HDP’li vekillerin dokunulmazlıklarını kaldırılmasına ilişkin Anayasa değişikliği için ikinci tur oylama önceki gün Meclis’te yapıldı. İlk turdaki oylama referandum aralığında (330-367) kalırken, ikinci turda ilk madde 373 oyla, ikinci madde de 374 oyla kabul edildi. Teklifin tümü ise 376 oyla geçti. Teklif, Erdoğan’ın onayının ardından yürürlüğe girecek.
Dokunulmazlıkların kaldırılmasına ilişkin anayasa değişikliği teklifi için ilk tur oylama Meclis Genel Kurulu’nda 17 Mayıs Salı günü yapılmış; 1. madde için 350 kabul, 148 ret; 2. madde için 357 kabul, 149 ret oyu çıkmıştı. Anayasa değişikliğinin ikinci turu ise dün gerçekleştirildi.
Meclis’te 59 milletvekili bulunan HDP, yurtdışında bulunan Faysal Sarıyıldız ve Tuğba Hezer ile Kürdistan’da abluka altındaki kentlerde bulunan Ali Atalan, Nihat Akdoğan ve Aycan İrmez hariç tüm vekilleriyle Meclis’te yer aldı. Birinci turdaki referandum eşiği, ikinci turda aşıldı. Anayasa değişikliğinin tamamı 140 ret oyuna karşı 376 evet oyuyla kabul edildi.
1. madde: 373 evet
Haklarında fezleke bulunan vekillerin dokunulmazlıklarının kaldırılması için birinci ve ikinci madde ardından teklifin tümü oylandı. 2’nci tur oylamasının sonuçlarına göre ilk madde 373 oyla kabul edildi. 531 milletvekilinin katıldığı 1. madde oylamasının sonuçları şöyle:
Evet: 373
Ret: 138
Çekimser: 8
Boş: 9
Geçersiz: 3
2. Madde: 374
Verilen öğlen arası ardından 2. maddeye ilişkin yapılan oylamada evetçilerin sayısı 1 arttı. 526 milletvekilinin oylamaya katıldığı 2. madde 374 oyla kabul edildi. 2. maddeye ilişkin oylama sonucu şöyle oldu:
Evet: 374
Ret: 136
Çekimser: 4
Boş: 11
Geçersiz: 1
Referandumsuz geçti
Teklifin tamamına ilişkin oylama ise 531 milletvekili katıldı. Saray darbesine 376 vekil “Evet” derken, referandumsuz dokunulmazlıkların kaldırılmasına ilişkin teklif Meclis’ten geçti. Teklifin tamamına ilişkin oylamanın sonuçları şöyle:
Evet: 376
Ret: 140
Çekimser: 5
Boş: 7
Geçersiz: 3
CHP çark etti
Dokunulmazlıklarla ilgili teklifin ilk turunda oylama referandum aralığında kalmıştı. Bu sonuçta teklife “hayır” diyen CHP’lilerin etkisi vardı. Muhtemelen teklifin referanduma götürülmesinden yana olmayan CHP’lilerin oylarıyla evetçilerin sayısı yükselirken, Erdoğan’ın Anayasa değişikliğini referanduma götürmesine gerek kalmadı. Teklifin sahibi AKP ile destekçisi MHP’nin toplam oy sayıları 356. İki partinin hiç fire vermediğini düşünürsek, 367’ye ulaşabilmesi için CHP’li vekillerin oyuna ihtiyaçları var.
Erdoğan’a kaldı
Meclis’ten geçen Anayasa değişikliği doğrudan yürürlüğe girmesi için Cumhurbaşkanı Erdoğan’ın onayına sunulacak. Anayasa değişiklikleri TBMM Genel Kurulu’nda iki tur görüşüldükten sonra üye tam sayısının (550) 5’te 3’ünün (330) desteğiyle gerçekleşebiliyor. Odağında HDP milletvekillerinin bulunduğu dokunulmazlıkların kaldırılmasına ilişkin anayasa değişikliği teklifine ise 376 vekil “Evet” dedi.
