RÊBAZ HESEN / SILÊMANÎ /ANF
Başûrê Kurdistanî de seba ke hetê ekonomî û komelkî de mabênê şarî de cîyayîyêka girde esta û na cîyayî her ke şona hîna girdêr bena, ciwanê ke vera xo danî welatanê Ewropa û koç kenî zî girêdayeyê nêyî de zêde beno.
Babete ser o ciwan û pisporê Başûrê Kurdistanî qisey kerdî.
Ciwano bi nameyê Beşdar Mihemedî dîyar kerd ke sebebê esasî yê koçê ciwanan problemê ekonomî yo û wina dewam kerd: “Vera problemê ekonomîkî de şar keweno pey etirîyayîşê debara xo. Mesela nika karêkê mi esto, eke ez nê karê xo vînî bikera û lazimîya bi karî bibo, ez zî mecbûr manena ke koç bikera.”
Herinda koçî bedilîyayîş
Cinîya ciwane ya bi nameyê Danya Ekreme zî va ‘her çiqas ke hende problemî estî, reyna zî ganî ciwanî koç nêkerî’ û wina domnaye: “Ya raşt o, azadî û rehetîya ke sewbîna welatan de estî, beno ke tîya de çinêbî. Labelê dewlemendîya erdî û rindîya tebîetî ke tîya de estî zî sewbîna welatan de çin î. Çi heyf ke ma nêşênî dewlemendîyanê welatê xo ra îstîfade bikerî. Labelê goreyê mi herinda ke ma koç bikerî û nê probleman ra rizgar bibîy, ganî ma nê probleman reyde têkoşîn bidî û nînan bibedilnî, ganî fikrê ma wina bibo.”
Bingeyê ci de ê estî
Cinîya ciwane ya bi nameyê Dabent Kereme zî qiseykerdişê xo de arde ziwan ke bingeyê heme probleman de îqtîdar û hukmat esto û wina va: “Çimkî bingeyê heme bêusûlîyan de ê estî. Bêhêvîtîya ciwanan de rolê înan zaf gird o. Labelê heto bîn de ciwanî zî rayîro tewr rehet weçînenî û no zî raşt nîyo. Eke ciwanî bibî yewe neheqî, bêusûlî, dizdî û bêedaletî rê zî eşkenî çareserîyêk bivînî û nê probleman çareser bikerî.”
Berpirsîyarê ci îdare yo
Ciwano bi nameyê Biryar Awatî zî bale ant rêjeya betalîya ke Başûrê Kurdistanî de esta ser û wina domna: “Bingeyê nê problemî de îdareyo nebaş û bêpolîtîkatî estî. Ganî hukmat bi hawayo lez nê problemî rê çareserîyêka mende bivîno. Seba ke ma bişînbî vernîya koçkerdişê ciwananê xo bigîrî, lazim o ma bibî wayîrê polîtîka.”
Rêbat Mihemed Fetehî zî va ‘birayê mi hewteyo verê ma de do şêro Ewropa û wina dewam kerd: “Tena berpirsîyarêkê ci esto o zî îdare yo. Labelê seba ke no hukmat ti problemî reyde eleqeder nêbeno. Cok ra dest nêerzeno nê problemî zî çareser nêkeno.”
Problemê sîyasî û komelkî estî
Unîversîteya Silêmanîye de Beşa Psîkolojîyî ra Akademîsyene Şîlan Hisêne zî babete ser o wina va: “Merdim eşkeno sebebê koçê ciwanan bin problemanê sîyasî, sosyal û ekonomîkî de kom bikero. Sey ke yeno zanayîş ke wextê ciwanî wextê gêrayîşî yo. Eke herêmêkê de problemî zêde bibî, ewja de gêrayîşî zî zêde benî. Başûrê Kurdistan de zî xeyalê ciwanan o yo ke azad bibî û xo îspat bikerî. Labelê problemê sîyasî, komelkî û ekonomîk vernîya nînan de asteng î.”
Xeyal no nêbî
Psîkologe Şîlan Mihemede zî va ‘no welat de keso ke merdimê ci şehîd nêbîyo, gazî nêbîyo û raştê Enfalî nêameyo çin o’ û wina dewam kerde: “Heme çî seba Kurdistanêko Azad bî. Nika nuqtaya ke ma 26 serran ra dima ewro ma resayî xeyalê merdiman şikîyayî. Merdimî vanî ‘gelo ma seba nêyî hende bedel da’. Ciwanî no sîstem de xo nêvînenî. Yanî xeyalê ke dapîr û bawkalanê ma dîyênê, Kurdistanêko winasî çinêbî. No zî vernîya koçî akeno. Labelê reyna zî ganî ciwanî herinda ke koç bikerî, têkoşîn bidî û nê probleman çareser bikerî.”