Faşizmin ve baskının olduğu bir yerde bizlere asla rahat olmayacak. Bu duygu ve düşüncelerle,bu inançla bendini aşan bir sel gibi sandıklara akalım. 80 milyon insanın kabusu olmuş Erdoğan’ı alaşağı etmek için her zamankinden daha güçlüyüz.”

‘Türk tipi başkanlık istemiyoruz’

Festival için Türkiye’den gelen Sosyalist Meclisler Platformu temsilcisi Hüseyin Şimşek’te Erdoğan ve ekibinin halkların meşru ve demokratik olan mücadelesini bastırmak için erken seçim kararı aldığını söyledi. Bu erken seçimle Erdoğan’ın Türk tipi bir diktatörlük peşinde oldugunu belirten şimşek parçalanan ırkçılığı tekrardan Erdoğan’ın şahsında birleştirilmek istenildiğine dikkat çekerek bunu engelemenin tek yolunun geniş yelpazeli bir ittifak oldugunu söyledi.

Dersimliler Erdoğana ders vermeli

Avrupa Demokratik Dersim Birlikleri Federasyonu (ADEF) Genel Başkanı Muharrem Erdoğan’da yaptığı konuşmada 24 Haziran seçimlerinde Dersim halkının Tayyip Erdoğan’a hiç unutamayacağı bir ders vermesi gerektiğini belirtti. Dersim’deki tüm çevrelerin HDP’nin adayları için çalışmaları gerektiğini belirtten Erdoğan, zulme son vermek ve barajları yerle bir etmek için Haziran seçimlerinin büyük bir imkan oldugunu belirtti.

Muharrem Erdoğan ile birlikte festivale katılanları selamlayan FEDA Eşbaşkanı Bedrana Yıldırım’da kurumsallaştırılmak istenilen Faşist zihniyetin ancak muhalif dinamiklerle engellenebileceğini söyledi. Özgür ve yaşanılabilinir bir ülke için FEDA olarak HDP’yi destekliyoruz diyen Yıldırım, HDP’nin Türkiye’de yaşayan azınlıkların ve inançların tek garantisi oldugunu belirtti.

Ferhat Tunç’tan Nadire’ye ağıt

Festivalin konukları arasında olan ancak seçim çalışmaları için Türkiye’de bulunan sanatçı ve HDP Milletvekili adayı Ferhat Tunç da seçim bölgesi olan Aydın’dan telefonla festivale katıldı. Halkın isterse kendisine biçilen kaderi değiştirebileceğini söyleyen Tunç, “Bunu değiştirmediğimiz sürece ömrümüz ahlarla vahlarla geçecek” dedi. HDP’nin adil olmayan ağır koşullarda seçim çalışması yürüttüğünü belirtten Tunç, her şeye rağmen HDP politikasına karşı yogun bir ilgi ve sevginin oldugunu belirtti. Dersim’den Efrîn’e kadar direnen tüm halkımızı yanı sıra festivalde bulunan tüm insanlarımızı devrimci duygularımla selamlıyorum diyen Ferhat Tunç, 8 Mart’ta vefat eden kızkardeşi Nadire Yoslun için bestelediği ağıdı okudu.

Dersim tarihi rolünü oynayacak

Festivalin son konuşmacısı olan HDP Amed Milletvekili Nursel Aydoğan’da Dersim’in tarih boyunca haksızlığa karşı mücadele ettiğini belirterek şunlara değindi: “Şüphesiz dün olduğu gibi bugünde Dersim tarihi rolünü oynayarak tüm hile, baskı ve entrikalara rağmen hakkın ve mazlumun yanında olduğunu gösterecektir. Dersim asla zalimlere boyun eğmedi. Bunun için acı çekti. Çok yiğit evlatlarını bedel verdi. Ama onurundan asla taviz vermeyerek kendisine yakışanı yaptı. Bunun içindirki gittikleri her yerde kimliklerine sahip çıkmanın mücadelesini veriyorlar. İnanıyorumki Dersim insanı 24 Haziran’da bir kez daha bu eli kanlı diktatörlere gereken dersi verecektir. Dersim’in onurlu insanlarının katilere verecek tek bir oyu olmamalı.”

Meral Hanbayat Yeşil’den mesaj

HDP Dersim Milletvekili adayı Meral Hanbayat Yeşil de festival tertip komitesine emeklerinden dolayı bir kutlama mesajı gönderdi. Mesajında yurtdışında yaşayan Dersimlilere seslenen Hanbayat kalbi adaletten, demokrasiden ve barıştan yana atan her Dersim insanının büyük bir özveri ile HDP’nin çalışmalarında yer alması gerektiğini söyledi.

Çok renkli festival

Bu sene onuncusu düzenlenen Avrupa Dersim Kültür Festivali’nin kültürel programı ise oldukça zengindi. Sanatçı Amele’nin el emeği göz nuru kurduğu kıl çadır festivale gelenlerin buluşma noktası oldu. Bunun yanı sıra sanatçının kendi eserlerinden oluşan heykel sergisi oldukça ilgi çekti. Sanatçılar Erdal Güldağ ve İnan Soylu’un açmış oldukları resim sergisi ise büyük bir beğeni topladı.

Festival etkinlikleri çerçevesinde çocuklar içinde çeşitli gösterimler vardı. Hatta denilebilinirki çocuklar festivalin en şanslı insanlarıydılar. Zenginlik ve nitelik festivalin kültür programında da vardı. Sanatçılar Yelda Abbasî, Deniz Deman, Grup Munzur, Mehmet Ekici, Silbis u Tarî müzik grubu, Taylan Yıldız, Les Etoiles de Botan (Botanın Yıldızları), Ozan Zerife, ve Veysel Aydın en güzel parçalarını seslendirirken, Dersim kültüründe önemli bir yeri olan Varvara oyunu ise büyük bir beğeni ile izlendi. Futbolcu Deniz Naki ve Avrupa Boks Şampiyonu İsmail Özen’de hemşehrileri ile bir araya gelmenin sevincini yaşadı.

Festival etkinlikleri kapsamında Mezopotamya yayınları, Mîr Müzik, Heyva Sor, Yeni Özgür Politika, Partizan, AGİF, FEDA, ADHK, Frankfurt Barış ve Demokrasi Platformu, Bir-Kar; Haziran hareketi, Koçgiri Kültür Merkezi, Dengên Rengin, 4K Kürt, Kızılbaş, Komünist, Alevi yanı sıra birçok elbise, yemek ve takı standı festivale gelen insanlara gün boyunca hizmet yarışında bulundular.

Festivalin yapıldığı alanda Seyit Rıza başta olmak üzere Kürdistan Özgürlük Mücadelesi’nde yaşamını yitiren önder kadroların fotoğraflarının yanı sıra şu pankartlar göze çarpıyordu: ‘Dersim 38 Soykırımını Unutmadık, Unutturmayacağız’, ‘Tertelê 38’i Xo Vira Nêkeme, Nêdame Xo Virakerdene’, ‘Meşa me ya heqqi u heqqate dewam dıke’ ‘Doga, İnanç, Kimlik ve Kültür Soykırımına Hayır’, ‘Dersimden Efrîne ecelsiz ölümlere karşı barışa semaha duruyoruz’, ‘Dersim Kürdistano, Kürdistan Dersimo’.