Anayasa değişikliğini destekleyen milletvekili sayısı 330 ile 367 arasında kalırsa, anayasa uyarınca değişikliğin referanduma (halkoyuna) götürülmesi zorunlu. Değişikliği destekleyen milletvekili sayısı 367’yi aştığında Cumhurbaşkanı isterse değişikliği referanduma sunma yetkisine sahip. Cumhurbaşkanının önüne gelen yasayı Meclis’e yeniden görüşülmek üzere iade etme yetkisi de var.
‘Alın yargılayın’
Türk Cumhurbaşkanı Erdoğan, Meclis Genel Kurulu’nda oylama yapıldığı sırada konuştu. Halkın “suçlu” olan milletvekillerini parlamentoda görmek istemediğini savunan Erdoğan, “Milletim terör destekçilerini bu parlamentoda istemiyor. 670 fezleke dosyasını yargıya götürecekler. Alın yargılayın, bedeli neyse ödesinler” diye konuştu. Erdoğan, referanduma da ihtiyaç olmadığını söyledi: “Şu anki tabloya göre referanduma gerek yok ama referanduma gidilirse de ben biliyorum ki milletim gereken cevabı da verecektir.”
Şimdi ne olacak?
Meclis’teki 675 fezlekeden 46’sı AKP, 196’sı CHP, 407’si HDP, 21’i MHP’li vekillere ait. Dokunulmazlıkların kaldırılmasıyla, TBMM Anayasa ve Adalet Karma Komisyonu ilgili dosyaları başta savcılıklar olmak üzere, “gereğinin yapılması için” yetkili makamlara gönderecek. Bir milletvekilinin dokunulmazlığının kaldırılmasıyla milletvekilliği düşmüyor, devam ediyor; eğer tutuklanmamışsa Meclis’e gelip yasama çalışmalarına katılabiliyor. Ancak milletvekili hakkındaki ceza kesinleştikten sonra Genel Kurul’da okunuyor ve o zaman milletvekilliği düşmüş oluyor.
HDP yolunu çiziyor
Saray darbesinin AKP-CHP-MHP’nin Kürt karşıtı ittifakıyla kabul edilmesi ardından HDP Grubu, Eşbaşkanlar Selahattin Demirtaş ve Figen Yüksekdağ başkanlığında toplandı. HDP hafta sonu ise hem PM hem de MYK’sını toplayarak yol haritasını belirleyecek. HDP, 23 Mayıs’tan 5 Haziran’a kadar “Darbeye karşı demokratik direniş“ sloganıyla Kürdistan ve Türkiye kentlerinde alanlara çıkacak.
Yüksekdağ: Mücadele yeni başlıyor
HDP Eşbaşkanı Selahattin Demirtaş ve Figen Yüksekdağ, HDP Grubu ardından açıklama yaptı. HDP’li milletvekillerini hedefleyen dokunulmazlıkların kaldırılmasının “darbeci siyasetin pratiğinin son perdesi” olduğunu belirten Yüksekdağ, “Onlar açısından son perde olabilir, bizim için mücadele daha yeni başlıyor. Onlar tarihe bu yüz karasıyla geçecekler. Bir kere daha demokrasiyi katletme suçu eklenecekler listeye. Biz direnenler, bugünden sonra bu demokratik direnişi her yerde daha da güçlendireceğiz” dedi. Meclis’teki 3 partinin uzlaştığını belirten Yüksekdağ, “Siyasi haritanın daha da netleştiğini söyleyebiliriz. Türkiye tutarlı bir şekilde demokrasiden yana olanlar, direnenler; karşı çıkanlar olarak ikiye ayrıldı.HDP, bu tablo içerisinde direnen tek demokratik güçtür. Bugünden sonra ana muhalefet odağının geliştirilmesi süreci başlamıştır. Asla tek bir adım atmadık geriye, ileriye kararlı ve sağlam adımlarla yürümeye devam edeceğiz” diye konuştu.
Demirtaş: 2,5 parti bir araya geldi
“Bugün 2,5 parti bir araya gelerek yasayı onaylamış oldu” diyen Demirtaş, Hiçbir arkadaşımız mahkeme veya savcılıkların davetine gönüllü olarak gitmeyeceklerdir. Aleni bir şekilde diktaya giden yolda Saray’ı güçlendirmek adına yapılan hamleyi kabul etmemizi beklememelidir” diye belirtti. “Adli yargılanma olacakmış gibi bir aldatmacaya da biz figüran olmayacağız” diyen Demirtaş şöyle devam etti: “Tıpış tıpış gitmeyeceğiz. Bizi ifadeye çağırmak isteyen savcı hakime şimdiden sesleniyorum, ya tutuklama ya yakalama kararı çıkaracaksın. Bu oyuna alet olmayacağız. Mücadele daha yeni başladı. AKP-CHP ve yarım parti MHP ile gerçekleşen darbeyi durdurmak için daha çok olanak var.
Demir leblebiyiz
Tabii ki bize yönelik her hamlenin karşılığını görecek, hele Saray’daki ucuz kasaba polisi aklından çıkarmasın. Sanki biz terk edeceğiz, o da başkanlığa ulaşacak. Öyle olmayacak, biz alanları ona dar etmeye devam edeceğiz. Biz demir leblebiyiz. Bizi her çiğnediğinde dişlerin dökülecek, halkı ısıracak diş kalmadığı sürece bu devam edecek. El mi yaman bey mi yaman göreceğiz.
CHP ortak oldu
İlk turda da CHP’nin oylarıyla yüksek çıktı. Aleni bir CHP desteğiyle oldu. Gözaltına alınan her arkadaşımız CHP’nin desteğiyle bu uygulamaya maruz kalmış olacak. Meclis’te tek bir muhalefet partisi kaldı, HDP’dir o da.
52 cesur yürek aranıyor
Bizim AYM’ye iptal başvurusu için 52 milletvekiline ihtiyacımız var. Bizim sunacağımız dilekçeye imza atsınlar. Dava açmaya yetmiyor bizim sayımız. 52 cesur yürek var mı onu da önümüzdeki hafta imzaya açıldığında göreceğiz.”
Diz çökmedik size dert olsun
Demokratik siyaseti CHP ve MHP’yi de yanına alarak tasfiye eden AKP’ye HDP’liler sosyal medya üzerinden de cevap verdi. HDP İstanbul Milletvekili Pervin Buldan, Dersim isyanının önderi Seyit Rıza’nın idam sehpasında “Biz sizin hilelerinizle baş edemedik bu bize ders olsun. Ama sizin önünüzde diz çökmedik bu da size dert olsun” sözüyle, HDP’lilerin toplu fotoğrafını paylaştı.
HABER MERKEZİ
Meclis darbeyi onayladı
Türk Cumhurbaşkanı Erdoğan’ın talimatıyla HDP’lileri Meclis’te tasfiye etmek için hazırlanan Anayasa değişikliği teklifi Kürt düşmanlığında buluşan AKP-MHP ve CHP’nin işbirliğiyle geçti.
Anayasa değişikliği teklifinin ikinci tur görüşmeleri dün yapıldı. TBMM Başkanı İsmail Kahraman başkanlığında toplanan Genel Kurul tartışmalarla başladı. Grup başkanvekillerinin konuşmasıyla başlayan görüşmede CHP Grup Başkanvekili Levent Gök, Kahraman’ın “anayasadan laiklik kavramının çıkarılması gerektiğine” yönelik açıklamasını hatırlatarak, oturumu yönetmesini uygun bulmadığını söyledi. “Türkiye laiktir laik kalacak” sloganı atan CHP’liler grubu terk etti. HDP Grup Başkanvekili İdris Baluken ise “Bugün bir darbe niteliğindeki oturumu yönetiyor olmanızda büyük bir ironi olmuştur. Anayasayı ihlal ettiğiniz tartışılıyorken, darbe anlamına gelebilecek bir değişiklik teklifini yönetmenin doğru değildir” dedi.
Cumhurbaşkanı’nın teklifi
Teklifin ilk maddesine ilişkin görüşmesi önergelerin okunması ve milletvekillerinin önergelerine ilişkin konuşmalarıyla devam etti. HDP Parti Sözcüsü Ayhan Bilgen, “Referandum toplumda gerileme neden olur ama bu gerilimi önlemenin yolu partili cumhurbaşkanlığını da bununla birleştirip oldu bittiye getirmekten geçmiyor. Siz genel merkezinizde Cumhurbaşkanı‘na oda bile tahsis edebilirsiniz. Ama Cumhurbaşkanı siyaset yapmak istiyorsa yargılamanın önündeki engelleri önce kendisi için kaldırmalıdır” diye konuştu.
Biz tarihi yazanlarız
Bilgen ardından söz alan HDP Ankara Milletvekili Sırrı Süreyya Önder “Bu Meclis dünyanın bütün derdine kafa yordu ama kendi evlatları toprağın koynuna girerken bir çözüm arayalım demedi. Meseleyi getirdiniz mahkemelere döktünüz. Mahkemeler iki sonuçtur ya mahkum olursunuz ya beraat edersiniz. Siyasetin ise üçtür. Üçüncüsü uzlaşmadır” dedi. AKP sıralarından konuşmaya dönük tahammülsüzlük üzerine Önder şöyle konuştu: “Bana atıp tutacağınıza burada oylamada parti komiserleriniz, çocuklar gibi milletvekilleriniz ne oy kullandı zilletine düşmeyecektiniz. Biz sizin kılıcınızla ölmüşüz, başkasının şefkatiyle yaşamışız, biz buralarda değiliz. Siz düşünmüyorsanız bu sizin bileceğiniz bir şey. Biz sizin haysiyetinizi de korumak derdindeyiz. Tarih içinde bir nokta bile değilsiniz. Bununla belki bir virgül olabilirdiniz, o fırsatı da kaçırdınız. Biz tarihi yazanlarız, sizden öğrenecek halimiz yok.”
Mahkemelerde anlatacağız
Önder kendisine “Kandil’den talimat almadan yürümeyenler” diyerek sataşan AKP Grup Başkanvekili Bülent Turan’a ise şu sözlerle yanıt verdi: “Cumhurbaşkanı o zaman başbakandı. Kandil’e gittiniz ne oldu? diye beni aradı. Devamını mahkemelerde anlatacağım. Ne olduğunu dokunulmazlıklarımız kaldırıldıktan sonra mahkemede anlatacağız.”
Yine açık oy kullanıldı
Konuşmalar ardından maddenin oylamasına geçildi. HDP’nin birinci turda oylamayla ilgili usulsüzlerine yönelik itirazı, vekillerin il il sırayla çağrılarak oy kullanmalarının sağlanması talep edildi. Birinci turda olduğu gibi dün de AKP’liler açık oy kullandı. İlk oylamada AKP’li vekillerin oylama sırasında kullandıkları oyları göstermeleri ve kabinlerin önünde diğer vekilleri baskı altına almaları tartışılmıştı.
İtirazlara rağmen
1. maddenin 373 oyla kabul edilmesi ardından aleyhte söz alan HDP Grup Başkanvekili İdris Baluken “Bu gizli bir oylama değildir, açık bir oylamadır. Usulüne uygun yapın. İsterseniz HDP’nin oyları dışındaki tüm oylarla hepiniz evet deyin ve geçirin. Ama açık bir ihlal yaşanıyor. Meclis Başkanı iç tüzüğü ihlal etmiştir” dedi. CHP’nin de itirazına rağmen itiraz reddedildi ve ikinci maddeye geçildi.
Darbenin hesabını ödeyeceksiniz
Teklifin ikinci maddesine ilişkin önergelerde HDP İstanbul Miletvekili Filiz Kerestecioğlu, HDP Grup Başkanvekili Çağlar Demirel ve HDP İstanbul Milletvekili Celal Doğan konuştu. Demirel, AKP’nin değişikliğini “darbe” olarak değerlendirdi, “Ülke karanlık bir geleceğe doğru sürükleniyor” dedi. AKP’nin teklifinin kabul edilmesinin Parlamento’nun kara lekesi olacağını söyleyen Demirel, Deniz Gezmiş’le ilgili idam kararı, DEP’li vekillerin dokunulmazlıklarının kaldırılmasını hatırlatarak şöyle konuştu: “Bugün de halkın iradesi ile seçilmiş milletvekillerine, Cumhurbaşkanı istediği ve emir verdiği için gerçekleşen bu darbenin hesabını ağır ödeyeceksiniz. Bu değişikliğe ‘Evet’ demek, Türkiye’yi kaosa ve karanlığa sürüklemek demektir. Aynı zamanda demokrasiye ‘Hayır’ demektir. Darbe zihniyetini kabul etmektir. Darbe anayasasına ‘Evet’ diyenlerin boyunları tarih önünde eğik olacaktır.”
Seçimle yapamadığını bununla deniyor
HDP, 7 Haziran seçimlerine parti binalarına, mitinglerine yönelik sayısız saldırı altında girmiş, iktidarın tüm oyunlarına rağmen 6 milyonu aşkın oy alarak yüzde 10 barajını devirip geçmişti. Büyük başarıya imza atarak yüzde 13.1 oy oranıyla Meclis’e 80 vekil sokmayı başarmıştı. AKP’nin tek başına iktidar olmasının yolunu kapatan bu sonuç ardından savaş konseptini devreye koyan AKP tarafından 1 Kasım’da gerçekleştirilen seçimlerde de HDP tüm hile, baskı ve saldırılara rağmen yüzde 10 barajını aşmayı başarmış ve 59 milletvekiliyle Meclis’in 3. büyük partisi olmuştu. AKP, iki seçimde de alt edemediği, baraj altında bırakarak Meclis dışına itemediği HDP’yi şimdi dokunulmazlıklarını kaldırarak ekarte etmeye çalışıyor.
Aynı gün yeni fezleke 675’in 407’si HDP’nin
Darbe teklifinin oylandığı gün Meclis’e 8 milletvekili hakkında daha fezleke geldi. Fezlekelerin 3’ü HDP’liler, 4’ü CHP’lilere, bir ise MHP’lilere ait. Böylece Meclis’e ulaşan fezleke dosyası 675’i buldu. Meclis’teki toplam fezlekenin 46’sı AKP, 196’sı CHP, 407’si HDP, 21’i MHP milletvekillerine, 5’i ise Bağımsız Ankara Milletvekili Aylin Nazlıaka’ya ait.
Hakkında dokunulmazlık dosyası düzenlenen milletvekili sayısı ise 138. Bunların 27’si AKP, 51’i CHP, 50’si HDP, 9’u MHP milletvekili ve biri ise Nazlıaka.
CHP, MHP ve HDP’nin eşbaşkanları hakkında dokunulmazlık dosyası bulunurken, Meclis’te hakkında en fazla fezleke bulunan isim ise HDP Eşbaşkanı Selahattin Demirtaş. Demirtaş hakkında 70’i aşkın fezleke bulunuyor.
HDP’nin arkasındayız
Milyonlarca seçmenin iradesi olan HDP, seçim mitinglerine yönelik bombalı saldırılarla girdiği 7 Haziran seçimlerinde 80 vekille Meclis’e girmeyi başarmıştı. HDP’yi o gün Meclis’e taşıyanlar arasında Amed’deki bombalı saldırıda yaralandıkları halde sandık başına giderek iradesine sahip çıkanlar da vardı. Patlamada iki ayağından yaralanan ve ayağında onlarca şarapnel parçasıyla tekerlek sandalyede sandığa giderek HDP’ye oy veren Sabahattin Bekçi, “Sonuna kadar HDP’lilerin arkasındayız. Dokunmazlıkları kaldırarak bir soruna çözüm olamazlar. Seçtikleri bu yol yol değildir” dedi. Patlamada iki ayağına şarapnel parçaları isabet eden Mehmet Özcan ise şöyle seslendi: “Biz kimimiz ayağımızı, canımızı verdik. Ama şimdi HDP’lilerin Meclis’ten atılmasını izlemek ağır geliyor. Ölümü göze aldık orada bulunduk. Sonuna kadar onların arkasında olacağız. Kimse sanmasın HDP’lileri Meclis’ten atmak çözüm olur. Çözüm değil savaş, kaos daha da derinleşir. Çözüm aranıyorsa çözüm barıştır, savaştan vazgeçmektir.”